Dulaglutyd – Poradnik farmaceuty 

Dulaglutyd (Trulicity) to agonista receptora dla GLP-1. W sposób zależny od stężenia glukozy we krwi reguluje wydzielanie insuliny i glukagonu poprzez pobudzanie receptorów dla GLP-1 znajdujących się na komórkach β trzustki. W warunkach hiperglikemii stymuluje wydzielanie insuliny, a hamuje glukagonu, natomiast w czasie hipoglikemii zmniejsza uwalnianie insuliny, nie hamując jednocześnie wydzielania glukagonu. Dulaglutyd zmniejsza także endogenną produkcję glukozy oraz zwiększa indukowaną glukozą biosyntezę insuliny. Na drodze tych mechanizmów pozwala na kontrolę glikemii^[1].

Jakie zastosowanie ma dulaglutyd?

Dulaglutyd to lek dla pacjentów cierpiących na cukrzycę typu 2.^[2]. Jest też często stosowany przez pacjentów off label w celu utraty masy ciała.

Jakie efekty daje dulaglutyd?

Przyjmowanie dulaglutydu pozwala na obniżenie stężenia glukozy we krwi do prawidłowych wartości. Dodatkowo jego stosowanie sprzyja utracie masy ciała. Dulaglutyd wykazuje również korzystny wpływ na profil lipidowy oraz ciśnienie krwi, dzięki czemu zmniejsza ryzyko wystąpienia incydentów sercowo-naczyniowych, takich jak udar mózgu czy zawał serca. Działa również nefroprotekcyjnie^[3].

Po jakim czasie pacjent odczuje efekt i po czym pozna, że dulaglutyd działa?

Wyjaśnij pacjentowi, że pierwsze efekty związane ze stosowaniem dulaglutydu zaobserwuje po około 2-4 tygodniach stosowania. W badaniach klinicznych AWARD-1 i AWARD-5 wykazano, że dulaglutyd powoduje istotne zmniejszenie stężenia glukozy we krwi na czczo, po 2 tygodniach od pierwszego podania^[4][5]. Pacjent przestanie odczuwać dolegliwości związane z nieprawidłową glikemią, takie jak zmęczenie, napady głodu czy uczucie ciągłego pragnienia. Zauważy również zmniejszenie łaknienia, a co za tym idzie spadek wagi.

Czym grozi odstawienie leczenia?

Odstawienie leku grozi utratą kontroli nad glikemią i w konsekwencji gorszym samopoczuciem pacjenta.

Jakie zalecenia dotyczące dawkowania trzeba przekazać?

Dulaglutyd należy podawać raz na tydzień, o dowolnej porze dnia, podczas posiłku lub między posiłkami. Lek należy wstrzyknąć podskórnie w udo, brzuch lub ramię. Każdy wstrzykiwacz zawiera 1 dawkę leku. Po wciśnięciu zielonego przycisku igła automatycznie wbije się w skórę, lek zostanie podany, a po zakończeniu wstrzykiwania igła sama się schowa^[6].

Jak długo pacjent może stosować ten lek?

Dulaglutyd należy stosować stale, chyba że lekarz zdecyduje o zmianie leczenia.

Kto nie powinien stosować dulaglutydu?

Dulaglutydu nie powinno się stosować u pacjentów chorujących na cukrzycę typu 1. ani w leczeniu cukrzycowej kwasicy ketonowej^[6].

Jakie dulaglutyd ma przewagi nad innymi lekami?

Dulaglutyd należy podawać raz w tygodniu, co jest wygodniejsze niż w przypadku liraglutydu, który trzeba przyjmować codziennie. Według przeglądu systematycznego z metaanalizą z 2019 roku dulaglutyd skuteczniej obniża stężenie glukozy we krwi niż liraglutyd^[7].

Jakie działania niepożądane ma dulaglutyd i jak je zminimalizować?

Najczęstsze działania niepożądane związane z przyjmowaniem dulaglutydu to dolegliwości żołądkowo-jelitowe. Ustępują one samoistnie po kilku tygodniach terapii^[8]. Aby zmniejszyć ich nasilenie, doradź pacjentowi by unikał tłustych potraw, spożywał duże ilości płynów, a ostatni posiłek zjadał na 3-4 godziny przed snem.

W jakie interakcje z innymi lekami wchodzi dulaglutyd i co o nich powiedzieć pacjentowi?

