Furazydyna to chemioterapeutyk, pochodna nitrofuranów.
Jak działa furazydyna?
Furazydyna działa bakteriostatycznie na szerokie spektrum drobnoustrojów, obejmujące część bakterii Gram-dodatnich (gronkowce, paciorkowce, enterokoki) i wiele szczepów Gram-ujemnych (Enterobacteriaceae: Salmonella, Escherichia, Enterobacter). Wykazuje działanie przeciwpierwotniakowe i niewielkie działanie przeciwgrzybicze. Furazydyna dzięki obecności aromatycznego podstawnika z grupy nitrowej hamuje syntezę białek bakteryjnych i uszkadza bakteryjne DNA.
Kiedy i jak wprowadzono do obrotu furazydyna?
Furazydyna (inaczej: furagina) została wprowadzona na polski rynek w 1991 roku przez firmę Adamed. 20 lat później firma wprowadziła pierwszy w Polsce lek z furazydyną bez recepty. W 2017 roku firma Aflofarm wprowadziła pierwszą na świece furazydynę w postaci zawiesiny do stosowania u pacjentów pediatrycznych. Za granicą w leczeniu zakażeń dolnych dróg moczowych u kobiet stosowany jest inny chemioterapeutyk, nitrofurantoina. Mimo podobieństwa strukturalnego, mechanizmów działania i wskazań rejestracyjnych, furazydyna oraz nitrofurantoina nie są tożsame i nie można ich traktować jako zamienniki. Różnice pomiędzy nimi obejmują m.in. dawkowanie, czas trwania terapii, szersze spektrum działania nitrofurantoiny oraz możliwość stosowania w okresie ciąży i karmienia piersią.
Komu można polecić furazydyna?
Tabletki z furazydyną możesz polecić dzieciom i dorosłym od 15. r.ż., którzy:
- skarżą się na objawy zapalenia dolnych dróg moczowych (takie jak pieczenie przy oddawaniu moczu, częste oddawanie moczu, ból brzucha, tkliwość podbrzusza),
- wybierają się w podróż i cierpią na nawroty infekcji dróg moczowych.
Furazydynę zaproponuj także pacjentce w drugim lub trzecim trymestrze ciąży (ale przed 38. tygodniem ciąży), u której występuje infekcja dróg moczowych, a nie ma możliwości odbycia pilnej wizyty u lekarza.
W przypadku nawracających zakażeń układu moczowego u kobiet, furazydyna może być przepisana na receptę do stosowania przez okres 6-12 miesięcy.
Czy furazydyna można polecić ciężarnej lub karmiącej?
Nie polecaj furazydyny w pierwszym trymestrze ciąży. Nie polecaj furazydyny kobietom w donoszonej ciąży (od 38 tygodnia) i w okresie porodu, ze względu na ryzyko niedokrwistości hemolitycznej u noworodka. Z uwagi na przenikanie furazydyny do mleka kobiecego, leku nie rekomenduj w okresie karmienia piersią.
Od jakiego wieku można zarekomendować furazydyna?
Furazydynę możesz polecić dzieciom i dorosłym od 15. roku życia. Furazydyna w postaci zawiesiny może być przepisana na receptę u dzieci od 3. miesiąca życia.
Jak dobrać postać i moc?
Dawkowanie furazydyny musi przebiegać według ściśle określonego schematu. Nie ma różnicy w tym, czy polecisz stosować 2 tabletki po 50 mg (Furaginum USP, NeoFuragina, UroFuraginum), czy jedną po 100 mg (DaFurag Max, NeoFuragina Max, UroFuraginum Max). W przypadku dzieci, furazydynę można podać rozcierając tabletkę lub z użyciem gotowej zawiesiny (dostępnej na receptę).
Jak dawkować furazydyna?
Furazydynę zalecaj stosować:
- pierwszego dnia leczenia: 100 mg 4 razy na dobę; następne dni: 100 mg 3 razy na dobę,
- w równych odstępach czasu, co przełoży się na stale stężenie w moczu,
- pełną kurację, która trwa 7-8 dni.
Jednym ze wskazań leków zawierających furazydynę przepisywanych na receptę jest leczenie nawracających zakażeń układu moczowego u kobiet. Wtedy furazydynę należy stosować przez okres 6-12 miesięcy w dawce 100 mg na noc.
Podczas kuracji furazydyną pacjent nie musi przyjmować probiotyku, ponieważ furazydyna nie wpływa negatywnie na stan mikrobioty jelitowej, w przeciwieństwie do antybiotyku.
Jak długo można stosować furazydynę?
Leczenie furazydyną trwa przez 7-8 dni zgodnie ze schematem dawkowania. W razie konieczności poinformuj pacjenta, że kurację może powtórzyć po 10-15 dniach. Ostrzeż pacjenta, że jeśli będzie przyjmować furazydynę poza określonym schematem dawkowania, to może doprowadzić do rozwoju oporności bakterii na ten lek, i w efekcie będzie on nieskuteczny.
Po jakim czasie pacjent odczuje, że furazydyna działa?
Dolegliwości u pacjentów ustępują w pierwszych 2-3 dniach stosowania tabletek. Bez względu jednak na to, kiedy furazydyna zaczyna działać, należy przyjmować tabletki przez wskazany w ulotce czas, czyli przez 7-8 dni. Poinformuj pacjenta, że jeśli objawy ustąpią przed zakończeniem pełnej kuracji, nie powinien przerywać leczenia, ponieważ może to doprowadzić do nawrotu zakażenia.
