Bromokryptyna (Bromocorn) wykazuje działanie agonistyczne względem receptora dopaminowego D2 zarówno centralnie, jak i obwodowo, dzięki czemu jest stosowana w szerokim zakresie wskazań. Pacjentowi zainteresowanemu działaniem leku wyjaśnij, że bromokryptyna powoduje zwiększenie stężenia dopaminy w podwzgórzu prowadząc do zmniejszenia wydzielania prolaktyny, co jest wykorzystywane w leczeniu hiperprolaktynemii oraz w przerywaniu laktacji ze wskazań medycznych. Ponadto zwiększenie syntezy dopaminy w ośrodkowym układzie nerwowym poprawia jego funkcje przekaźnikowe, dlatego bromokryptyna może być ordynowana w leczeniu choroby Parkinsona. Hamujący efekt bromokryptyny na wydzielanie somatotropiny – hormonu wzrostu – uzasadnia jej zastosowanie w leczeniu akromegalii.
Lek zarejestrowany jest w Polsce pod postacią tabletek doustnych.
Jakie zastosowanie ma bromokryptyna?
Bromokryptyna może być ordynowana osobom dorosłym i młodzieży powyżej 15. roku życia:
- u których rozpoznano samoistną chorobę Parkinsona lub wywołaną stanem po zapaleniu mózgu, jako samodzielne leczenie lub w skojarzeniu z innymi lekami,
- chorym na akromegalię, wspomagająco lub jako alternatywa w szczególnych przypadkach dla zabiegu chirurgicznego lub radioterapii,
- z rozpoznanymi gruczolakami wydzielającymi prolaktynę (prolaktynoma) w ramach leczenia zachowawczego, przed operacjami guzów w celu zmniejszenia ich wielkości i ułatwienia ich usunięcia, po operacji w przypadku podwyższonego poziomu prolaktyny,
- mężczyznom chorującym na zależny od prolaktyny hipogonadyzm, który jest związany z wystąpieniem oligospermii, utraty libido oraz impotencji,
- w celu zapobiegania lub hamowania fizjologicznej laktacji poporodowej ze względów medycznych (choć nie jest zalecana w celu rutynowego hamowania laktacji),
- w leczeniu zaburzeń cyklu miesiączkowego lub bezpłodności kobiet, zarówno w stanie hiperprolaktynemii, jak i pozornej normoprolaktynemii – braku miesiączki, skąpego miesiączkowania, braku fazy lutealnej, hiperprolaktynemii polekowej (związanej z działaniem niektórych leków przeciwnadciśnieniowych i psychotropowych), PCOS, bezowulacyjnych cyklów miesiączkowych.
Jakie efekty daje bromokryptyna?
Bromokryptyna zastosowana w leczeniu gruczolaków może doprowadzić do ich zmniejszenia się, obniżenia stężenia prolaktyny i poprawy pola widzenia u pacjentów, którego pogorszenie się jest znanym powikłaniem makrogruczolaków.
Stosowanie leku z bromokryptyną u kobiet w wieku rozrodczym może wiązać się z przywróceniem płodności – co powinno być wzięte pod uwagę również w przypadku, kiedy pacjentka nie planuje zajścia w ciążę i co może wymagać włączenia odpowiedniej antykoncepcji.
Bromokryptyna u pacjentów z chorobami związanymi z niedoborem dopaminy, jak w przypadku choroby Parkinsona, poprawia ich zdolności ruchowe i funkcje psychiczne.
Zmniejszenie wydzielania hormonu wzrostu u chorych na akromegalię wskutek działania bromokryptyny pozwala zniwelować zmiany związane z rozrostem tkanek miękkich. W niektórych przypadkach włączenie leczenia bromokryptyną może stanowić formę leczenia zachowawczego względem bardziej inwazyjnych procedur, takich jak operacja guza lub radioterapia.
Zatrzymanie lub zapobiegnięcie laktacji u kobiet po stracie dziecka dzięki zastosowaniu bromokryptyny może być elementem korzystnie wpływającym na samopoczucie pacjentki.
Po jakim czasie pacjent odczuje efekt i po czym pozna, że bromokryptyna działa?
Zauważalne efekty działania bromokryptyny mogą się objawić w różnym czasie od początku leczenia, w zależności od rozpoznania i stanu klinicznego pacjenta (oraz poprawności stosowania się przez niego do zaleceń). Choć zmniejszenie stężenia prolaktyny w osoczu o ponad 80% występuje już po 5-10 godzinach po przyjęciu bromokryptyny, obserwowalne efekty występują po kilku tygodniach stosowania leku.
Poprawa w leczeniu objawów parkinsonizmu następuje już nawet w przeciągu 30-90 minut po przyjęciu leku, a jego maksimum działania występuje już po 2 godzinach po podaniu[1].
