Preparaty na ciemieniuchę – Porównanie

Ciemieniucha jest schorzeniem zazwyczaj samoograniczajacym się. Ponadto leczenie łagodnej i zlokalizowanej ciemieniuchy powinno być zachowawcze. Rodzicom należy zalecić użycie na skórę głowy substancji nawilżających, takich jak wazelina biała, olei roślinnych czy oliwki dla dzieci, które zastosować należy przed użyciem szamponu. Działanie emolientu może być wzmocnione, jeżeli pozostanie on na skórze przez dłuższy czas, w niektórych przypadkach nawet całą noc. Następnie łuski należy usunąć miękką szczotką i umyć włosy. Na rynku znajdują się również preparaty dedykowane niemowlętom z ciemieniuchą, mające wspomóc usuwanie łusek ze skóry dziecka.

Dostępne formy i połączenia preparatów na ciemieniuchę

Preparaty na ciemieniuchę dostępne w obrocie występują w postaci olejków, kremów, żeli, płynów, szamponów oraz emulsji do kąpieli. Mnogość form pozwala na dobór postaci względem oczekiwań rodziców. Większość preparatów posiada status kosmetyku lub wyrobu medycznego.

Podobieństwa i różnice

Dostępne w aptece preparaty na ciemieniuchę różnicują takie aspekty jak:

• Postać preparatu. Preparaty do stosowania na ciemieniuchę maja postać olejków, żeli, płynów, sprayów, kremów oraz szamponów i emulsji do kąpieli. Warto zaznaczyć, że preparaty przeznaczone do kąpieli i mycia skóry głowy mogą być jedynie preparatami dodatkowymi, z uwagi na bardzo krótki czas kontaktu ze skórą głowy niemowlęcia. W przypadku preparatów przeznaczonych do smarowania skóry głowy istotna jest konsystencja preparatu. Preparaty o większej gęstości mogą być wygodniejsze do stosowania, gdyż nie będą spływać ze skóry głowy.
• Status. Zdecydowana większość preparatów obecnych na rynku jest zarejestrowana jako kosmetyki. Jedynie Preparat z serii Emotopic został zarejestrowany jako wyrób medyczny.
• Dolna granica wieku. Preparaty dostępne na rynku mogą być stosowane od 1. dnia życia. Wyjątek stanowi produkt firmy Ziaja, który można stosować od 1. miesiąca życia.
• Skład. Według przeglądu Cochrane z 2019 roku nie ma dostatecznej jakości badań potwierdzających skuteczność jakiegokolwiek leczenia w przebiegu ciemieniuchy i są potrzebne dalsze badania oceniające zasadność stosowania poszczególnych interwencji. ¹ Zaleca się, aby na skórę głowy stosować preparaty zmiękczające, które naniesione na około 1-2 godziny zmiękczają łuski i ułatwiają ich usunięcie. Do składników zmiękczających zaliczyć można m.in.:
  • oleje mineralne, w tym parafina i wazelina – wywierają silne działanie okluzyjne, tworząc na powierzchni skóry warstwę lipidową, dzięki czemu działają zmiękczająco, natłuszczająco i pośrednio nawilżająco, poprzez zatrzymywanie wody w naskórku.
  • oleje roślinne (bawełniany, słonecznikowy, lniany, ze słodkich migdałów, konopny i inne) – są cenione ze względu na zawartość nienasyconych kwasów tłuszczowych. Na skórze również tworzą warstwę okluzyjną i działają zmiękczająco na łuskę.
  • mocznik – jego działanie jest uzależnione od stężenia. W stężeniach do 10% redukuje suchość skóry i poprawia nawilżenie, w stężeniu 10% wywiera działanie redukujące grubość warstwy rogowej naskórka, a stężenia 20-40% mają zdolność rozpuszczania paznokci.² Niestety w preparatach na ciemieniuchę producenci nie podają zastosowanych stężeń mocznika.
  • skwalan – wykazuje działanie nawilżające i natłuszczające,
  • kwas mlekowy – stosowany z uwagi na jego działanie złuszczające i zmiękczające, ale działanie to zostało potwierdzone dla wysokich stężeń, rzędu 85%, a producenci preparatów na ciemieniuchę również nie podają użytych stężeń,
  • kwas salicylowy – w stężeniach 5% i wyższych wykazuje działanie keratolityczne, a działanie jest silne i stosunkowo szybkie.³
  • witamina E – zastosowana na skórę wykazuje działanie normalizujące, pielęgnujące oraz przyspieszające regenerację. Potwierdzono, że przyspiesza gojenie uszkodzeń i stanów zapalnych skóry.
  • pantenol – wykazuje właściwości nawilżające i gojące oraz hamuje transepidermalną utratę wody i łagodzi podrażnienia.

