opieka.farm
Strona ·Tryb dyżuru
Zaloguj się
Narzędzia / Pierwszy stół
Narzędzie · Pierwszy stół

Tryb dyżuru

Szybki przewodnik decyzyjny dla najczęstszych dolegliwości na dyżurze. Wybierz objaw, przejdź przesiew czerwonych flag i otrzymaj propozycję leków OTC z dawkowaniem dla dorosłych i dzieci – albo jasny sygnał, że pacjenta trzeba skierować do lekarza.

27 ścieżek objawowych · porada apteczna
Zapisz
Złota zasada
Jeśli wahasz się między OTC a skierowaniem – skieruj. Niższy próg do lekarza ustaw dla niemowląt, seniorów, ciężarnych i osób z wielochorobowością.

Zasada pierwszego stołu: najpierw przesiew, potem lek

Skuteczna porada apteczna zaczyna się od wykluczenia objawów alarmowych, a nie od wyboru preparatu. Dopiero gdy nie ma czerwonych flag, dobieramy najprostsze, najbezpieczniejsze leczenie OTC i edukujemy o czasie działania oraz momencie, w którym trzeba zgłosić się do lekarza.

Zawsze pytaj o leki stałe i ciążę. Wiele „niewinnych" preparatów OTC ma istotne przeciwwskazania: ibuprofen w III trymestrze, pseudoefedryna przy nadciśnieniu, loperamid u małych dzieci. Krótki wywiad chroni pacjenta i ciebie.

