Pytanie
Niektórzy pacjenci mogą być zainteresowani stosowaniem koenzymu Q10 w celu zapobiegania działaniom niepożądanym statyn. Czy przyjmowanie koenzymu Q10 może zmniejszyć lub zapobiec występowaniu bólów mięśni związanych ze stosowaniem statyn?
Krótka odpowiedź
Nie ma wystarczających dowodów na to, aby stwierdzić, że stosowanie koenzymu Q10 zapobiega działaniom niepożądanym statyn.
Wyjaśnienie
Mechanizm, który wywołuje ból mięśni podczas terapii statynami, nie jest do końca wyjaśniony. Jedna z teorii mówi, że statyny powodują niedobór koenzymu Q10 w organizmie, co z kolei prowadzi do dysfunkcji mitochodriów i może wywoływać miopatie. Teoretycznie więc, suplementacja koenzymu Q10 może prowadzić do uzupełnienia niedoborów tego związku i zapobiegać działaniom niepożądanym statyn.
Jednocześnie żadne z wytycznych nie rekomendują stosowania koenzymu Q10 w prewencji występowania działań niepożądanych u osób stosujących statyny. Co więcej, w oświadczeniu grupy ekspertów European Atherosclerosis Society w sprawie miopatii związanych ze stosowaniem statyn, odradza się stosowanie koenzymu Q10 w celu zapobiegania działaniom niepożądanym statyn ze względu na brak dowodów na jego skuteczność w tym wskazaniu.[1]
W metaanalizie obejmującej siedem badań klinicznych z randomizacją (łącznie 321 pacjentów) nie wykazano korzyści związanych z przyjmowaniem koenzymu Q10 w celu zapobiegania bólom mięśni związanym z terapią statynami w porównaniu z placebo.[2] Do podobnych wniosków doszli autorzy metaanalizy z 2022 roku obejmującej osiem badań klinicznych z randomizacją. Wykazali oni, że suplementacja koenzymu Q10 nie ma znaczącego wpływu na aktywność kinazy kreatyniny i nie ma zmniejsza znacząco bólu mięśni.[3] W jednej metaanalizie z 2018 roku obejmującej dwanaście badań klinicznych wykazano pewne korzyści ze stosowania koenzymu Q10 w porównaniu z placebo w kontekście zapobiegania bólom, słabości i skurczom mięśni związanym ze stosowaniem statyn.[4]
Ogólnie dane z badań klinicznych są niejednoznaczne i opierają się na małych próbach, dlatego nie zaleca się rutynowej suplementacji koenzymu Q10 w celu zapobiegania objawom niepożądanym statyn.
Biorąc pod uwagę bardzo dobry profil bezpieczeństwa koenzymu Q10, nadal można rozważyć polecenie suplementu pacjentowi obawiającemu się miopatii, jednak z zastrzeżeniem, że korzyści z takiego postępowania są niepewne.
Czytaj też: Interakcje statyn z antybiotykami [Case #35]
Piśmiennictwo
- European Atherosclerosis Society Consensus Panel (2015). Statin-associated muscle symptoms: impact on statin therapy-European Atherosclerosis Society Consensus Panel Statement on Assessment, Aetiology and Management. European heart journal, 36(17), 1012–1022. https://doi.org/10.1093/eurheartj/ehv043 ⬏
- Kennedy, C., Köller, Y., & Surkova, E. (2020). Effect of Coenzyme Q10 on statin-associated myalgia and adherence to statin therapy: A systematic review and meta-analysis. Atherosclerosis, 299, 1–8. https://doi.org/10.1016/j.atherosclerosis.2020.03.006. ⬏
- Wei, H., Xin, X., Zhang, J., Xie, Q., Naveed, M., Kaiyan, C., & Xiao, P. (2022). Effects of coenzyme Q10 supplementation on statin-induced myopathy: a meta-analysis of randomized controlled trials. Irish journal of medical science, 191(2), 719–725. https://doi.org/10.1007/s11845-021-02651-x ⬏
- Qu, H., Guo, M., Chai, H., Wang, W. T., Gao, Z. Y., & Shi, D. Z. (2018). Effects of Coenzyme Q10 on Statin-Induced Myopathy: An Updated Meta-Analysis of Randomized Controlled Trials. Journal of the American Heart Association, 7(19), e009835. https://doi.org/10.1161/JAHA.118.009835 ⬏