Preparaty z cynkiem – Porównanie

Preparaty z cynkiem to produkty dostępne w postaci tabletek, kapsułek, syropów, proszków do sporządzania roztworów oraz pastylek do ssania, zaliczane do leków dostępnych bez recepty, suplementów diety lub wyrobów medycznych. Stosowane są przede wszystkim w profilaktyce i leczeniu niedoborów cynku, a także jako wsparcie odporności, regeneracji skóry, włosów i paznokci oraz w terapii wspomagającej w okresach zwiększonej podatności na infekcje. Preparaty te wykorzystuje się zarówno u dzieci, jak i u dorosłych, przy czym wybór odpowiedniej postaci zależy od wieku pacjenta oraz wygody stosowania. Cynk w tych produktach działa immunomodulująco, wspiera procesy regeneracyjne i przyczynia się do prawidłowego funkcjonowania układu odpornościowego i nerwowego.

O substancji czynnej

Cynk jest niezbędnym pierwiastkiem śladowym, pełniącym kluczową rolę w utrzymaniu homeostazy organizmu zarówno u roślin, jak i u zwierząt. Jako składnik odżywczy o szerokim spektrum działania, jego niedobór może prowadzić do poważnych zaburzeń fizjologicznych, takich jak zahamowanie wzrostu, hipogonadyzm, upośledzenie lub utrata smaku, drażliwość, zmiany skórne, opóźnione gojenie ran, biegunki, nudności oraz anoreksja. Ponieważ organizm ludzki nie posiada mechanizmów magazynowania nadmiaru cynku, konieczna jest jego stała podaż wraz z dietą. Główne źródła pokarmowe to czerwone mięso, drób i ryby.

Leki zawierające cynk wskazane są przede wszystkim w profilaktyce i leczeniu niedoborów tego pierwiastka, które mogą objawiać się zaburzeniami odporności, spowolnionym gojeniem ran, problemami skórnymi czy pogorszeniem stanu włosów i paznokci. W praktyce cynk stosowany jest pomocniczo w terapii infekcji górnych dróg oddechowych, w trądziku oraz wspieraniu odporności. Mechanizm działania cynku związany jest z jego udziałem w licznych procesach enzymatycznych i metabolicznych. Pierwiastek ten odgrywa rolę w syntezie białek i DNA, wspiera odporność komórkową oraz działa antyoksydacyjnie.

Dawkowanie cynku zależy od wieku, płci i wskazań klinicznych. U dorosłych zwykle rekomenduje się suplementację na poziomie 10–25 mg jonów cynku na dobę. W badaniach cynk był bezpiecznie stosowany doustnie w ilości do 40 mg dziennie.^[1]

Substancje dodatkowe

Preparaty zawierają różne substancje dodatkowe, które pełnią różne funkcje, takie jak wspieranie odporności, poprawa kondycji skóry, włosów i paznokci oraz działanie antyoksydacyjne. Poniżej przedstawiono szczegółowe omówienie substancji dodatkowych, które pojawiły się w analizowanych preparatach:

