Diosmina

Lek flebotropowy (naczynioochronny) z grupy bioflawonoidów, zwiększający napięcie żył i uszczelniający naczynia włosowate. Stosowany doustnie, wyłącznie w preparatach jednoskładnikowych. Dostępny bez recepty w większości preparatów (tabletki 500 mg, 600 mg i 1000 mg) oraz na receptę (tabletki 1000 mg Diohespan). Stosowany w objawach przewlekłej niewydolności (choroby) żylnej kończyn dolnych oraz w zaostrzeniach dolegliwości związanych z żylakami odbytu.

Działanie diosminy

Diosmina jest flawonoidem o działaniu naczynioochronnym, który zwiększa napięcie ścian żył i zmniejsza ich nadmierną rozszerzalność, ograniczając zastój krwi w kończynach dolnych. Na poziomie drobnych naczyń uszczelnia włośniczki, zmniejszając ich przepuszczalność i zwiększając odporność na pękanie, co przekłada się na łagodzenie obrzęków, uczucia ciężkości i bólu nóg.

Ze względu na taki mechanizm diosmina należy do leków wspomagających, a nie przyczynowych, dlatego przy nasilonych dolegliwościach żylaków odbytu jej stosowanie nie zwalnia z właściwego leczenia chorób odbytu.

Farmakologia

Diosmina zwiększa napięcie żylne i działa ochronnie na naczynia. Na poziomie naczyń żylnych zmniejsza rozszerzalność żył oraz zastój żylny, a na poziomie mikrokrążenia zmniejsza przepuszczalność włośniczek i zwiększa ich opór. Statystycznie znamienny związek między dawką a działaniem terapeutycznym wykazano na podstawie parametrów pletyzmografii żylnej (pojemność żylna, rozszerzalność żylna i czas opróżniania naczynia żylnego), a optymalne działanie obserwowano przy dawce 1000 mg na dobę^1,2.

Charakterystyka Fladios dodatkowo opisuje wpływ diosminy na układ limfatyczny (pobudzenie aktywności limfatycznej i poprawa drenażu przestrzeni śródmiąższowej) oraz działanie przeciwzapalne związane z wpływem na syntezę prostaglandyn³.

Farmakokinetyka

Po podaniu doustnym diosmina wchłania się dopiero po rozłożeniu jej przez florę jelitową do aglikonu – diosmetyny, która następnie przenika do krwi. Biodostępność zmikronizowanej diosminy wynosi około 60%³. Stężenie maksymalne (C_max) w osoczu osiągane jest między 12. a 15. godziną od przyjęcia leku⁴, choć według charakterystyki Diosminum Aflofarm t_max diosmetyny wynosi około 1 godziny⁵.

Objętość dystrybucji diosmetyny wynosi 62,1 l, co wskazuje na jej szerokie rozmieszczenie w tkankach³. Metabolizm diosminy jest znaczny – powstają kwasy fenolowe i ich pochodne (koniugaty glukuronowe oraz glicynowe), wydalane głównie z moczem i kałem^1,5.

Okres półtrwania (t_½) diosmetyny wynosi około 31,5 godziny^3,5, przy czym charakterystyka Diohespan podaje biologiczny okres półtrwania wynoszący 11 godzin². W ciągu 24 godzin z organizmu wydalane jest około 34% dawki, a w ciągu 48 godzin około 86%^1,3.

Wskazania leków z diosminą

Wskazania są wspólne dla wszystkich postaci i obu kategorii dostępności – zarówno preparaty bez recepty, jak i preparat na receptę (Diohespan) stosuje się w tych samych sytuacjach klinicznych, a różnice dotyczą głównie szczegółowości opisu w poszczególnych charakterystykach. Podstawowym wskazaniem jest leczenie objawów przewlekłej niewydolności (choroby) żylnej kończyn dolnych, takich jak uczucie ciężkości i zmęczenia nóg, ból, nocne kurcze łydek, obrzęki oraz zespół niespokojnych nóg^4,2,5.

Charakterystyka Diosminex Max opisuje pełny zakres objawów przewlekłej niewydolności żylnej we wszystkich stopniach zaawansowania (C0–C6 według klasyfikacji CEAP), w tym żylaki i owrzodzenia żylne, teleangiektazje, świąd, parestezje oraz zaczerwienienie lub zasinienie skóry, a lek można stosować w monoterapii we wczesnych stadiach lub jako uzupełnienie innych terapii¹. Charakterystyka Fladios wśród objawów przewlekłej choroby żylnej wymienia także zmiany troficzne, w tym owrzodzenia żylne podudzi³.

