Wskazania
Postać
Kapsułki twarde
Dzieci 6 – 8 lat
Biegunka ostra
Biegunka przewlekła
Biegunka ostra i biegunka przewlekła
Biegunka ostra
Pierwsza dawka 2 kaps. (4 mg), a następnie 1 kaps. (2 mg) po każdym luźnym wypróżnieniu.
1 kaps. (2 mg) po każdym luźnym wypróżnieniu.
1 kaps. (2 mg) po każdym luźnym wypróżnieniu.
1 kaps. (2 mg) po każdym luźnym wypróżnieniu.
Dobowa dawka maksymalna
8 kaps. (16 mg).
6 kaps. (12 mg)
3 kaps. (6 mg)
3 kaps. (6 mg)
2 kaps. (4 mg)
Minimalny wiek
od 6 lat
Loperamid – działa przeciwbiegunkowo
8 i 18 kapsułek
Co polecić pacjentowi, który prosi o węgiel aktywowany na biegunkę?
Przeczytaj artykuł Biegunka przed egzaminem – Case study
i ułatw sobie pracę w aptece!
Czym jest Stoperan?
Stoperan zawiera loperamid, który hamuje perystaltykę jelit i wydłuża pasaż, co sprzyja wchłanianiu wody i elektrolitów. Działa już po 1-3 godz. od przyjęcia. Jest stosowany w objawowym leczeniu ostrej i przewlekłej biegunki.
Dlaczego Stoperan?
Zawarty w leku loperamid nie zaburza wchłaniania innych leków, tak jak to ma miejsce w przypadku środków absorbujących: diosmektytu i węgla.[2,3,4]
Działa szybko – w odróżnieniu od diosmektytu i węgla aktywnego. Początek efektu występuje już po 1–3 godzinach od podania.[1]
Ma skuteczność potwierdzoną klinicznie – loperamid w odróżnieniu od węgla ma dowody na skuteczność z badań klinicznych i jest wymieniany we wszystkich wytycznych leczenia biegunki u dorosłych.[5,6,7]
Dla młodszych i dorosłych – może być stosowany u dzieci od 6. rż.[4]
Może być stosowany przewlekle[4]
Co wyróżnia loperamid na tle innych leków stosowanych w leczeniu biegunki?
Przeczytaj artykuł W czym loperamid jest lepszym wyborem od innych leków na biegunkę? – Wyjaśniamy! i ułatw sobie pracę w aptece!
Loperamid vs węgiel aktywowany
W porównaniu do loperamidu, którego skuteczność została potwierdzona w badaniach klinicznych, skuteczność węgla aktywowanego w leczeniu biegunki nie znalazła żadnego potwierdzenia.
Węgiel leczniczy nie został również wymieniony w żadnych wytycznych dotyczących leczenia biegunki. Wytyczne Światowej Organizacji Gastroenterologicznej (WGO, World Gastroenterology Organisation), a także wytyczne ACG nie zalecają węgla aktywowanego w leczeniu ostrej biegunki z uwagi na brak wystarczających dowodów na skuteczność.[6]
Pacjent wybiera się do Azji? Co musi mieć w apteczce na wypadek biegunki podróżnych?
Przeczytaj artykuł Loperamid a biegunka podróżnych – jakich rekomendacji udzielić pacjentowi przed wyjazdem? – Wyjaśniamy! i ułatw sobie pracę w aptece!
Biegunka z perspektywy farmaceuty
Biegunka u dorosłych, młodzieży i dzieci (z wyjątkiem okresu noworodkowego i niemowlęcego) to zmiana rytmu wypróżnień, obejmująca:[5]
- zwiększenie ich częstotliwości (powyżej 3 na dobę),
- zwiększenie objętości stolca (powyżej 10 ml/kg masy ciała na dobę u niemowląt i małych dzieci oraz powyżej 200 g/dobę u młodzieży i dorosłych),
- zmianę konsystencji stolca – na papkowatą, półpłynną lub płynną.
Dodatkowymi objawami mogą być patologiczne domieszki, takie jak śluz, ropa czy krew. Kryteria te nie muszą występować jednocześnie, by rozpoznać biegunkę.
Wyróżniamy 3 rodzaje biegunki:[5]
- ostrą (do 14 dni),
- przewlekłą (powyżej 30 dni),
- przewlekająca się (14-30 dni).
