Polisiarczan mukopolisacharydowy

Miejscowy lek przeciwzakrzepowy i przeciwzapalny z grupy heparynoidów (organo-heparynoid), stosowany zewnętrznie na skórę w tępych urazach z krwiakami oraz w powierzchownym zapaleniu żył. Dostępny wyłącznie bez recepty, w preparatach jednoskładnikowych, w postaci żelu i maści. Polisiarczan mukopolisacharydowy działa miejscowo w miejscu nałożenia, a jego przenikanie do krążenia ogólnego jest znikome, dlatego nie należy spodziewać się wpływu na ogólnoustrojowy układ krzepnięcia nawet przy wielodniowym stosowaniu.

Działanie polisiarczanu mukopolisacharydowego

Polisiarczan mukopolisacharydowy jest heparynoidem, czyli substancją zbliżoną budową i działaniem do heparyny, stosowaną jednak wyłącznie miejscowo na skórę. Wykazuje właściwości przeciwtrombinowe (przeciwzakrzepowe) oraz przeciwzapalne, a po nałożeniu na skórę przyspiesza wchłanianie krwiaków podskórnych.

W odróżnieniu od heparyn podawanych ogólnoustrojowo polisiarczan mukopolisacharydowy działa w obrębie tkanek, do których przenika z miejsca nałożenia, i nie powoduje istotnego działania na krzepnięcie krwi w całym organizmie.

Farmakologia

Polisiarczan mukopolisacharydowy należy do leków do stosowania miejscowego zawierających organo-heparynoid (kod ATC C05BA01) i ma właściwości przeciwtrombinowe. Badania przedkliniczne u zwierząt oraz badania farmakologiczne u ludzi wykazały, że po miejscowym zastosowaniu substancji czynnej dochodzi do szybszego wchłaniania krwiaków podskórnych, a działanie przeciwzapalne potwierdzono w wielu eksperymentalnych modelach badawczych^1,2.

Farmakokinetyka

Badania z zastosowaniem substancji czynnej znakowanej radioizotopem wykazały, że polisiarczan mukopolisacharydowy przenika do tkanki powierzchniowej, a zgodnie ze swoistym gradientem stężenia przenika również do tkanek głębokich¹. Charakterystyki nie podają parametrów farmakokinetycznych opisujących ekspozycję ogólnoustrojową, ponieważ substancja działa miejscowo, a jej przenikanie do krwi jest znikome – nie powinno wystąpić działanie na układ krzepnięcia nawet wtedy, gdy lek jest nakładany na skórę przez wiele dni².

Wskazania leków z polisiarczanem mukopolisacharydowym

Obie postaci polisiarczanu mukopolisacharydowego są dostępne bez recepty i mają identyczne wskazania do stosowania miejscowego na skórę: tępe urazy z krwiakami lub bez krwiaków oraz zapalenie żył powierzchownych, których nie można leczyć opatrunkiem uciskowym^1,2.

W zapaleniu żył powierzchownych kończyn dolnych leczeniem pierwszego rzutu pozostaje zastosowanie opatrunku uciskowego, a polisiarczan mukopolisacharydowy stosuje się wtedy, gdy takiego opatrunku nie można założyć¹.

Dawkowanie polisiarczanu mukopolisacharydowego

Preparat nakłada się 2 do 3 razy na dobę na miejsca zmienione chorobowo lub, jeśli zachodzi potrzeba, częściej. W zależności od wielkości leczonej powierzchni zazwyczaj wystarcza nałożenie od 3 do 5 cm preparatu¹.

Postać	Sposób i częstość stosowania	Czas leczenia
Żel	2 do 3 razy na dobę delikatnie wmasować w miejsca zmienione chorobowo, w razie potrzeby częściej, bez stosowania pod opatrunek	tępe urazy do 10 dni, zapalenie żył powierzchownych 1–2 tygodnie
Maść	2 do 3 razy na dobę wmasować w miejsca zmienione chorobowo, przy bolesnym zapaleniu delikatnie rozprowadzić, można też stosować jako opatrunek z maści	tępe urazy do 10 dni, zapalenie żył powierzchownych 1–2 tygodnie

Żelu nie należy stosować pod opatrunek¹, natomiast maść może być używana jako opatrunek z maści, a przy bolesnym zapaleniu należy ją delikatnie rozprowadzić na miejscach zmienionych chorobowo². Obie postaci mogą być również stosowane do fono- i jonoforezy, przy czym podczas jonoforezy preparat podaje się pod katodę^1,2.

Istotne przeciwwskazania do stosowania polisiarczanu mukopolisacharydowego

Otwarte rany i uszkodzona skóra

Preparatu nie należy nakładać na otwarte rany ani na uszkodzoną skórę^1,2.

Środki ostrożności przy wydawaniu polisiarczanu mukopolisacharydowego

Unikanie kontaktu z oczami, błonami śluzowymi i ranami

Podczas stosowania należy unikać kontaktu preparatu z oczami, błonami śluzowymi, otwartymi ranami oraz uszkodzoną skórą^1,2.

Substancje pomocnicze o znanym działaniu

Postaci różnią się składem substancji pomocniczych mogących wywoływać reakcje miejscowe. Żel zawiera glikol propylenowy (5 mg na 1 g żelu), który może powodować podrażnienie skóry¹. Maść zawiera alkohol cetostearylowy, emulgujący, mogący powodować miejscową reakcję skórną (na przykład kontaktowe zapalenie skóry), oraz parahydroksybenzoesany (4-hydroksybenzoesan metylu i propylu), mogące wywoływać reakcje alergiczne, w tym reakcje typu późnego².

Wpływ na prowadzenie pojazdów

Nie jest znany wpływ polisiarczanu mukopolisacharydowego na zdolność prowadzenia pojazdów i obsługiwania maszyn^1,2.

Interakcje polisiarczanu mukopolisacharydowego

Dla polisiarczanu mukopolisacharydowego nie są znane interakcje z innymi produktami leczniczymi, co wiąże się z jego wyłącznie miejscowym stosowaniem i znikomym przenikaniem do krążenia ogólnego^1,2.

Działania niepożądane polisiarczanu mukopolisacharydowego

Miejscowe reakcje nadwrażliwości skóry

Miejscowe reakcje nadwrażliwości, takie jak zaczerwienienie skóry, które zazwyczaj szybko przemijają po zaprzestaniu stosowania, występują bardzo rzadko ()^1,2. Charakterystyka maści dodatkowo wskazuje, że zawarte w niej parahydroksybenzoesany (4-hydroksybenzoesan metylu i propylu) mogą powodować reakcje alergiczne².

Pełną listę działań niepożądanych zawiera ChPL każdego preparatu, punkt 4.8.

Ciąża a polisiarczan mukopolisacharydowy

Zgodnie z charakterystykami produktów leczniczych nie ma doniesień o szkodliwym działaniu na nienarodzone dziecko po stosowaniu polisiarczanu mukopolisacharydowego w okresie ciąży^1,2.

Karmienie piersią a polisiarczan mukopolisacharydowy

Zgodnie z charakterystykami produktów leczniczych nie ma doniesień o szkodliwym działaniu na noworodka po stosowaniu polisiarczanu mukopolisacharydowego w okresie laktacji^1,2.

Produkty handlowe z polisiarczanem mukopolisacharydowym

Preparat	Postać	Kategoria dostępności
Hirudoid	żel 0,3 g/100 g	OTC
Hirudoid	maść 0,3 g/100 g	OTC