• Witamina C – silny antyoksydant, który wspiera układ odpornościowy i chroni komórki przed stresem oksydacyjnym. W połączeniu z cynkiem skraca czas trwania infekcji i łagodzi ich przebieg.
• Witamina D – reguluje gospodarkę wapniowo-fosforanową, ale ma także istotne działanie immunomodulujące. W połączeniu z cynkiem wspomaga naturalną odporność organizmu, zwłaszcza w okresie jesienno-zimowym.
• Witamina A – odpowiada za prawidłowe funkcjonowanie nabłonków oraz narządu wzroku. W preparatach z cynkiem wspomaga utrzymanie zdrowej skóry i błon śluzowych, które stanowią pierwszą barierę ochronną przed infekcjami.
• Witaminy z grupy B (B₆, B₁₂, B₇, B₃, B₉, B₂) – wspierają prawidłowe funkcjonowanie układu nerwowego, metabolizm energetyczny oraz syntezę białek. W połączeniu z cynkiem wspomagają zdrowie skóry, włosów i paznokci, a także wpływają na redukcję uczucia zmęczenia.
• Selen – pierwiastek śladowy o silnym działaniu antyoksydacyjnym, wspierający odporność i chroniący komórki przed stresem oksydacyjnym. Razem z cynkiem działa ochronnie na układ immunologiczny.
• Miedź – uczestniczy w wielu procesach enzymatycznych, wspiera układ odpornościowy oraz działa antyoksydacyjnie. Dodawana do preparatów z cynkiem zapobiega zaburzeniom wynikającym z jego długotrwałej suplementacji, np. niedoborom miedzi.
• Mangan – bierze udział w procesach metabolicznych, wspiera tworzenie tkanki łącznej i działa antyoksydacyjnie. W połączeniu z cynkiem przyczynia się do ochrony komórek przed wolnymi rodnikami.
• Jod – niezbędny do prawidłowej pracy tarczycy i regulacji metabolizmu. W preparatach z cynkiem wspiera ogólną równowagę hormonalną i prawidłowy rozwój organizmu.
• Magnez – uczestniczy w ponad 300 reakcjach enzymatycznych, wpływa na układ nerwowy i mięśniowy. W połączeniu z cynkiem wspomaga odporność oraz procesy regeneracji organizmu.
• L-cysteina, L-metionina oraz L-lizyna – wspierają syntezę keratyny i kolagenu, co przekłada się na lepszy stan skóry, włosów i paznokci. Ich obecność w preparatach z cynkiem rozszerza zastosowanie suplementów na obszar dermatologiczny i kosmetyczny.
• Kolagen i kwas hialuronowy – składniki wspierające strukturę tkanki łącznej, nawilżenie i elastyczność skóry. W połączeniu z cynkiem sprzyjają regeneracji skóry i utrzymaniu jej prawidłowej kondycji.
• Wyciąg z lipy – ma działanie przeciwzapalne, przeciwbólowe oraz napotne. Jest często stosowany w preparatach łagodzących objawy przeziębienia i infekcji gardła. Wyciąg z lipy w połączeniu z innymi składnikami, jak kwas hialuronowy czy miód, wspomagają leczenie podrażnień gardła, nawilżając je i łagodząc objawy kaszlu.
• Wyciąg z czarnego bzu – wykazuje działanie przeciwwirusowe oraz przeciwzapalne, wspomaga walkę z infekcjami dróg oddechowych. Wspomaga działanie witaminy C i cynku, wspierając odporność organizmu w walce z infekcjami gardła, szczególnie w okresach przeziębień i grypy.
• Wyciąg z porostu islandzkiego – działa osłaniająco i nawilżająco na błonę śluzową gardła. Tworzy warstwę ochronną, która łagodzi podrażnienia, suchość i ból gardła. Wspiera regenerację śluzówki oraz poprawia komfort pacjenta w czasie infekcji dróg oddechowych.
• Wyciąg z tymianku – działa przeciwbakteryjnie, przeciwzapalnie i wykrztuśnie. Ułatwia oczyszczanie dróg oddechowych, zmniejsza nasilenie kaszlu i wspomaga naturalne mechanizmy obronne organizmu.
• Wyciąg z imbiru – wykazuje działanie przeciwzapalne, przeciwwirusowe i rozgrzewające. Wspiera odporność organizmu, łagodzi ból gardła i podrażnienia, a dodatkowo poprawia komfort w infekcjach przebiegających z uczuciem zimna i osłabienia.
• Propolis – działa przeciwbakteryjnie, przeciwwirusowo i przeciwzapalnie. Jest naturalnym składnikiem wspomagającym łagodzenie stanów zapalnych gardła i jamy ustnej, zmniejsza ból i przyspiesza regenerację śluzówki.

Substancje pomocnicze

Na podstawie dostępnych danych dotyczących składu preparatów zawierających cynk można wskazać, że wspólną cechą większości z nich jest brak glutenu i laktozy w składzie substancji pomocniczych. Czyni to te produkty odpowiednimi do stosowania u pacjentów z nietolerancją laktozy oraz osób wymagających diety bezglutenowej, w tym chorych na celiakię.

Podsumowanie różnic

Na podstawie analizy można wyciągnąć następujące wnioski:

• osobom chcącym wspierać odporność w okresie przeziębień można zaproponować suplementy łączące cynk z witaminą C oraz ekstraktami roślinnymi (Pelafen Kid 3+, Pelavo oskrzela, Prenalen, Sambucol Junior, Mantusil, Rutinacea, Zatogrip).
• osobom skarżącym się na ból gardła, chrypkę czy podrażnienia śluzówki polecić można preparaty miejscowe w postaci tabletek do ssania z cynkiem (Cevitt Gardło, Isla Junior, Pueria Gardło, Naturell Cynk + C)
• osobom dbającym o włosy, skórę i paznokcie rekomendować można suplementy łączące cynk z biotyną, aminokwasami siarkowymi, kolagenem czy ceramidami (Belid SR, Kerabione, Doppelherz System Ceramide Beauty, BiotinoZin).
• dzieciom od 1. roku życia poleć np. Pelafen Kid 3+, Zatogrip baby 1+, Cevitt Gardło, Pueria Gardło. Preparaty takie jak Zatogrip Kids 3+ czy Naturell Cynk + witamina C przeznaczone są dla dzieci od 3 rż.
• osobom z cukrzycą i pacjentom, którzy muszą ograniczać spożycie cukrów prostych, nie polecaj produktów zawierających sacharozę, np. Pelafen Kid 3+, Pelavo Oskrzela, Zatogrip baby 1+, Zatogrip Kids 3+.
• pacjentom z potwierdzonym niedoborem cynku poleć preparaty Zincas Forte i Zincas, które są lekami OTC
• pacjentom z problemami ze stawami poleć preparaty zawierające cynk z glukozaminą, chondroityną, kolagenem czy manganem (Artresan Optima, Cignon Shots, Ortosenal)

Oprócz leków OTC i suplementów diety są leki na receptę zawierające cynk. Należy do nich Zincteral, który jest wskazany w profilaktyce i leczeniu niedoborów cynku

Preparaty zawierające cynk dostępne w obrocie aptecznym

Preparaty zawierające cynk zestawiono w Tabeli poniżej:

Piśmiennictwo

1. Jafari, A., Noormohammadi, Z., Askari, M., & Daneshzad, E. (2022). Zinc supplementation and immune factors in adults: a systematic review and meta-analysis of randomized clinical trials. Critical reviews in food science and nutrition, 62(11), 3023–3041. https://doi.org/10.1080/10408398.2020.1862048⬏