W celu przerwania laktacji bromokryptyna stosowana jest przez 14 dni z możliwością kontynuacji leczenia przez kolejny tydzień w przypadku powrotu laktacji w przeciągu kilku dni od zaprzestania stosowania leku.
Czym grozi odstawienie leczenia?
Odstawienie przyjmowania bromokryptyny powinno się odbywać stopniowo. Nagłe zaprzestanie leczenia lub samodzielne zmniejszanie dawek leku przez pacjenta leczonego ze względu na gruczolaka może spowodować zwiększenie się guza i tym samym nawrót objawów choroby podstawowej. Przedwczesne przerwanie leczenia bromokryptyną w przypadku hamowania laktacji może doprowadzić do nieskuteczności terapii.
Nagłe odstawienie leku może wiązać się z utratą zainteresowania aktywnościami, do których do tej pory pacjent przykładał uwagę, uczuciem niepokoju, depresją, zmęczeniem, trudnościami z zasypianiem, częstszym wybudzaniem się, wzmożoną potliwością i bólami.
Jakie zalecenia dotyczące dawkowania trzeba przekazać?
Przekaż pacjentowi, aby lek przyjmował o stałej porze z posiłkiem. Przeważnie lek wprowadzany jest stopniowo zwiększanymi dawkami – ma to na celu poprawienie tolerancji leku. Zaleć pacjentowi ścisłe stosowanie się do zaordynowanego dawkowania zarówno podczas rozpoczęcia terapii, jak i jej zakończenia.
Jak długo pacjent może stosować ten lek?
Okres stosowania bromokryptyny będzie ściśle zależał od wskazania, w jakim została przepisana. W przypadku zahamowania laktacji cel terapeutyczny może zostać uzyskany przeważnie po 2-3 tygodniach leczenia.
Leczenie akromegalii czy choroby Parkinsona ma za zadanie spowolnienie (zatrzymanie) postępu choroby i zanik objawów towarzyszących, dlatego stosowanie bromokryptyny będzie długotrwałe, a decyzja o jego przerwaniu będzie wynikała z niekorzystnej zmiany w profilu korzyści i ryzyka leczenia dla pacjenta.
Kto nie powinien stosować bromokryptyny?
Stosowanie bromokryptyny należy odradzić osobom z niekontrolowanym nadciśnieniem tętniczym, nadciśnieniem tętniczym w ciąży lub poporodowym. Lek jest przeciwwskazany u pacjentów zgłaszających chorobę wieńcową, ciężkie zaburzenia układu krążenia, a także ciężkie zaburzenia psychiczne w wywiadzie lub ich objawy.
Jakie przewagi ma bromokryptyna nad innymi lekami?
Postać leków zawierających bromokryptynę – tabletki – wzbudza mniej kontrowersji wśród pacjentów leczonych na akromegalię niż samodzielne aplikowanie wstrzyknięć podskórnych (np. analogów somatostatyny), co poprawia stosowanie się pacjenta do zaleceń.
Choć szeroki zakres oddziaływania bromokryptyny na różne funkcje fizjologiczne może być niekorzystny w niektórych przypadkach i wiązać się z występowaniem działań niepożądanych, to jest ona dobrze poznanym lekiem, o znanym profilu bezpieczeństwa i interakcjach.
Jakie działania niepożądane ma bromokryptyna i jak je zminimalizować?
Ze względu na możliwe wystąpienie nadciśnienia tętniczego, drgawek lub udaru na początku terapii (często w drugim tygodniu) zarekomenduj wykonywanie pomiarów ciśnienia tętniczego. Poinformuj pacjenta o możliwości wystąpienia omdleń w trakcie nagłej zmiany pozycji (np. z leżącej na stojącą), zwłaszcza na początku leczenia.
Zaleć pacjentowi zgłoszenie się na SOR, jeśli takie zdarzenia wystąpią po rozpoczęciu leczenia.
Jednym z działań niepożądanych bromokryptyny może być somnolencja – nadmierna, niepowstrzymana tendencja do zapadania w sen. Zaleć pacjentowi powstrzymanie się od prowadzenia pojazdów lub obsługi maszyn, jeśli stosowaniu przez niego bromokryptyny towarzyszy uczucie senności lub zawroty głowy.
Pacjenci leczeni bromokryptyną ze względu na makrogruczolaka, u których wystąpi długotrwały, wodnisty wysięk z nosa powinni niezwłocznie skontaktować się ze swoim lekarzem prowadzącym.
W jakie interakcje z innymi lekami wchodzi bromokryptyna i co o nich powiedzieć pacjentowi?