Kiedy skierować pacjenta do lekarza?
Zaleć pacjentowi wizytę u lekarza, jeżeli:[8]
- biegunka utrzymuje się dłużej niż 2 dni u osób dorosłych i 24 godz. w przypadku dzieci (poniżej 6. rż.), a dotychczasowe leczenie nie przyniosło efektów,
- występują objawy odwodnienia stopnia średniego bądź ciężkiego (takie jak: wzmożone pragnienie, rzadsze oddawanie moczu w kolorze ciemnożółtym, uciążliwa suchość śluzówek jamy ustnej i języka, brak apetytu, senność, a czasami pobudzenie),
- w stolcu obecna jest krew bądź śluz lub gdy wypróżnienia mają charakter tłuszczowy,
- poza biegunką występują wymioty uniemożliwiające stosowanie doustnej terapii nawadniającej,
- biegunce towarzyszy wysoka gorączka (powyżej 38,9˚C),
- występuje krwawienie z odbytu.
Następstwa odwodnienia
Odwodnienie to jedno z najpoważniejszych powikłań biegunki, szczególnie groźne dla dzieci i osób starszych. Jego następstwa to m.in.:[5]
- zmniejszenie elastyczności błon śluzowych, skóry oraz napięcia tkanki podskórnej,
- nasilenie pragnienia
- wystąpienie uczucia suchości, lepkości śluzówek
- trudności w połykaniu suchych pokarmów
- skurcze mięśniowe
- osłabienie
- zaburzenie ciepłoty ciała
- zmniejszenie wydzielania potu, łez, wydalania moczu
- w zaawansowanym odwodnieniu – przy braku uzupełniania płynów – istnieje ryzyko wystąpienia wstrząsu i niewydolności krążenia
Co polecić pacjentowi, który boi się przyjmować lek na biegunkę przez dłuższy czas?
Przeczytaj artykuł Co rekomendować na przewlekłą biegunkę? – Case study i ułatw sobie pracę w aptece!
Loperamid
Węgiel aktywowany
Minimalny wiek[4,11]
od 6 lat
od 12 lat
Szybkość działania[1,11]
brak danych
Dawkowanie[4,11]
1-2 kapsułki twarde
12-16 tabletek jednorazowo
Potwierdzenie skuteczności w badaniach klinicznych[12]
Brak wpływu na wchłanianie innych leków[2,3,4]
Rekomendacja w wytycznych leczenia biegunki[6,7]
Możliwość stosowania w biegunce przewlekłej[4,5]
Dowiedz się jakie informacje dotyczące loperamidu warto przekazać pacjentowi.
Zobacz wideo Loperamid – Pogadanki Farmaceutyczne
Komu warto polecić Stoperan?
Arek, 18 lat
Prosi o węgiel aktywowany. Słyszał, że pomoże mu w ostrej biegunce, która pojawiła się nagle. Czuje się osłabiony.
Kamil, 37 lat
Planuje wakacje, prosi o probiotyk „na wszelki wypadek” do apteczki. Obawia się problemów żołądkowo-jelitowych, w tym biegunki podróżnych.
Zofia, 56 lat
Zgłasza się do apteki z biegunką utrzymującą się dłużej niż 14 dni co może wskazywać na biegunkę przewlekłą. Czuje dyskomfort w okolicach brzucha.
Arek, 18 lat
Prosi o węgiel aktywowany. Słyszał, że pomoże mu w ostrej biegunce, która pojawiła się nagle. Czuje się osłabiony.
Interwencja
Wykluczono gorączkę oraz krew w stolcu. Zarekomendowano loperamid tłumacząc, że lek pomoże w zatrzymać biegunkę.[13,14] Ze względu na osłabienie pacjenta, wskazano również na konieczność nawodnienia organizmu, zalecając stosowanie preparatów elektrolitowych (np. ORS), aby się nawodnić.
Uzasadnienie
Polecono zamiast węgla loperamid, bo w odróżnieniu od niego ma dowody na skuteczność kliniczną i jest wymieniany we wszystkich wytycznych leczenia biegunki. Dzięki działaniu na perystaltykę jelit, pomaga szybko zredukować częstotliwość i objętość wypróżnień, co przynosi pacjentowi ulgę.[6,7]
Kamil, 37 lat
Planuje wakacje, prosi o probiotyk „na wszelki wypadek” do apteczki. Obawia się problemów żołądkowo-jelitowych, w tym biegunki podróżnych.
