Rywaroksaban – co przekazać pacjentowi?

Cześć, tu Bartosz Futera. Przed Wami kolejny film z serii Pogadanki Farmaceutyczne. W tym odcinku omówimy substancję o działaniu przeciwzakrzepowym, którą jest rywaroksaban. Jakie informacje przekazać pacjentowi i na co zwrócić szczególną uwagę? Zapraszam. Partnerem odcinka jest Wydawnictwo Farmaceutyczne, wydawca praktycznych podręczników dostępnych na www.wydawnictwo.farm Rywaroksaban jest stosunkowo nową substancją leczniczą. Na początku lat 90. ubiegłego wieku dwie duże firmy farmaceutyczne Bayer i Janssen Pharmaceuticals zaczęły poszukiwania nowoczesnych możliwości leczenia przeciwzakrzepowego. Doprowadziło to do odkrycia inhibitora czynnika krzepnięcia Xa, którego unikalne właściwości zapowiadały korzystne zmiany w terapii. W 2008 roku riwaroksaban został po raz pierwszy zarejestrowany w Unii Europejskiej, a w 2011 w Stanach Zjednoczonych, pod nazwą handlową Xarelto. W kolejnych latach zyskiwał popularność oraz był zatwierdzony w leczeniu przeciwzakrzepowym w kolejnych krajach. W Polsce lek ten dostępny jest od 2011 roku. Rywaroksaban jest lekiem stosowanym głównie w leczeniu zdarzeń zakrzepowych, takich jak zakrzepica żył głębokich, zatorowość płucna i obwodowa, żylna choroba zakrzepowo-zatorowa oraz w profilaktyce zakrzepicy o etiologii miażdżycowej oraz po operacjach. Jego unikalność w stosunku do innych leków przeciwzakrzepowych wynika z mechanizmu działania, który polega na bezpośrednim hamowaniu czynnika Xa, kluczowego enzymu w procesie krzepnięcia krwi. Lek przerywa kaskadę krzepnięcia, hamuje wytwarzanie trombiny oraz powstawanie zakrzepu, przy czym nie wpływa na płytki krwi. Przejdźmy teraz do sedna – jakie informacje warto przekazać pacjentowi przy każdym wydaniu preparatu z apteki, o czym poinformować w razie dodatkowych pytań? Niewątpliwą zaletą rywaroksabanu jest zwiększenie wygody terapeutycznej pacjentów. Po pierwsze w przeciwieństwie do starszych leków przeciwzakrzepowych, nie wymaga rutynowego monitorowania poziomu krzepnięcia krwi, czyli oznaczania przez pacjentów Międzynarodowego Współczynnika Znormalizowanego, w skrócie INR. Po drugie lek dostępny jest w postaci łatwych do połknięcia, małych tabletek, które w razie potrzeby można rozgnieść i wymieszać z wodą lub przecierem jabłkowym. Kolejną zaletą tego leku jest fakt, że nie wchodzi on w istotne klinicznie interakcje z żywnością i może być przyjmowany także z posiłkiem. Niemniej jednak, podobnie jak w przypadku innych leków przeciwzakrzepowych, podczas stosowania rywaroksabanu rośnie ryzyko wystąpienia krwawień i niedokrwistości. Krwawienia te mogą być utajone np. w obrębie przewodu pokarmowego lub jawne i objawiać się krwotokiem z nosa czy krwawieniami dziąseł. Z kolei pacjentki, które miesiączkują mogą zauważyć zwiększenie objętości krwi menstruacyjnej. Dodatkowo ryzyko krwawień będzie rosło w przypadku jednoczesnego stosowania rywaroksabanu oraz leków przeciwgrzybiczych z grupy azoli, takich jak ketokonazol, itrakonazol czy worykonazol. Wbrew utartej w świadomości opinii, pacjenci stosujący leki przeciwzakrzepowe, także rywaroksaban nie muszą unikać stosowania preparatów zawierających miłorząb japoński. Badania nie potwierdzają aby stosowanie ekstraktów z Ginkgo biloba wpływało na wzrost ryzyka wystąpienia krwawień. Dawkowanie rywaroksabanu jest dobierane przez lekarza w zależności od wskazania, długości terapii oraz reakcji pacjenta na substancję czynną. Warto jednak wiedzieć co powiedzieć pacjentowi, który zapomni o przyjęciu dawki leku. Jeżeli pacjent stosuje lek dwa razy na dobę i pominie dawkę leku, poinstruuj go aby przyjął pominiętą tabletkę, tak aby zapewnić dobową dawkę leku. Może to zrobić niezwłocznie lub jednocześnie przyjąć dwie tabletki, a w kolejnych daniach zachować standardowe dawkowanie. Pacjent przyjmujący lek raz na dobę, w sytuacji pominięcia dawki leku, powinien przyjąć kolejną dawkę leku zgodnie ze schematem leczenia. Szukając informacji o rywaroksabanie możesz spotkać się z określeniami takimi jak NOAC i DOAC, są to skróty pochodzące od angielskich określeń oznaczających odpowiednio nowe doustne leki przeciwzakrzepowe oraz bezpośrednie doustne leki przeciwzakrzepowe. Obecnie na rynku dostępny jest jeden lek zawierający rywaroksaban, o nazwie handlowej Xarelto. Leki generyczne pojawią się na rynku prawdopodobnie dopiero po 2024 r., kiedy to upłynie jego ochrona patentowa. Na dziś to już wszystko, dziękuję za uwagę i zapraszam na kolejny odcinek Pogadanek Farmaceutycznych.