Drugim wskazaniem, wspólnym dla wszystkich preparatów, jest krótkotrwałe leczenie objawowe w przypadku nasilenia dolegliwości związanych z żylakami odbytu (ostra choroba hemoroidalna)^1,3. Leki z diosminą przeznaczone są wyłącznie dla osób dorosłych i nie należy ich stosować u dzieci i młodzieży ze względu na brak danych^4,3.

Dawkowanie diosminy

Diosminę przyjmuje się doustnie, podczas posiłku. Schemat zależy od wskazania (przewlekła niewydolność żylna wymaga stałego stosowania, napad hemoroidalny – krótkiej, intensywnej kuracji) oraz od mocy preparatu.

Preparat (moc)	Przewlekła niewydolność (choroba) żylna	Ostry napad hemoroidalny
Diosminum Aflofarm 500 mg	1 tabletka 2 razy na dobę (rano i wieczorem)	6 tabletek na dobę przez 4 dni, potem 4 tabletki na dobę przez 3 dni
Phlebodia 600 mg	1 tabletka raz na dobę (600 mg)	2–3 tabletki na dobę (1200–1800 mg)
Diosminex Max / Diohespan / Fladios 1000 mg	1 tabletka raz na dobę	3 tabletki na dobę przez 4 dni, potem 2 tabletki na dobę przez 3 dni

W przewlekłej niewydolności żylnej leczenie preparatami 1000 mg powinno trwać co najmniej 4–5 tygodni^1,3. W leczeniu żylaków odbytu charakterystyka Fladios dodaje, że po pierwszym tygodniu można kontynuować leczenie podtrzymujące w dawce 1 tabletka na dobę³. Leczenie dolegliwości związanych z żylakami odbytu powinno być krótkotrwałe, a jeśli objawy szybko nie ustępują, konieczne jest badanie proktologiczne^2,5.

Istotne przeciwwskazania do stosowania diosminy

Jedynym przeciwwskazaniem wskazanym we wszystkich pięciu charakterystykach jest nadwrażliwość na diosminę lub którąkolwiek substancję pomocniczą preparatu – żadna z nich nie wymienia innych istotnych klinicznie przeciwwskazań^1,3.

Środki ostrożności przy wydawaniu diosminy

Krótkotrwałe i objawowe leczenie żylaków odbytu

Diosmina w dolegliwościach związanych z żylakami odbytu działa wyłącznie objawowo, dlatego leczenie powinno być krótkotrwałe i nie zwalnia z właściwego leczenia chorób odbytu. Jeżeli dolegliwości nie ustępują szybko, należy wykonać badanie proktologiczne i dobrać odpowiednią metodę leczenia^1,4.

Brak skuteczności w obrzękach pochodzenia sercowego, wątrobowego i nerkowego

Diosmina nie jest skuteczna w leczeniu obrzęków kończyn dolnych spowodowanych chorobą serca, wątroby lub nerek, a charakterystyka Diosminex Max wprost zaznacza, że leku nie należy stosować u pacjentów z niewydolnością serca ani w zastoinowej niewydolności serca i związanych z nią obrzękach^1,3.

Pogorszenie stanu w trakcie leczenia

Szczególnej ostrożności wymaga pogorszenie stanu pacjenta podczas leczenia, które może objawiać się stanem zapalnym skóry, zapaleniem żył, stwardnieniem podskórnym, silnym bólem, owrzodzeniami podskórnymi lub nietypowo, na przykład gwałtownym obrzękiem jednej lub obu nóg – wymaga to weryfikacji rozpoznania³.

Wspomaganie leczenia trybem życia

Działanie lecznicze diosminy w zaburzeniach krążenia żylnego można wzmocnić odpowiednim trybem życia: unikaniem ekspozycji słonecznej i długotrwałego stania, utrzymaniem prawidłowej masy ciała oraz noszeniem pończoch uciskowych^1,3.

Substancje pomocnicze i barwniki

Preparaty mogą zawierać składniki istotne dla części pacjentów – charakterystyka Diosminex Max wskazuje na laktozę jednowodną (przeciwwskazaną przy dziedzicznej nietolerancji galaktozy, niedoborze laktazy lub zespole złego wchłaniania glukozy-galaktozy) oraz lak żółcieni pomarańczowej (E 110), a charakterystyka Phlebodia na czerwień koszenilową A, pąs 4R (E 124) – barwniki azowe, które mogą wywoływać reakcje alergiczne^1,4.

Wpływ na prowadzenie pojazdów

Diosmina nie ma wpływu lub wywiera nieistotny wpływ na zdolność prowadzenia pojazdów i obsługiwania maszyn^1,4.