Zestawienie tabelaryczne preparatów na ciemieniuchę

W poniższej tabeli zestawiono przykładowe preparaty na ciemieniuchę z uwzględnieniem ich statusu, postaci, składników aktywnych oraz dolnej granicy wieku. Preparaty na bazie olejów naturalnych, które oprócz działania okluzyjnego zbliżonego do olejów mineralnych zawierają w składzie NNKT wydają się być pierwszym wyborem. Dodatek substancji o działaniu keratolitycznym (kwasu mlekowego, salicylowego i mocznika) jest dodatkowym atutem, chociaż producenci nie podają zastosowanych w preparatach stężeń. Status wyrobu medycznego (Emotopic preparat na ciemieniuchę) również jest dodatkowym atutem, gdyż wyroby medyczne, w porównaniu do kosmetyków posiadają bardziej zaawansowany proces produkcyjny i muszą spełnić wiele dodatkowych obostrzeń. Warto także zwrócić uwagę na postać preparatu – większa gęstość (maści i żele) będzie ułatwiać aplikację, ponieważ preparat nie będzie spływał ze skóry dziecka. W przypadku szamponów i emulsji do kąpieli czas kontaktu substancji czynnych może być niewystarczający dla uzyskania optymalnego działania substancji czynnych.

Nazwa	Status	Postać	Składniki aktywne	Dolna granica wieku
Ziajka kremowy olejek myjący na ciemieniuchę	kosmetyk	olejek	olej bawełniany, słonecznikowy i makadamia, skwalan, witamina E i F	od 1. miesiąca życia
Emolium Dermocare zmiękczający żel na ciemieniuchę	kosmetyk	żel	prebiotyk Biolin, betaina, hialuronian sodu, kwas laktobionowy	od 1. dnia życia
Linomag Emolienty, płyn na ciemieniuchę	kosmetyk	płyn	oleje: ze słodkich migdałów, lniany, rycynowy i jojoba, skwalan, witamina E	od 1. dnia życia
Babycap spray na ciemieniuchę	kosmetyk	spray	oliwa z oliwek, skwalan, witamina E	od 1. dnia życia
Mustela Bebe Enfant, krem na ciemieniuchę	kosmetyk	krem	wyciąg z awokado, gliceryna, olej z ogórecznika, sok z liści aloesu,	od 1. dnia życia
Skarb Matki Olejuszka, olejek na ciemieniuszkę	kosmetyk	olejek	olejek z krokosza, ekstrakt z liści brzozy i ekstrakt z kwiatu lipy, olej słonecznikowy, wazelina, olej silikonowy	od 1. dnia życia
Healpsorin Bebe, emulsja zmiękczająca na ciemieniuchę	kosmetyk	emulsja do kąpieli	olej ze słodkich migdałów, olej z nasion słonecznika, witamina E, wyciąg z kwiatów nagietka, ekstrakt z kwiatów żywokostu, olej z pestek arbuza	od 1. dnia życia
Mediderm Baby, olejek na ciemieniuchę	kosmetyk	olejek	olej ze słodkich migdałów, olej z nasion słonecznika, witamina E	od 1. dnia życia
Emotopic, preparat na ciemieniuchę	wyrób medyczny	płyn	mocznik,, emolienty: olej konopny, olej canola, glicerol, kwas mlekowy	od 1. dnia życia
Oillan Baby, krem na ciemieniuchę	kosmetyk	krem	mocznik, arginina, kwas mlekowy, pantenol, alantoina	od 1. dnia życia
Oillan Derm +, szampon keratolityczny	kosmetyk	szampon	mocznik, gliceryna, pantenol, kwas salicylowy	od 1. dnia życia
Wazelina biała Farmina, Ziaja	kosmetyk	maść	wazelina biała	brak informacji
Parafina ciekła Farmina	Lek OTC	płyn	parafina	brak informacji