W obrocie aptecznym dostępne są preparaty z beta-glukanami w postaci saszetek, syropów, kapsułek i kremów. Preparaty z beta-glukanami są stosowane głównie w celu wspierania odporności, ponieważ związki te mogą modulować aktywność komórek układu immunologicznego. Często reklamuje się je także jako pomoc w obniżaniu poziomu cholesterolu.
O substancji czynnej
Beta-glukany to polisacharydy stanowiące rozpuszczalną frakcję błonnika pokarmowego. Są to długołańcuchowe polimery D-glukozy, połączone wiązaniami beta-1,3-glikozydowymi lub beta-1,6-glikozydowym. Beta-glukany mogą różnić się budową i właściwościami w zależności od pochodzenia. Inne działanie mogą wykazywać beta-glukany z jęczmienia, a inne z grzybów.
Beta-glukany działają poprzez dwa główne mechanizmy: metaboliczny i immunomodulacyjny. Jako frakcja rozpuszczalnego błonnika spowalniają wchłanianie glukozy, wiążą kwasy żółciowe i obniżają stężenie cholesterolu LDL.
Preparaty z beta-glukanami są stosowane w celu wzmacniania odporności i wspierania układu pokarmowego. Pomagają również w regulacji poziomu cholesterolu. Mogą również być stosowane do wsparcia laktacji.
Suplementy diety z beta-glukanami stosowane są zazwyczaj raz dziennie.
Przeglądy systematyczne i metaanalizy badań klinicznych wykazały, że włączenie do diety beta-glukanów z owsa w ilości min. 3 g na dzień przyczynia się do spadku stężenia cholesterolu całkowitego, cholesterolu LDL i apolipoproteiny B, lecz nie wpływa na stężenie cholesterolu HDL oraz trójglicerydów.[1][2]
Substancje dodatkowe
W tabeli pojawiły się różne substancje dodatkowe, które pełnią rolę antyoksydacyjną i wspierającą działanie układu odpornościowego. Są to między innymi:
- witamina C — antyoksydant, może działać synergistyczne z beta-glukanami na odporność
- selen — antyoksydant, ważny dla funkcjonowania układu immunologicznego. Może uzupełniać działanie beta-glukanów
- witamina D — może regulować odpowiedź immunologiczną i działać synergistycznie z beta-glukanami
- ekstrakt z nasion lnu — zawiera lignany i kwasy tłuszczowe omega-3, które mogą wspierać funkcje immunologiczne i działać przeciwzapalnie
- suchy wyciąg z melisy – działa uspokajająco, może pośrednio wspierać odporność przez redukcję stresu
- witaminy z grupy B (B6, B12, foliany, cholina) — wspomagają metabolizm homocysteiny i funkcjonowanie układu nerwowego, pośrednio mogą wspierać odporność komórkową
- ekstrakt słodu jęczmiennego – może działać prebiotycznie, wspierając mikrobiotę jelitową, co z kolei wzmacnia odporność
Substancje pomocnicze
W większość preparatów dostępnych w aptekach nie ma substancji pomocniczych o znanym działaniu.
Natomiast ta, która wystąpiła to:
- żelatyna — może być problematyczna dla wegetarian i wegan
Wnioski z porównania
Na podstawie analizy wyciągamy następujące wnioski:
- osobom dorosłym, u których celem jest modulacja odporności, warto rekomendować preparaty zawierające beta-glukany w połączeniu z witaminą C, D lub selenem (np. Imunoglukan P4H syrop, Imunit Forte, Solbetan) mogą wykazywać synergiczne działanie immunomodulacyjne
- kobietom karmiącym piersią, które potrzebują wsparcia laktacji warto polecić Femaltiker Plus
- kobietom karmiącym piersią, które potrzebują wsparcia odporności, można polecić preparaty, które zawierają dodatkowo witaminę C lub selen np. Imunoglukan P4H syrop, Imunoglukan P4H
- dzieciom w wieku przedszkolnym (≥ 2–3 r.ż.) poleć preparaty płynne z niską dawką beta-glukanu i dodatkiem witaminy C lub D, które są dobrze tolerowane i mogą wpływać na poprawę odporności np. Imunoglukan P4H syrop, Solbetan
- osobom, którym zależy na redukcji stanu zapalnego skóry i wspomaganiu bariery skórnej pleć krem Poldermin Hydro
- osobom na diecie wegetariańskiej nie rekomenduj produktów zawierających żelatynę jako substancję pomocniczą (np. Imunit Forte), ponieważ mogą być nieakceptowalne etycznie lub religijnie.
Preparaty zawierające beta-glukany dostępne w obrocie aptecznym
Preparaty zawierające beta-glukany zestawiono w Tabeli poniżej:
| Nazwa handlowa | Postać | Status | Zawartość beta-glukanu | Substancje dodatkowe | Substancje pomocnicze | Dolna granica wieku | Zastosowanie |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Femaltiker Plus | saszetki | suplement diety | min. 300 mg | witamina B6witamina B12folianycholinaekstrakt słodu jęczmiennegosuchy wyciąg z melissy | brak | 18. r.ż. | wspomaganie laktacji |
| Poldermin Hydro | krem | wyrób medyczny | brak danych | ksylitolekstrakt z nasion lnu | brak | 0. r.ż. | ochrona i nawilżenie skóry |
| Imunoglukan P4H syrop | syrop | suplement diety | 50 mg | witamina C | brak | 3. r.ż. | wsparcie odporności |
| Imunit Forte | kapsułki | suplement diety | 100 mg | selen | żelatyna | 3. r.ż. | wsparcie odporności |
| Solbetan | syrop | suplement diety | 50 mg | witamina D | brak | 2. r.ż. | wsparcie odporności |
| Imunoglukan P4H | kapsułki | suplement diety | 100 mg | witamina C | brak | 18. r.ż. | wsparcie odporności |
Piśmiennictwo
- Ho, H. V., Sievenpiper, J. L., Zurbau, A., Blanco Mejia, S., Jovanovski, E., Au-Yeung, F., Jenkins, A. L., Vuksan, V. (2016). The effect of oat β-glucan on LDL-cholesterol, non-HDL-cholesterol and apoB for CVD risk reduction: a systematic review and meta-analysis of randomised-controlled trials. The British journal of nutrition, 116(8), 1369–1382. https://doi.org/10.1017/S000711451600341X⬏
- Whitehead, A., Beck, E. J., Tosh, S., Wolever, T. M. (2014). Cholesterol-lowering effects of oat β-glucan: a meta-analysis of randomized controlled trials. The American journal of clinical nutrition, 100(6), 1413–1421. https://doi.org/10.3945/ajcn.114.086108⬏