Ból gardła 1,2,3

Suchy kaszel 4,5,6

Mokry kaszel 7,8,9

Katar i przeziębienie 10,11

Alergiczny nieżyt nosa 12,13

Gorączka i ból 14,15

Ból głowy i migrena 16,17

Ból pleców, mięśni i stawów 18,19,20

Bóle menstruacyjne 21,22,23

Ból zęba 24

Zgaga i refluks 25,26,27

Niestrawność i wzdęcia 28,29

Nudności i wymioty 30,31

Choroba lokomocyjna 32

Biegunka 33,34,35

Zaparcia 36,37

Hemoroidy 38,39

Drobne urazy 40,41

Oparzenie słoneczne 42

Opryszczka wargowa 43,44

Ukąszenia owadów i świąd 45

Grzybica stóp 46,47

Wszawica głowowa 48,49

Zaczerwienione / suche oko 50

Afty w jamie ustnej 51,52

Bezsenność 53,54,55

Objawy ZUM 56,57,58

Źródła

  1. ChPL Tantum Verde 0,15% aerozol / ChPL Uniben 1,5 mg/ml aerozol (benzydamina) – dawkowanie, progi wieku, maks. 7 dni. ↩
  2. NICE NG84 „Sore throat (acute): antimicrobial prescribing” (2018) – kryteria Centor/McIsaac, objawy alarmowe. ↩
  3. Valerio C i wsp. Comparative evaluation of rapidity of action of benzydamine hydrochloride 0.3% oromucosal spray and benzydamine 3 mg lozenges in patients with acute sore throat: a phase IV randomized trial. Medicine (Baltimore) 2023;102(13):e33367 (PMID 37000110). ↩
  4. ChPL Acodin 15 mg, tabletki (dekstrometorfan) – maks. 120 mg/d, progi wieku, interakcje serotoninergiczne/IMAO. ↩
  5. ChPL Sinecod 5 mg/ml, krople doustne (butamirat) – wiek od 2. m.ż., maks. 7 dni, I trymestr. ↩
  6. Smith SM, Schroeder K, Fahey T. Over-the-counter (OTC) medications for acute cough in children and adults in community settings. Cochrane Database Syst Rev 2014;(11):CD001831 (PMID 25420096). ↩
  7. ChPL ACC 200 mg, tabletki musujące (acetylocysteina) – przeciwwskazanie <6 lat, dawkowanie, ciąża. ↩
  8. ChPL Mucosolvan 30 mg/5 ml, syrop (ambroksol) – dawkowanie pediatryczne, I trymestr niezalecany. ↩
  9. Komunikat EMA/PRAC (2015) – ryzyko ciężkich reakcji skórnych (SJS/TEN) dla ambroksolu i bromoheksyny. ↩
  10. ChPL Otrivin 0,1% / ChPL Otrivin dla dzieci 0,05% / ChPL Xylometazolin WZF 0,1% (ksylometazolina) – stężenie wg wieku, czas stosowania. ↩
  11. Komunikat URPL/EMA (PRAC 2023) – pseudoefedryna: ryzyko PRES/RCVS, przeciwwskazania (ciężkie/niekontrolowane nadciśnienie, ciężka niewydolność nerek). ↩
  12. Sousa-Pinto B i wsp. Intranasal antihistamines and corticosteroids in allergic rhinitis: a systematic review and meta-analysis. J Allergy Clin Immunol 2024;154(2):340-354 (PMID 38685482). ↩
  13. ChPL Nasometin Control 50 µg/dawkę, aerozol do nosa (mometazon) – OTC od 18 lat, sezonowy alergiczny nieżyt nosa. ↩
  14. ChPL APAP 500 mg, tabletki powlekane / ChPL APAP dla Dzieci Forte 40 mg/ml, zawiesina (paracetamol) – maks. 4 g/d dorośli, 60 mg/kg/d dzieci. ↩
  15. ChPL Ibuprom Max 400 mg, tabletki / ChPL Nurofen dla dzieci 40 mg/ml, zawiesina (ibuprofen) – maks. 1200 mg/d OTC, dzieci 20–30 mg/kg/d, III trymestr przeciwwskazany. ↩
  16. ChPL Polopiryna S 300 mg, tabletki (kwas acetylosalicylowy) – przeciwwskazanie <16 lat (zespół Reye'a), ciąża. ↩
  17. NICE CG150 „Headaches in over 12s: diagnosis and management” – czerwone flagi bólu głowy, ból głowy z odbicia (MOH). ↩
  18. NICE NG59 „Low back pain and sciatica in over 16s: assessment and management” – I rzut NLPZ, utrzymanie aktywności, czerwone flagi. ↩
  19. Williams CM i wsp. Efficacy of paracetamol for acute low-back pain: a double-blind, randomised controlled trial. Lancet 2014;384(9954):1586-96 (PMID 25064594). ↩
  20. ChPL Ketonal żel / ChPL Fastum 2,5% żel (ketoprofen) – fotouczulenie, ochrona przed słońcem 2 tyg. ↩
  21. Marjoribanks J i wsp. Nonsteroidal anti-inflammatory drugs for dysmenorrhoea. Cochrane Database Syst Rev 2015;(7):CD001751 (PMID 26224322). ↩
  22. ChPL Aleve / ChPL Nalgesin / ChPL Naxii 220 mg, tabletki (naproksen sodowy) – dawkowanie OTC, maks. 660 mg/d, od 16 lat. ↩
  23. ChPL No-Spa 40 mg, tabletki (drotaweryna) – dawkowanie, maks. 240 mg/d. ↩
  24. Bailey E i wsp. Ibuprofen and/or paracetamol (acetaminophen) for pain relief after surgical removal of lower wisdom teeth. Cochrane Database Syst Rev 2013;(12):CD004624 (PMID 24338830). ↩
  25. ChPL Controloc Control 20 mg (pantoprazol) / ChPL Bioprazol Bio Max 20 mg (omeprazol) – dawkowanie OTC, kuracja do 14 dni. ↩
  26. Informacja o produkcie klopidogrel (EMA) – interakcja z IPP, preferencja pantoprazolu. ↩
  27. NICE NG12 – kryteria alarmowe dyspepsji (dysfagia, chudnięcie, >55 lat). ↩
  28. May B, Köhler S, Schneider B. Efficacy and tolerability of a fixed combination of peppermint oil and caraway oil in patients suffering from functional dyspepsia. Aliment Pharmacol Ther 2000;14(12):1671-7 (PMID 11121917). ↩