Interwencja
Uzasadnienie
Loperamid jest rekomendowany do stosowania w przypadku biegunki podróżnych – pod warunkiem, że nie ma krwi w kale i podwyższonej temperatury ciała, które wymagają stosowania dodatkowo antybiotyku.[9]
Zofia, 56 lat
Zgłasza się do apteki z biegunką utrzymującą się dłużej niż 14 dni co może wskazywać na biegunkę przewlekłą. Czuje dyskomfort w okolicach brzucha.
Interwencja
Z wywiadu ustalono, że zmaga się z biegunkami przewlekłymi. Zarekomendowano loperamid tłumacząc, że lek może pomóc w biegunce przewlekłej i po jego przyjęciu może zmniejszyć się liczba i częstość wypróżnień.
Uzasadnienie
Loperamid może być skutecznie stosowany nawet przewlekle[4] czyli także w przypadku biegunki trwającej dłużej niż 14 dni. Działanie leku polega na zmniejszeniu częstotliwości wypróżnień oraz poprawie konsystencji stolca, co może zmniejszyć dyskomfort pacjentki.[10]
Konkurs zakończony. Dziękujemy za zainteresowanie.
Piśmiennictwo:
- USP Zdrowie. (2022). ChPL Stoperan. „Początek działania terapeutycznego loperamidu występuje po 1-3 godzinach od przyjęcia.”
- ChPL Carbo medicinalis MF. „Po podaniu doustnym produkt leczniczy osłabia wchłanianie innych leków do krwiobiegu.”
- ChPL Smecta. „Ze względu na właściwości adsorpcyjne produkt leczniczy może mieć niekorzystny wpływ na szybkość i (lub) stopień wchłaniania innych substancji.”
- USP Zdrowie. (2022). ChPL Stoperan.
- Czkwianianc, E. (2013). Monografia: Terapia ostrej biegunki ze szczególnym uwzględnieniem tzw. grypy żołądkowej.
- Wasielica-Berger, J. (2018). Ostra biegunka. Via Medica.
- Riddle M. S. (2018). Current management of acute diarrheal infections in adults. Polish archives of internal medicine, 128(11), 685–692. https://doi.org/10.20452/pamw.4363
- Tuszyński, K. (red). (2024). Leki pierwszego wyboru. Wydawnictwo farmaceutyczne.
- Riddle, M. S., Connor, B. A., Beeching, N. J., DuPont, H. L., Hamer, D. H., Kozarsky, P., Libman, M., Steffen, R., Taylor, D., Tribble, D. R., Vila, J., Zanger, P., & Ericsson, C. D. (2017). Guidelines for the prevention and treatment of travelers’ diarrhea: a graded expert panel report. Journal of travel medicine, 24(suppl_1), S57–S74. https://doi.org/10.1093/jtm/tax026
- National Institute for Health and Care Excellence. (2017). Irritable bowel syndrome in adults: diagnosis and management.
- Milapharm. (2014). ChPL Carbo medicinalis MF.
- Lääveri, T., Sterne, J., Rombo, L., & Kantele, A. (2016). Systematic review of loperamide: No proof of antibiotics being superior to loperamide in treatment of mild/moderate travellers’ diarrhoea. Travel medicine and infectious disease, 14(4), 299–312. https://doi.org/10.1016/j.tmaid.2016.06.006
- Sahi, N., Nguyen, R., Patel, P., & Santos, C. (2024). Loperamide. In StatPearls. StatPearls Publishing.
- ChPL Stoperan. „Zmniejsza się wydalanie wody i elektrolitów.
Materiał przygotowany
we współpracy z firmą USP Zdrowie.
