Biotyna

Witamina rozpuszczalna w wodzie z grupy witamin B (witamina B7, dawniej nazywana witaminą H), zaliczana do grupy „inne witaminy, preparaty proste” (kod ATC A11HA05). Dostępna w preparatach jednoskładnikowych, w postaci tabletek doustnych, wydawana bez recepty. Stosowana w niedoborze biotyny, którego objawami są między innymi wypadanie i nadmierna łamliwość włosów oraz zaburzenia wzrostu paznokci. Na rynku występuje w mocy 5 mg oraz w mocy 10 mg (preparaty typu Biotebal Max).

Działanie biotyny

Biotyna jest witaminą rozpuszczalną w wodzie, którą organizm człowieka pozyskuje głównie z pożywienia, a częściowo także z syntezy prowadzonej przez bakterie jelita grubego, choć wchłanianie z tego odcinka przewodu pokarmowego jest niewielkie. Najwięcej biotyny zawierają wątroba, drożdże, żółtko jaj oraz niektóre warzywa, takie jak soja, kalafior i soczewica.

W organizmie biotyna działa jako grupa prostetyczna enzymów katalizujących reakcje karboksylacji. Wchodzi w skład czterech karboksylaz uczestniczących w przemianach glukozy, lipidów, niektórych aminokwasów oraz w przemianach energetycznych. Wspomaga keratynizację i różnicowanie komórek naskórka oraz przydatków skóry, czyli włosów i paznokci, przez co poprawia ich stan.

Niedobór biotyny pojawia się u osób stosujących szczególne diety, żywionych pozajelitowo, spożywających duże ilości surowych jaj, poddanych długotrwałej hemodializie, leczonych długotrwale lekami przeciwdrgawkowymi oraz u osób z zaburzeniami wchłaniania tej witaminy. Objawia się zmęczeniem, parestezjami, wypadaniem włosów, zapaleniem skóry wokół oczu, nosa i ust, zapaleniem spojówek oraz zaburzeniami wzrostu i nadmierną łamliwością paznokci i włosów.

Farmakologia

Biotyna (witamina H) jest witaminą rozpuszczalną w wodzie zaliczaną do grupy witamin B, zbudowaną z połączonych ze sobą pierścieni tiofenowego i imidazolowego z dołączonym łańcuchem bocznym kwasu walerianowego. Stanowi grupę prostetyczną enzymów katalizujących reakcje karboksylacji i wchodzi w skład czterech karboksylaz o istotnej roli w przemianach glukozy, lipidów, niektórych aminokwasów oraz w przemianach energetycznych¹.

W przypadku niedoboru biotyny mogą wystąpić zaburzenia metabolizmu tłuszczów, w tym podwyższenie stężenia kwasu palmitynowego w wątrobie oraz cholesterolu w surowicy. Przypuszcza się, że to właśnie zaburzenia przemiany tłuszczów odpowiadają za zmiany skórne i utratę włosów towarzyszące niedoborowi tej witaminy¹.

Farmakokinetyka

Farmakokinetyka biotyny nie jest dobrze zbadana, a badania utrudnia fakt, że witamina ta jest dodatkowo syntetyzowana przez bakterie jelita grubego. Biotyna wchłania się dobrze z przewodu pokarmowego, a po wchłonięciu w dużym stopniu wiąże się z białkami osocza i jest rozprowadzana do wszystkich tkanek organizmu¹.

W metabolizmie biotyna ulega częściowej przemianie w wątrobie. Wydalanie zachodzi z moczem, w którym wykrywa się przede wszystkim biotynę w postaci niezmienionej oraz niewielkie ilości jej nieaktywnych metabolitów, bisnorbiotyny i sulfotlenku biotyny¹.

Wskazania leków z biotyną

Preparaty biotyny dostępne bez recepty wskazane są w niedoborze biotyny¹. Niedobór ten objawia się między innymi zmęczeniem, parestezjami, zmianami skórnymi, wypadaniem włosów oraz zaburzeniami wzrostu i łamliwością paznokci i włosów, dlatego suplementacja bywa stosowana przy pogorszeniu stanu włosów i paznokci związanym z niedoborem tej witaminy.

