Escyna

Lek flebotropowy (ochraniający ściany naczyń) z grupy saponin triterpenowych pozyskiwanych z nasion kasztanowca zwyczajnego (Aesculus hippocastanum), o działaniu uszczelniającym naczynia, przeciwobrzękowym i przeciwzapalnym. Dostępny wyłącznie bez recepty, w jednoskładnikowych preparatach doustnych (tabletki powlekane oraz tabletki dojelitowe po 20 mg). Stosowany głównie w przewlekłej niewydolności żylnej, żylakach oraz w obrzękach pourazowych i pooperacyjnych.

Działanie escyny

Escyna jest główną saponiną nasion kasztanowca zwyczajnego (Aesculus hippocastanum). Uszczelnia ściany naczyń krwionośnych, zmniejsza ich patologicznie zwiększoną przepuszczalność i ogranicza wysięk płynu do tkanek, dzięki czemu działa przeciwobrzękowo i przeciwzapalnie oraz poprawia napięcie ścian naczyń żylnych.

Poszczególne preparaty zawierają różne odmiany substancji – Aescin zawiera alfa-escynę, a Reparil beta-escynę – oraz różnią się postacią: tabletki powlekane (Aescin) i tabletki dojelitowe (Reparil).

Farmakologia

Escyna należy do leków ochraniających ściany naczyń. Działa przeciwobrzękowo i przeciwzapalnie oraz poprawia napięcie naczyń krwionośnych, zmniejszając ich przepuszczalność. Działanie przeciwzapalne i przeciwobrzękowe polega na zmniejszaniu aktywności hialuronidazy, enzymu zwiększającego przepuszczalność ściany naczyń. Wzrost napięcia ściany naczyń żylnych wynika ze stymulującego wpływu escyny na wydzielanie hormonów kory nadnerczy, wytwarzanie prostaglandyny PGF_2α w ścianie naczyń oraz na uwalnianie noradrenaliny w zakończeniach włókien nerwowych¹.

Escyna działa w obrębie ściany naczynia, gdzie hamuje wysięk przez zmniejszenie wynaczynienia płynu do tkanek i przyspieszenie ustępowania obrzęku. Dodatkowo wzmacnia odporność naczyń włosowatych, hamuje procesy zapalne i poprawia mikrokrążenie².

Farmakokinetyka

Escyna po podaniu doustnym wchłania się dobrze, przy czym po podaniu znakowanej escyny z przewodu pokarmowego wchłaniało się średnio od 12 do 16% dawki. Escyna w znacznym stopniu wiąże się z białkami osocza^1,2.

Metabolizm doustnie podanej escyny przebiega szybciej niż po podaniu dożylnym. Eliminacja zachodzi przez nerki i drogi żółciowe².

Wskazania leków z escyną

Wskazania różnią się między preparatami. Aescin stosuje się w leczeniu przewlekłej niewydolności żylnej, żylaków kończyn dolnych i żylaków odbytu oraz w zapaleniu żył kończyn dolnych, a także w profilaktyce i leczeniu krwiaków i obrzęków pooperacyjnych i pourazowych¹.

Reparil jest stosowany w obrzękach po miejscowych urazach².

Wszystkie preparaty są dostępne bez recepty i przeznaczone do stosowania doustnego.

Dawkowanie escyny

Preparat i grupa	Dawka	Maksymalnie na dobę
Aescin – dorośli	2 tabletki (40 mg) 3 razy na dobę, po posiłku	120 mg
Aescin – leczenie podtrzymujące (po 2–3 miesiącach)	2 tabletki (40 mg) 2 razy na dobę	80 mg
Aescin – dzieci i młodzież poniżej 18 lat	nie zaleca się	–
Reparil – dorośli i młodzież od 14 lat	2 tabletki 3 razy na dobę, w lżejszych przypadkach i podtrzymująco 1 tabletka 3 razy na dobę	120 mg
Reparil – dzieci od 7 do 14 lat	1 tabletka 2 lub 3 razy na dobę	60 mg

Aescin przyjmuje się po posiłku, popijając dużą ilością płynu, a profilaktycznie można go zastosować na co najmniej 16 godzin przed zabiegiem chirurgicznym. U osób stosujących środki antykoncepcyjne można przyjmować podwójną dawkę alfa-escyny, natomiast u osób w podeszłym wieku zmiana dawkowania nie jest konieczna¹.

Tabletki Reparil należy przyjmować po posiłku, połykając je w całości i popijając wodą².

Istotne przeciwwskazania do stosowania escyny

Niewydolność i zaburzenia czynności nerek

Bezwzględnym przeciwwskazaniem do stosowania Aescin jest ciężka niewydolność nerek¹. Reparil jest przeciwwskazany w niewydolności oraz zaburzeniach czynności nerek².

Ciąża i okres karmienia piersią

Escyny nie należy stosować u kobiet w ciąży ani w okresie karmienia piersią^1,2.

Wiek dziecięcy

Aescin jest przeciwwskazany u dzieci i młodzieży poniżej 18 lat ze względu na brak wystarczających badań klinicznych w tej grupie wiekowej¹, natomiast Reparil jest przeciwwskazany u dzieci w wieku poniżej 7 lat².