Interakcje diosminy

Metronidazol + diosmina

W badaniu na nielicznej grupie zdrowych ochotników diosmina zmieniała profil farmakokinetyczny metronidazolu, zwiększając jego maksymalne stężenie w osoczu i wydłużając czas eliminacji¹.

Diklofenak, feksofenadyna, warfaryna i karbamazepina + diosmina

Diosmina może zwiększać czas eliminacji i maksymalne stężenie w osoczu diklofenaku, feksofenadyny, warfaryny oraz karbamazepiny¹.

Pozostałe charakterystyki (Phlebodia, Diohespan, Diosminum Aflofarm, Fladios) podają, że nie przeprowadzono badań dotyczących interakcji lub nie stwierdzono istotnych klinicznie interakcji diosminy z innymi produktami leczniczymi^4,2,5,3.

Działania niepożądane diosminy

Zaburzenia żołądkowo-jelitowe

Objawy ze strony przewodu pokarmowego (biegunka, niestrawność, nudności, wymioty) są najczęstszym działaniem niepożądanym diosminy, zwykle łagodnym i przemijającym. Charakterystyki Diosminex Max, Diohespan i Diosminum Aflofarm określają je jako rzadkie ()^1,2,5, natomiast charakterystyka Fladios wymienia biegunkę, niestrawność, nudności i wymioty jako częste (), zapalenie okrężnicy jako niezbyt częste (), a ból brzucha o nieznanej częstości ()³. W charakterystyce Phlebodia bóle żołądka są częste (), wzdęcia, biegunka, niestrawność i mdłości niezbyt częste (), a wymioty rzadkie ()⁴.

Zaburzenia układu nerwowego i złe samopoczucie

Zawroty głowy, ból głowy oraz złe samopoczucie występują rzadko () i wymieniają je zgodnie charakterystyki Diosminex Max, Diohespan, Diosminum Aflofarm i Fladios^1,2,5,3. Charakterystyka Phlebodia nie wymienia działań niepożądanych ze strony układu nerwowego.

Reakcje skórne i nadwrażliwość

Reakcje skórne pod postacią wysypki, świądu i pokrzywki są zgłaszane we wszystkich charakterystykach. Charakterystyki Diosminex Max, Diohespan i Fladios określają je jako rzadkie ()^1,2,3, charakterystyka Diosminum Aflofarm wymienia je bez przypisanej częstości⁵, a charakterystyka Phlebodia opisuje reakcje alergiczne (wysypka, świąd, pokrzywka, obrzęk naczynioruchowy) jako niezbyt częste ()⁴. Charakterystyka Fladios dodatkowo podaje obrzęk twarzy, warg i powiek oraz obrzęk naczynioruchowy (występujący wyjątkowo) jako działania o nieznanej częstości ()³.

Pełną listę działań niepożądanych zawiera ChPL każdego preparatu, punkt 4.8.

Ciąża a diosmina

Zgodnie z charakterystykami produktów leczniczych dane dotyczące stosowania diosminy u kobiet w ciąży są ograniczone, a badania na zwierzętach nie wykazały szkodliwego wpływu na reprodukcję. Charakterystyki Diosminex Max i Phlebodia zalecają w ramach ostrożności unikanie stosowania diosminy w czasie ciąży^1,4, a charakterystyka Fladios zaleca zachowanie ostrożności³. Charakterystyki Diohespan i Diosminum Aflofarm dopuszczają natomiast przepisanie leku kobiecie w ciąży w przypadku zdecydowanej konieczności^2,5.

Karmienie piersią a diosmina

Zgodnie z charakterystykami produktów leczniczych nie wiadomo, czy diosmina lub jej metabolity przenikają do mleka kobiecego, dlatego charakterystyki Diosminex Max, Diohespan, Diosminum Aflofarm i Fladios zalecają niestosowanie leku w okresie karmienia piersią^1,2,5,3. Charakterystyka Phlebodia zaleca podjęcie indywidualnej decyzji o zaprzestaniu karmienia piersią albo przyjmowania leku, z uwzględnieniem korzyści z karmienia dla dziecka i korzyści z leczenia dla matki⁴.

Produkty handlowe z diosminą

Preparat	Postać	Kategoria dostępności
Diohespan	tabletki 1000 mg	Rp
Diosminex Max	tabletki powlekane 1000 mg	OTC
Diosminum Aflofarm	tabletki 500 mg	OTC
Fladios	tabletki 1000 mg	OTC
Phlebodia	tabletki powlekane 600 mg	OTC