Dawkowanie biotyny

Grupa	Dawka dobowa	Droga podania
Dorośli (niedobór biotyny)	zwykle 5 mg raz na dobę	doustnie

Biotynę podaje się doustnie, zwykle w dawce 5 mg na dobę¹.

Istotne przeciwwskazania do stosowania biotyny

Charakterystyka produktu leczniczego nie wymienia istotnych przeciwwskazań poza nadwrażliwością na substancję czynną lub którąkolwiek substancję pomocniczą. Preparatu nie należy natomiast stosować u kobiet w ciąży i karmiących piersią, co omówiono w osobnych sekcjach¹.

Środki ostrożności przy wydawaniu biotyny

Wpływ na wyniki badań laboratoryjnych

Biotyna może zaburzać wyniki badań laboratoryjnych krwi wykonywanych metodami immunochemicznymi opartymi na układzie streptawidyna/awidyna-biotyna. Zależnie od zastosowanej metody wyniki mogą być fałszywie zawyżone (na przykład FT4, FT3, 25(OH)D, kortyzol, digoksyna) lub fałszywie zaniżone (na przykład TSH, hCG, troponina, PSA), co grozi błędną diagnozą. Ryzyko interferencji jest większe u dzieci oraz u pacjentów z zaburzeniami czynności nerek i rośnie wraz z dawką biotyny. Aby je ograniczyć, preparat należy odstawić na 3 dni przed planowanym badaniem, o ile laboratorium nie zaleci inaczej, a przy podejrzeniu interferencji wykonać badanie alternatywne, niepodatne na wpływ biotyny¹.

Regularność stosowania i zawartość sorbitolu

Preparat należy stosować regularnie. Tabletka zawiera 111,50 mg sorbitolu (E 420), co warto uwzględnić u pacjentów, u których podaż tego związku ma znaczenie¹.

Wpływ na prowadzenie pojazdów

Właściwości farmakodynamiczne oraz rodzaj obserwowanych działań niepożądanych wskazują, że biotyna nie wpływa niekorzystnie na zdolność prowadzenia pojazdów i obsługiwania maszyn¹.

Interakcje biotyny

Leki przeciwdrgawkowe + biotyna

Leki przeciwdrgawkowe, do których należą fenytoina, karbamazepina, fenobarbital i prymidon, powodują zmniejszenie stężenia biotyny we krwi¹.

Alkohol + biotyna

Alkohol powoduje zmniejszenie stężenia biotyny we krwi¹.

Hormony steroidowe + biotyna

Hormony steroidowe mogą przyspieszać katabolizm biotyny w tkankach¹.

Surowe białko jaja kurzego (awidyna) + biotyna

Awidyna, zasadowa glikoproteina występująca w białku jaja kurzego, łączy się z biotyną, inaktywując ją i uniemożliwiając jej wchłanianie. W razie niedoboru biotyny lub stosowania jej preparatów nie należy spożywać surowego białka jaja kurzego¹.

Działania niepożądane biotyny

Zaburzenia żołądkowo-jelitowe i pokrzywka

W badaniach klinicznych stwierdzono pojedyncze przypadki zaburzeń żołądkowo-jelitowych i pokrzywki, którym charakterystyka produktu leczniczego nie przypisuje określonej kategorii częstości¹.

Pełną listę działań niepożądanych zawiera ChPL każdego preparatu, punkt 4.8.

Ciąża a biotyna

Zgodnie z charakterystyką produktu leczniczego ilość biotyny zawarta w preparacie znacznie przekracza zalecane dzienne spożycie dla kobiet w ciąży, a stosowania dużych dawek biotyny u kobiet ciężarnych nie badano, dlatego preparatu nie należy stosować w ciąży¹.

Karmienie piersią a biotyna

Zgodnie z charakterystyką produktu leczniczego ilość biotyny zawarta w preparacie znacznie przekracza zalecane dzienne spożycie dla kobiet karmiących piersią. Biotyna przenika do mleka ludzkiego, jednak nie stwierdzono, aby miało to jakikolwiek wpływ na niemowlę karmione piersią, mimo to preparatu nie należy stosować w okresie karmienia piersią¹.

Produkty handlowe z biotyną

Preparat	Postać	Kategoria dostępności
Biotebal	tabletki 5 mg	OTC
Biotebal Max	tabletki 10 mg	OTC