  29. ChPL Espumisan (symetykon) – dawkowanie, także u niemowląt. ↩
  30. Tan MY i wsp. The efficacy and safety of complementary and alternative medicine in the treatment of nausea and vomiting during pregnancy: a systematic review and meta-analysis. Front Public Health 2023;11:1108756 (PMID 36969661). ↩
  31. Giacosa A i wsp. Can nausea and vomiting be treated with ginger extract? Eur Rev Med Pharmacol Sci 2015;19(7):1291-6 (PMID 25912592). ↩
  32. ChPL Aviomarin 50 mg, tabletki (dimenhydrynat) – dawki dorośli i dzieci 6–14 lat, przeciwwskazanie <6 lat. ↩
  33. Collinson S i wsp. Probiotics for treating acute infectious diarrhoea. Cochrane Database Syst Rev 2020;(12):CD003048 (PMID 33295643). ↩
  34. Guo Q i wsp. Probiotics for the prevention of pediatric antibiotic-associated diarrhea. Cochrane Database Syst Rev 2019;(4):CD004827 (PMID 31039287). ↩
  35. ChPL Stoperan 2 mg, kapsułki (loperamid) – maks. 16 mg/d, przeciwwskazanie <6 lat, ocena po 48 h, ciąża/laktacja. ↩
  36. ChPL Forlax 10 g, proszek (makrogol) / ChPL Duphalac, syrop (laktuloza) – dawkowanie, ciąża, stosowanie długoterminowe. ↩
  37. ChPL Bisacodyl VP 5 mg, tabletki / czopki glicerynowe – stosowanie doraźne. ↩
  38. Sheikh P, Lohsiriwat V, Shelygin Y. Micronized Purified Flavonoid Fraction in Hemorrhoid Disease: a systematic review and meta-analysis. Adv Ther 2020;37(6):2792-2812 (PMID 32399811). ↩
  39. ChPL Diosminex Max 1000 mg / ChPL Diohespan Max (diosmina) – dawkowanie w zaostrzeniu. ↩
  40. ChPL Octenisept, płyn (oktenidyna) – odkażanie, bezpieczeństwo u dzieci i w ciąży. ↩
  41. ChPL Betadine 100 mg/ml, płyn (powidon jodu) – przeciwwskazanie: nadczynność tarczycy, noworodki, ostrożnie w ciąży. ↩
  42. ChPL Bepanthen Plus / preparaty z dekspantenolem – łagodzenie i nawilżanie skóry. ↩
  43. ChPL Hascovir pro 50 mg/g, krem / ChPL Zovirax Intensive, krem (acyklowir) – schemat 5×/dobę przez 5 dni. ↩
  44. Chen F, Xu H, Liu J i wsp. Efficacy and safety of nucleoside antiviral drugs for treatment of recurrent herpes labialis: a systematic review and meta-analysis. J Oral Pathol Med 2017;46(8):561-568 (PMID 27935123). ↩
  45. ChPL preparatu z hydrokortyzonem do stosowania miejscowego (np. Hydrocortisonum Aflofarm 0,5%) – ograniczenia OTC (czas, lokalizacja, wiek). ↩
  46. Crawford F, Hollis S. Topical treatments for fungal infections of the skin and nails of the foot. Cochrane Database Syst Rev 2007;(3):CD001434 (PMID 17636672). ↩
  47. ChPL Lamisilatt, krem (terbinafina) / ChPL Clotrimazolum GSK, krem (klotrymazol) – schemat i czas leczenia. ↩
  48. Head lice. Dimeticone is the pediculicide of choice. Prescrire Int 2014;23(151):187-90 (PMID 25162097). ↩
  49. Nyda / Hedrin (dimetykon) – wyroby medyczne (bez ChPL), schemat i termin powtórzenia kuracji. ↩
  50. ChPL Allergodil 0,5 mg/ml, krople do oczu (azelastyna) – wiek: sezonowe od 4 lat, całoroczne od 12 lat. ↩
  51. NICE NG12 „Suspected cancer: recognition and referral” – owrzodzenie jamy ustnej ≥3 tygodnie = pilne skierowanie. ↩
  52. ChPL żelu do jamy ustnej z lidokainą / preparaty z kwasem hialuronowym – dawkowanie i ostrzeżenia u dzieci. ↩
  53. Ferracioli-Oda E, Qawasmi A, Bloch MH. Meta-analysis: melatonin for the treatment of primary sleep disorders. PLoS One 2013;8(5):e63773 (PMID 23691095). ↩
  54. Shinjyo N, Waddell G, Green J. Valerian Root in Treating Sleep Problems and Associated Disorders – A Systematic Review and Meta-Analysis. J Evid Based Integr Med 2020;25:2515690X20967323 (PMID 33086877). ↩
  55. ChPL Circadin 2 mg, tabletki o przedłużonym uwalnianiu (melatonina) – Rx, ≥55 lat, bezsenność pierwotna. Melatonina OTC np. Melatonina LEK-AM. ↩
  56. Williams G i wsp. Cranberries for preventing urinary tract infections. Cochrane Database Syst Rev 2023;(4):CD001321 (PMID 37068952). ↩
  57. Hayward G i wsp. d-Mannose for Prevention of Recurrent Urinary Tract Infection Among Women: A Randomized Clinical Trial. JAMA Intern Med 2024;184(6):619-628 (PMID 38587819). ↩
  58. NICE NG109 „Urinary tract infection (lower): antimicrobial prescribing” – I rzut i sygnały odmiedniczkowego zapalenia nerek. ↩
Autor
mgr farm. Konrad Tuszyński
farmaceuta Prawo Wykonywania Zawodu: 09009899
Publikacja: 19.07.2026 Ostatnia aktualizacja: 19.07.2026
Historia zmian (1)
  • 19.07.2026 Każda dolegliwość ma teraz piśmiennictwo pod wynikiem przesiewu.

Czy to narzędzie uważasz za przydatne?

Przydatne Nieprzydatne