Ryzyko hipoglikemii podczas stosowania dulaglutydu jest bardzo niskie, jednak może ono wzrosnąć w przypadku terapii skojarzonej z innymi lekami hipoglikemizującymi^[8]. Poinformuj pacjenta, że jeśli zaobserwuje u siebie charakterystyczne objawy hipoglikemii, czyli splątanie, pocenie się, drżenie rąk czy ogólne osłabienie powinien zażyć 15 g glukozy, po 15 minutach skontrolować glikemię i w razie czego czynność powtórzyć^[2].

Jakie środki ostrożności zalecić?

Dulaglutydu nie należy stosować u kobiet w ciąży oraz karmiących piersią^[6].

Jakie produkty komplementarne można polecić realizując receptę, na której jest dulaglutyd?

Pacjentom zaczynającym leczenie dulaglutydem możesz polecić preparaty pozwalające na złagodzenie objawów żołądkowo-jelitowych, takie jak:

• symetikon (Espumisan, Ulgix Wzdęcia, Esputicon),
• elektrolity (Orsalit, Gastrolit).

Dlaczego i u kogo analogi GLP-1 (semaglutyd, tirzepatyd) mogą prowadzić do problemów ze wzrokiem, a nawet do ślepoty? – Wyjaśniamy!

Dlaczego i u kogo analogi GLP-1 (semaglutyd, tirzepatyd) mogą prowadzić do problemów ze wzrokiem, a w najgorszych przypadkach nawet do ślepoty? Poznaj mechanizmy, które mogą wywołać takie powikłania oraz dowiedz się u kogo i w jakich okolicznościach ryzyko to jest największe.

Piśmiennictwo

1. Shaefer, C. F., Jr, Kushner, P., & Aguilar, R. (2015). User’s guide to mechanism of action and clinical use of GLP-1 receptor agonists. Postgraduate medicine, 127(8), 818–826. https://doi.org/10.1080/00325481.2015.1090295⬏
2. Araszkiewicz, A., Bandurska-Stankiewicz, E., Borys, S., Budzyński, A., Cyganek, K., Cypryk, K.., Dzida, G. (2023). Zalecenia kliniczne dotyczące postępowania u osób z cukrzycą 2023-Stanowisko Polskiego Towarzystwa Diabetologicznego. Curr. Top. Diabet, 3, 1-140.⬏⬏
3. Nolen-Doerr E, Stockman MC, Rizo I. Mechanism of Glucagon-Like Peptide 1 Improvements in Type 2 Diabetes Mellitus and Obesity. Curr Obes Rep. 2019 Sep;8(3):284-291. doi: 10.1007/s13679-019-00350-4. PMID: 31124035.⬏
4. Wysham, C., Blevins, T., Arakaki, R., Colon, G., Garcia, P., Atisso, C., Kuhstoss, D., & Lakshmanan, M. (2014). Efficacy and safety of dulaglutide added onto pioglitazone and metformin versus exenatide in type 2 diabetes in a randomized controlled trial (AWARD-1). Diabetes care, 37(8), 2159–2167. https://doi.org/10.2337/dc13-2760⬏
5. Weinstock, R. S., Guerci, B., Umpierrez, G., Nauck, M. A., Skrivanek, Z., & Milicevic, Z. (2015). Safety and efficacy of once-weekly dulaglutide versus sitagliptin after 2 years in metformin-treated patients with type 2 diabetes (AWARD-5): a randomized, phase III study. Diabetes, obesity & metabolism, 17(9), 849–858. https://doi.org/10.1111/dom.12479⬏
6. Ely Lilly. (2019). ChPL Trulicity⬏⬏⬏
7. Taheri, S., Saffaei, A., Amani, B., Akbarzadeh, A., Peiravian, F., & Yousefi, N. (2019). Efficacy and Safety of Dulaglutide Compared to Liraglutide: A Systematic Review and Meta-analysis in Patients with Type 2 Diabetes Mellitus. Iranian journal of pharmaceutical research : IJPR, 18(4), 2180–2190. https://doi.org/10.22037/ijpr.2019.14733.12619⬏
8. Burness, C. B., & Scott, L. J. (2015). Dulaglutide: A Review in Type 2 Diabetes. BioDrugs : clinical immunotherapeutics, biopharmaceuticals and gene therapy, 29(6), 407–418. https://doi.org/10.1007/s40259-015-0143-4⬏⬏