Bromokryptyna jest substratem oraz inhibitorem CYP3A4 i choć łączne jej stosowanie z innymi inhibitorami lub substratami tego izoenzymu nie jest bezwzględnie przeciwwskazane, należy zachować ostrożność. Stosowanie się pacjenta do odpowiedniego reżimu dawkowania zmniejszy ryzyko wystąpienia działań niepożądanych. Skieruj osobę leczoną przy pomocy bromokryptyny do lekarza prowadzącego celem dostosowania dawki leku, jeżeli w trakcie terapii łączonej nasilą się objawy działań niepożądanych lub pacjent zgłosi powrót objawów choroby podstawowej. Przekaż pisemną informację na temat możliwych interakcji pacjentom:
- którzy stosują leki przeciwnadciśnieniowe, ponieważ mogą one nasilać hipotensyjne działanie bromokryptyny, co może skutkować gwałtownym spadkiem ciśnienia tętniczego i omdleniami. Zaleć regularne wykonywanie pomiarów ciśnienia tętniczego,
- którzy przyjmują leki z grupy antagonistów dopaminy (butyrofenon, haloperidol, metoklopramid, fenotiazyny, pimozyd, domperydon), ponieważ mogą one zmniejszać efektywność bromokryptyny. W przypadku braku poprawy objawów choroby podstawowej podczas regularnego przyjmowania leków z bromokryptyną, skieruj pacjenta do lekarza, ponieważ może być konieczne dostosowanie dawek,
- stosującym alkaloidy sporyszu (np. ergotaminę w leczeniu migreny), ponieważ ich łączne przyjmowanie z bromokryptyną może skutkować wystąpieniem poważnych działań niepożądanych (nadciśnienie, zawał serca). Zaleć regularne wykonywanie pomiarów ciśnienia tętniczego oraz udanie się na SOR w przypadku wystąpienia nagłego bólu lub ucisku w klatce piersiowej,
- przyjmującym inhibitory proteazy HIV, ponieważ mogą nasilać działanie bromokryptyny. W przypadku nasilenia się działań niepożądanych bromokryptyny, skieruj pacjenta do lekarza w celu dostosowania dawek leku,
- z zaordynowanym leczeniem przy użyciu antybiotyków makrolidowych (np. erytromycyna), ze względu na możliwość zwiększenia osoczowych stężeń bromokryptyny, czemu może towarzyszyć występowanie działań niepożądanych – w przypadku ich nasilenia się skieruj pacjenta do lekarza w celu dostosowania leczenia,
- leczonych oktreotydem (analog somatostatyny), który zwiększa osoczowe stężenia bromokryptyny. W przypadku nasilenia działań niepożądanych sygnalizowanych przez pacjenta, skieruj go do lekarza w celu dostosowania leczenia.
Jakie środki ostrożności zalecić?
Chociaż bromokryptyna nie wydaje się zwiększać ryzyka poronień, zgodnie z zapisami w ChPL stosowanie leku w ciąży jest przeciwwskazane, a wdrożenie leczenia bromokryptyną powinno być poprzedzone wykonaniem testu ciążowego. Zalecone jest wykonanie testu ciążowego w każdym przypadku menstruacji, która nie pojawia się do 3 dni po spodziewanym terminie. W przypadku pozytywnego wyniku testu ciążowego zaleć pacjentce zaprzestanie przyjmowania leku i kontakt z lekarzem prowadzącym.
Leczenie bromokryptyną może wiązać się z wystąpieniem silnej chęci podejmowania zachowań seksualnych, hazardu lub niekontrolowanego wydatkowania – przekaż pisemną informację pacjentowi dotyczącą tych zachowań i zaleć pilną konsultację lekarską w razie ich wystąpienia w celu zmniejszenia dawki leku bądź odstawienie leku.
Jakie produkty komplementarne można polecić realizując receptę, na której jest bromokryptyna?
Istotne dla bezpieczeństwa pacjenta leczonego bromokryptyną, szczególnie na początku terapii, jest regularne wykonywanie pomiarów ciśnienia tętniczego. Wręcz pacjentowi dzienniczek pomiarów ciśnienia tętniczego (zwróci to uwagę pacjenta na istotność samobadania) – być może pacjent rozważy zakup własnego ciśnieniomierza.
Możesz zarekomendować w taktowny sposób zastosowanie wkładek laktacyjnych, co może poprawić komfort pacjentek leczonych bromokryptyną w celu zahamowania laktacji ze względów medycznych.
Osobom, którym zalecono wielokrotne dawki leku w trakcie dnia zaproponuj odpowiednio dobraną kasetkę na leki z podziałem na pory dnia. Pozwoli to pacjentowi na lepszą kontrolę zażytych dawek i zmniejszy ryzyko powtórnego przyjęcia leku o niewłaściwej porze.
Piśmiennictwo
- ASHP. (2023). AFHS Clinical Drug Information⬏