SIL Stoperan, 2 mg, kapsułki twarde. Jedna kapsułka twarda zawiera: Loperamidi hydrochloridum (loperamidu chlorowodorek) 2 mg Substancje pomocnicze: m.in. laktoza jednowodna. Wskazania: Stoperan jest wskazany w objawowym leczeniu ostrej i przewlekłej biegunki. Lek jest wskazany do stosowania u dorosłych, dzieci w wieku powyżej 6 lat. Dawkowanie: Dorośli i dzieci w wieku powyżej 12 lat: Biegunka ostra: pierwsza dawka 2 kapsułki (4 mg), a następnie 1 kapsułka (2 mg) po każdym luźnym wypróżnieniu. Nie należy stosować dawki większej niż 8 kapsułek (16 mg) na dobę. Biegunka przewlekła: początkowo 1 kapsułka (2 mg) dwa razy na dobę, w razie potrzeby dawkę można zwiększyć do 4-6 kapsułek (8-12 mg) na dobę. Dzieci w wieku od 9 do 12 lat: Biegunka ostra: 1 kapsułka (2 mg) po każdym luźnym wypróżnieniu. Nie należy stosować dawki większej niż 3 kapsułki (6 mg) na dobę. Biegunka przewlekła: 1 kapsułka (2 mg) po każdym luźnym wypróżnieniu. Nie należy stosować dawki większej niż 3 kapsułki (6 mg) na dobę. Dzieci w wieku od 6 do 8 lat: Biegunka ostra: 1 kapsułka (2 mg) po każdym luźnym wypróżnieniu. Nie należy stosować dawki większej niż 3 kapsułki (6 mg) na dobę. Biegunka przewlekła: 1 kapsułka (2 mg) po każdym luźnym wypróżnieniu. Nie należy stosować dawki większej niż 2 kapsułki (4 mg) na dobę. Lek Stoperan jest przeciwwskazany do stosowania u dzieci w wieku poniżej 6 lat (ograniczenie wynika z postaci leku). Osoby w podeszłym wieku: Nie ma konieczności modyfikacji dawkowania u osób w podeszłym wieku. Pacjenci z zaburzeniami czynności nerek: Nie ma konieczności modyfikacji dawkowania u pacjentów z zaburzeniami czynności nerek. Pacjenci z zaburzeniami czynności wątroby: Pomimo, że brak danych dotyczących farmakokinetyki leku Stoperan u pacjentów z zaburzeniami czynności wątroby, w tej grupie pacjentów lek należy stosować z ostrożnością z powodu zmniejszenia metabolizmu związanego z efektem pierwszego przejścia przez wątrobę (patrz punkt 4.4 ChPL). Biegunka może ustąpić po jednej dawce. Wówczas nie należy dłużej stosować leku. Przeciwwskazania Nadwrażliwość na loperamidu chlorowodorek lub na którąkolwiek substancję pomocniczą wymienioną w punkcie 6.1 ChPL. Stany, w których niepożądane jest spowolnienie perystaltyki jelit, z powodu możliwego ryzyka wystąpienia ciężkich powikłań, w tym niedrożności jelit, okrężnicy olbrzymiej (megacolon) i toksycznego rozszerzenia okrężnicy (megacolon toxicum). Leczenie lekiem Stoperan należy natychmiast przerwać w przypadku wystąpienia zaparcia, wzdęcia brzucha lub niedrożności jelit. Niedrożność jelit. Ostre wrzodziejące zapalenie jelita grubego, ostry rzut krwotocznego zapalenia jelita grubego, rzekomobłoniaste zapalenie jelit, zwłaszcza związane z podawaniem antybiotyków o szerokim zakresie działania. Ostra czerwonka z krwią w kale i przebiegająca z podwyższoną temperaturą ciała. Bakteryjne zapalenie jelita cienkiego i okrężnicy spowodowane chorobotwórczymi bakteriami z rodzaju Salmonella, Shigella i Campylobacter. Nie należy stosować leku u dzieci poniżej 6 lat. Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności dotyczące stosowania Leczenie biegunki lekiem Stoperan jest leczeniem wyłącznie objawowym. W każdym przypadku, w którym możliwe jest ustalenie etiologii, gdy jest to uzasadnione (lub wskazane) należy zastosować leczenie przyczynowe. U pacjentów z biegunką, zwłaszcza u dzieci może wystąpić odwodnienie i niedobór elektrolitów. Dlatego w czasie biegunki należy uzupełniać niedobory wody i soli mineralnych. Podawanie leku należy przerwać w przypadku wystąpienia zaparć, wzdęcia, rozwijającej