Komu stanowczo odradzić stosowanie preparatów zawierających furazydyna?
Odradź stosowanie furazydyny:
- pacjentom z polineuropatią (np. cukrzycową), ponieważ furazydyna może być przyczyną uszkodzenia nerwów obwodowych,
- kobietom w I trymestrze ciąży, ze względu na brak badań klinicznych,
- kobietom w ciąży po przewidywanym terminie jej rozwiązania, z uwagi na ryzyko wystąpienia niedokrwistości hemolitycznej u noworodka.
Jakie furazydyna ma przewagi nad innymi lekami o tym samym wskazaniu?
Furazydyna wykazuje przewagę nad:
- owocami żurawiny wielkoowocowej (Vaccinium macrocarpon). Dzięki obecności proantocyjanidyn, mają one ograniczać przyleganie bakterii do nabłonka dróg moczowych, przez co zmniejszają kolonizację bakterii. Ponadto zawarte w owocach kwasy organiczne obniżają pH moczu, teoretycznie stwarzając środowisko mniej korzystne dla rozwoju bakterii. Istnieją pewne dowody na to, że przyjmowanie żurawiny może być skuteczne w profilaktyce, jednak nie w leczeniu zakażeń dróg moczowych, co wykazano w przeglądzie Cochrane (Jepson, Williams i Craig, 2012). Brak jest twardych dowodów na to, że żurawina, jej preparaty czy też sok z żurawiny zakwaszają mocz.
Gdy do apteki trafia pacjent z objawami zakażenia układu moczowego, odradź preparaty z żurawiną o niepotwierdzonej skuteczności. Zaproponuj zamiast tego lek z furazydyną, która wykazuje skuteczność w leczeniu infekcji dróg moczowych na równi z antybiotykiem [1].
Jakie działania niepożądane ma furazydyna?
Poinformuj pacjenta, że przewlekłe przyjmowanie furazydyny zwiększa ryzyko neuropatii, objawiającej się drętwieniem, osłabieniem siły mięśni i pieczeniem skóry. Gdy pacjent zaobserwuje u siebie powyższe objawy powinien przerwać leczenie i zgłosić się do lekarza.
Pacjentom przewlekle lub często stosującym furazydynę zaleć przyjmowanie kompleksu witamin z grupy B. Uzupełnienie witamin z grupy B zmniejsza ryzyko wystąpienia neuropatii, dodatkowo poprawiają one biodostępność furazydyny.
W jakie istotne interakcje z innymi lekami wchodzi furazydyna?
Przed rozpoczęciem kuracji furazydyną warto przekazać pacjentowi, że:
- powinien stosować furazydynę razem z posiłkiem bogatym w białko (może być popita lub nawet zawieszona w mleku, zażyta przy spożywaniu mięsa, fasoli, twarogu i orzechów),
- furazydyna wykazuje silniejsze działanie w kwasowym środowisku. Z tego względu na początku terapii furazydyną, błędnie zaleca się przyjmowanie witaminy C w celu zakwaszenia moczu. W praktyce nie ma to znaczenia, ponieważ witamina C nie zakwasza moczu w istotny sposób,
- w trakcie kuracji furazydyną nie powinien pić alkoholu z uwagi na możliwość wystąpienia reakcji disulfiramopodobnej (choć brakuje na to dowodów z badań klinicznych). Objawami klinicznymi tej interakcji może być wystąpienie uczucia gorąca, bólów brzucha, nudności, wymiotów oraz zatokowego przyspieszenia rytmu serca,
- nie powinien stosować furazydyny podczas przyjmowania antybiotyków takich jak: cyprofloksacyna (Cipronex, Cipropol), norfloksacyna (Nolicin) czy lewofloksacyna (Levoxa, Xyvelam), ponieważ działają one antagonistycznie,
- środki neutralizujące sok żołądkowy (Maalox, Gaviscon, Rennie Antacidum) osłabiają wchłanianie furazydyny, dlatego, na czas terapii furazydyną powinien zrezygnować z równoczesnego przyjmowanie leków zobojętniających; minimalny odstęp podania powinien wynosić 2 godziny.
Jakie produkty komplementarne można polecić pacjentom stosującym furazydyna?
Wspomagająco przy leczeniu infekcji dróg moczowych możesz polecić pacjentowi:
- kompleks witamin z grupy B (Vitaminum B compositum), aby zmniejszyć ryzyko wystąpienia neuropatii,
- preparaty moczopędne, które zwiększą wydalanie bakterii wraz z moczem z organizmu, tj. herbaty lub soki z pokrzywy i brzozy,
- surowce zielarskie dezynfekujące drogi moczowe w postaci mieszanek ziołowych lub preparatów doustnych (liść mącznicy lekarskiej, liść borówki brusznicy),
- leki ziołowe moczopędne (Urospet, Fitolizyna), które zwiększą wydalanie bakterii wraz z moczem z organizmu i przeciwzapalne.
Piśmiennictwo
- Dybowski, B., Jabłońska, O., Radziszewski, P., Gromadzka-Ostrowska, J., Borkowski, A. (2008). Ciprofloxacin and furagin in acute cystitis: comparison of early immune and microbiological results. International journal of antimicrobial agents, 31(2), 130–134. https://doi.org/10.1016/j.ijantimicag.2007.08.021⬏