Środki ostrożności przy wydawaniu escyny

Kontrola czynności nerek

Podczas stosowania escyny należy kontrolować czynność nerek^1,2. Przedkliniczne dane wskazują na średnią i wysoką toksyczność escyny oraz znaczące zmiany w nerkach świadczące o jej działaniu toksycznym, co uzasadnia ostrożność zwłaszcza przy większych dawkach².

Jednoczesne leczenie przeciwzakrzepowe

W przypadku jednoczesnego stosowania leków przeciwzakrzepowych należy często kontrolować parametry krzepnięcia krwi¹.

Objawy wymagające pilnego kontaktu z lekarzem

Jeżeli po zastosowaniu leku wystąpią zapalenie skóry, zakrzepowe zapalenie żył, podskórne stwardnienia, wrzody skórne, ostry ból związany ze zmianami skórnymi, nagły obrzęk jednej lub obu nóg albo objawy niewydolności serca lub nerek, pacjent powinien niezwłocznie skontaktować się z lekarzem, ponieważ mogą one być oznaką poważnych chorób¹.

Uzupełniające środki niefarmakologiczne

Stosowanie escyny nie zastępuje innych nieinwazyjnych metod zapobiegawczych, takich jak bandażowanie nóg, noszenie pończoch uciskowych czy okłady z zimnej wody, dlatego pacjent powinien nadal stosować wszystkie zalecone środki¹.

Substancje pomocnicze

Aescin zawiera laktozę oraz żółcień pomarańczową (E110), która może wywoływać reakcje alergiczne¹. Reparil zawiera laktozę jednowodną i sacharozę, dlatego nie powinni go przyjmować pacjenci z nietolerancją fruktozy, zespołem złego wchłaniania glukozy-galaktozy, niedoborem sacharazy-izomaltazy, dziedziczną nietolerancją galaktozy ani brakiem laktazy².

Wpływ na prowadzenie pojazdów

Escyna nie ma wpływu lub wywiera nieistotny wpływ na zdolność prowadzenia pojazdów i obsługiwania maszyn^1,2.

Interakcje escyny

Leki przeciwzakrzepowe + escyna

Escyna może nasilać działanie leków przeciwzakrzepowych, dlatego przy jednoczesnym stosowaniu należy często kontrolować parametry krzepnięcia krwi^1,2.

Antybiotyki aminoglikozydowe + escyna

Należy unikać jednoczesnego podawania escyny z antybiotykami aminoglikozydowymi ze względu na możliwe nasilenie toksycznego działania aminoglikozydów na nerki^1,2.

Cefalosporyny i inne antybiotyki beta-laktamowe + escyna

Cefalosporyny mogą nasilać działanie Aescin¹. W przypadku Reparil antybiotyki takie jak cefalotyna i ampicylina mogą zwiększać stężenie wolnej escyny w surowicy, dlatego nie zaleca się ich jednoczesnego podawania².

Działania niepożądane escyny

Profil działań niepożądanych różni się między preparatami. Charakterystyka Aescin wymienia szerszy zakres objawów, natomiast charakterystyka Reparil ogranicza się do reakcji nadwrażliwości i zaburzeń żołądkowo-jelitowych.

Reakcje skórne i nadwrażliwości

Alergiczne zapalenie skóry (świąd, wysypka, rumień, wyprysk, pokrzywka) występuje rzadko (), a ciężkie reakcje alergiczne, w niektórych przypadkach z krwawieniem, oraz reakcje nadwrażliwości – bardzo rzadko ()¹. Charakterystyka Reparil wymienia jedynie reakcje nadwrażliwości, w tym pokrzywkę, jako działanie bardzo rzadkie ()².

Zaburzenia żołądkowo-jelitowe

Nudności, wymioty, biegunka i uczucie dyskomfortu w żołądku są działaniem niezbyt częstym ()¹. Charakterystyka Reparil opisuje w tej kategorii niezbyt często () występujące zaburzenia czynności przewodu pokarmowego².

Zaburzenia układu nerwowego

Zawroty głowy i ból głowy są działaniem niezbyt częstym ()¹.

Zaburzenia serca

Tachykardia i nadciśnienie tętnicze występują bardzo rzadko ()¹.

⚠ Krwotok z dróg rodnych

Krwotok z dróg rodnych jest działaniem bardzo rzadkim ()¹.

W razie wystąpienia opisanych reakcji, zwłaszcza krwawienia i pierwszych objawów nadwrażliwości, lek należy odstawić i skontaktować się z lekarzem. Pełną listę działań niepożądanych zawiera ChPL każdego preparatu, punkt 4.8.

Ciąża a escyna

Zgodnie z charakterystykami produktów leczniczych brakuje danych klinicznych dotyczących stosowania escyny u kobiet w ciąży, dlatego nie należy jej stosować w tym okresie. W badaniach na zwierzętach obserwowano działanie embriotoksyczne w fazie organogenezy^1,2.

Karmienie piersią a escyna

Zgodnie z charakterystykami produktów leczniczych brakuje danych dotyczących przenikania escyny do mleka kobiecego, dlatego jej stosowanie u kobiet karmiących piersią jest przeciwwskazane^1,2.

Produkty handlowe z escyną

Preparat	Postać	Kategoria dostępności
Aescin	tabletki powlekane 20 mg	OTC
Reparil	tabletki dojelitowe 20 mg	OTC