Nikotynowa terapia zastępcza – dobór

Do czego służy kalkulator doboru nikotynowej terapii zastępczej?

Kalkulator pomaga szybko dobrać moc i formę nikotynowej terapii zastępczej (NTZ) dla dorosłego palacza zdecydowanego na rzucenie palenia – to punkt wyjścia do rozmowy przy pierwszym stole, a nie zamiennik konsultacji lekarskiej w sytuacjach wymagających nadzoru medycznego (m.in. świeży zawał serca, niestabilna dławica, ciąża). Metoda opiera się na Wskaźniku Ciężkości Palenia (Heaviness of Smoking Index, HSI) – skróconej, dwupytaniowej wersji Testu Fagerströma Uzależnienia od Nikotyny, łączącej liczbę papierosów dziennie z czasem do pierwszego papierosa po przebudzeniu¹. Wyższe nasilenie uzależnienia przekłada się na wyższą dawkę startową (plaster 21 mg zamiast 14 mg, guma 4 mg zamiast 2 mg), zgodnie z dowodami wysokiej jakości, że każda zarejestrowana forma NTZ zwiększa szansę trwałego rzucenia palenia².

Ten kalkulator przyda się przy każdej rozmowie o rzucaniu palenia, gdy pacjent pyta o dobór NTZ bez zapisanego wyniku pełnego kwestionariusza Fagerströma. Najczęstszy błąd na pierwszym stoisku to zaniżenie dawki – pacjent po kilku dniach „czuje głód”, wraca do papierosów i uznaje, że plastry „nie działają”, dlatego przy dużej liczbie papierosów lub bardzo wczesnym pierwszym papierosie warto od razu zaproponować mocniejszy wariant lub terapię łączoną. Kurs powinien trwać pełne 8–12 tygodni z zaplanowaną redukcją mocy – przedwczesne odstawienie NTZ jest głównym czynnikiem nawrotu palenia.

Jak używać?

Wpisz liczbę papierosów dziennie, zaznacz czas do pierwszego papierosa po przebudzeniu i wybierz preferowaną formę – plaster, gumę/pastylki lub terapię łączoną. Kalkulator poda moc oraz schemat redukcji: dla plastra to zwykle start od 21 mg (lub 14 mg przy słabszym uzależnieniu) ze stopniowym zejściem do 7 mg, dla gumy – 4 mg lub 2 mg do żucia w miarę potrzeby, maksymalnie kilkanaście-kilkadziesiąt sztuk na dobę. Przy silnej zależności porannej (pierwszy papieros do 30 minut od przebudzenia) narzędzie podpowiada terapię łączoną – plaster jako podstawę i formę doraźną na nagły głód nikotynowy.