się niedrożności oraz jeżeli po podaniu leku w ostrej biegunce w ciągu 48 godzin nie obserwuje się poprawy stanu klinicznego pacjenta. U pacjentów z AIDS, leczonych lekiem Stoperan z powodu biegunki, należy przerwać podawanie leku w razie pojawienia się najwcześniejszych objawów wzdęcia brzucha. U pacjentów z AIDS i jednoczesnym zakaźnym zapaleniem okrężnicy wywołanym zarówno przez wirusy, jak i bakterie, leczonych chlorowodorkiem loperamidu, opisywano pojedyncze przypadki wystąpienia toksycznego rozszerzenia okrężnicy podczas stosowania loperamidu. Pomimo, że brak danych dotyczących farmakokinetyki leku u pacjentów z zaburzeniami czynności wątroby, w tej grupie pacjentów lek Stoperan należy stosować z ostrożnością z powodu zmniejszenia metabolizmu związanego z efektem pierwszego przejścia przez wątrobę. Pacjentów z zaburzeniami czynności wątroby należy uważnie obserwować, czy nie występują u nich objawy toksyczności ze strony ośrodkowego układu nerwowego. Ponieważ większość leku jest metabolizowana, a metabolity lub lek w postaci niezmienionej są wydalane z kałem, nie ma konieczności modyfikacji dawkowania u pacjentów z zaburzeniami czynności nerek. U pacjentów, u których występuje gorączka oraz krew w kale, przed rozpoczęciem podawania loperamidu należy ustalić przyczyny biegunki. W związku z przedawkowaniem zgłaszano przypadki wystąpienia zdarzeń kardiologicznych, w tym wydłużenia odstępu QT oraz czasu trwania zespołu QRS i zaburzenia rytmu typu torsade de pointes. W niektórych przypadkach nastąpił zgon (patrz punkt 4.9 ChPL). Przedawkowanie może prowadzić do ujawnienia istniejącego zespołu Brugadów. Nie należy przekraczać zalecanej dawki i (lub) zalecanego czasu trwania leczenia. Dzieci i młodzież: Loperamid powinien być stosowany ostrożnie u młodszych dzieci ze względu na większą zmienność odpowiedzi na lek w tej grupie chorych. Nie zaleca się stosowania loperamidu u dzieci poniżej 6 roku życia. Lek zawiera laktozę jednowodną. Lek nie powinien być stosowany u pacjentów z rzadko występującą dziedziczną nietolerancją galaktozy, brakiem laktazy lub zespołem złego wchłaniania glukozy-galaktozy. Działania niepożądane Zaburzenia układu immunologicznego: Pojedyncze przypadki reakcji alergicznych, niekiedy ciężkie reakcje nadwrażliwości, w tym wstrząs anafilaktyczny i reakcje przypominające anafilaksję. Zaburzenia układu nerwowego: Bardzo rzadko (<1/10 000): bóle i zawroty głowy, zmęczenie. Zaburzenia psychiczne: Bardzo rzadko (<1/10 000): senność. Zaburzenie żołądka i jelit: Bardzo rzadko (<1/10 000): zaparcia, nudności, wymioty, wzdęcia z oddawaniem wiatrów, ból brzucha, niestrawność, suchość w jamie ustnej, niedrożność jelit, rozszerzenie okrężnicy (megacolon), w tym toksyczne rozszerzenie okrężnicy (megacolon toxicum) (patrz punkt 4.4 ChPL). Zaburzenia skóry i tkanki podskórnej: Bardzo rzadko (<1/10 000): wysypka, pokrzywka i świąd. Pojedyncze przypadki obrzęku naczynioruchowego, wysypki pęcherzowej, w tym zespołu Stevensa-Johnsona, rumienia wielopostaciowego i toksyczna nekroliza naskórka (zespół Lyella). Zaburzenia nerek i dróg moczowych: Pojedyncze przypadki zatrzymania moczu. Wiele zdarzeń niepożądanych związanych ze stosowaniem loperamidu jest częstymi objawami zespołów biegunkowych (dyskomfort i ból w jamie brzusznej, nudności, wymioty, suchość w jamie ustnej, zmęczenie, senność, zawroty głowy, zaparcie, wzdęcia z oddawaniem wiatrów). Często objawy te trudno jest odróżnić od działań niepożądanych stosowanego leku. Podmiot odpowiedzialny: US Pharmacia Sp. z o.o. Numer pozwolenia: 9949 MZ Lek dostępny bez recepty