Nimesulid

Niesteroidowy lek przeciwzapalny o działaniu przeciwbólowym i przeciwgorączkowym. Postaci doustne (granulat, tabletki) wydawane są na receptę, żel do stosowania miejscowego bez recepty. Dostępny wyłącznie w preparatach jednoskładnikowych. W leczeniu ostrego bólu stosowany jako lek drugiego rzutu, przez możliwie najkrótszy czas.

Działanie nimesulidu

Nimesulid to niesteroidowy lek przeciwzapalny, który hamuje syntezę prostaglandyn odpowiadających za ból, gorączkę i stan zapalny.

To, co wyróżnia go wśród innych leków tej grupy, nie dotyczy siły działania, lecz bezpieczeństwa. Podczas jego stosowania opisywano ciężkie reakcje ze strony wątroby, w tym niezwykle rzadkie przypadki zakończone zgonem, a uszkodzenie wątroby obserwowano nawet po krótkotrwałym leczeniu. Z tego powodu nimesulid przepisuje się wyłącznie jako lek drugiego rzutu, a najdłuższy czas nieprzerwanego stosowania postaci doustnych wynosi 15 dni.

Farmakologia

Nimesulid jest niesteroidowym lekiem przeciwzapalnym o działaniu przeciwbólowym i przeciwgorączkowym, którego mechanizm działania polega na hamowaniu czynności cyklooksygenazy, enzymu biorącego udział w syntezie prostaglandyn¹. Cyklooksygenaza katalizuje produkcję prostaglandyn, z których część bierze udział w rozwoju i podtrzymaniu stanu zapalnego².

Farmakokinetyka

Nimesulid dobrze wchłania się po podaniu doustnym, a maksymalne stężenie w osoczu wynoszące 3–4 mg/l uzyskiwane jest po 2–3 godzinach od przyjęcia dawki 100 mg (AUC 20–35 mg·h/l). Do 97,5% substancji wiąże się z białkami osocza. Metabolizowany jest w większości w wątrobie, między innymi z udziałem izoenzymu CYP2C9, a jego głównym metabolitem jest czynna farmakologicznie pochodna parahydroksylowa. Okres półtrwania waha się między 3,2 a 6 godzin, a lek wydalany jest głównie z moczem (około 50% dawki), przy czym w postaci niezmienionej jedynie 1–3%¹.

Po podaniu miejscowym stężenia w osoczu są bardzo małe, prawie stukrotnie mniejsze niż po podaniu doustnym².

Wskazania leków z nimesulidem

Postaci doustne, granulat i tabletki, stosuje się w leczeniu ostrego bólu oraz w pierwotnym bolesnym miesiączkowaniu, przy czym nimesulid należy przepisywać wyłącznie jako lek drugiego rzutu, na podstawie indywidualnej oceny całkowitego ryzyka u danego pacjenta^1,3.

Żel przeznaczony jest do objawowego, miejscowego leczenia bólu związanego ze skręceniami stawów i z ostrym urazowym zapaleniem ścięgien².

Dawkowanie nimesulidu

Grupa	Dawka jednorazowa (odstęp)	Maksymalnie na dobę
Dorośli i młodzież 12–18 lat (doustnie)	100 mg dwa razy na dobę po posiłkach	200 mg
Dzieci poniżej 12 lat	przeciwwskazane	–
Żel, dorośli	3 g (6–7 cm żelu) 2–3 razy na dobę	wcierać do wchłonięcia

Postaci doustne przyjmuje się po posiłkach przez możliwie najkrótszy czas konieczny do złagodzenia objawów, a najdłuższy czas nieprzerwanego stosowania wynosi 15 dni¹.

U pacjentów w podeszłym wieku nie ma konieczności zmniejszania dawki dobowej, natomiast ciężkie zaburzenia czynności nerek i zaburzenia czynności wątroby stanowią przeciwwskazanie³.

Żel nakłada się cienką warstwą na bolesne miejsce przez 7 do 15 dni².

Istotne przeciwwskazania do stosowania nimesulidu

Nadwrażliwość krzyżowa na kwas acetylosalicylowy lub inne NLPZ

Nimesulid jest przeciwwskazany u osób, u których kwas acetylosalicylowy lub inne niesteroidowe leki przeciwzapalne wywoływały w wywiadzie skurcz oskrzeli, nieżyt błony śluzowej nosa lub pokrzywkę¹.

Uszkodzenie wątroby po nimesulidzie w wywiadzie

Nimesulid jest przeciwwskazany u osób, u których wcześniejsze podanie leku wywołało objawy uszkodzenia wątroby¹.

Jednoczesne przyjmowanie leków uszkadzających wątrobę

Nimesulidu nie stosuje się jednocześnie z substancjami o potencjalnym działaniu uszkadzającym wątrobę¹.

Uzależnienie od alkoholu, leków lub narkotyków

Nimesulid jest przeciwwskazany u osób uzależnionych od alkoholu, leków lub narkotyków¹.

Czynna choroba wrzodowa i krwawienia z przewodu pokarmowego

Nimesulid jest przeciwwskazany przy czynnej chorobie wrzodowej żołądka lub dwunastnicy oraz przy krwawieniach z przewodu pokarmowego w wywiadzie¹.

Ciężkie zaburzenia krzepnięcia

Nimesulid jest przeciwwskazany u osób z ciężkimi zaburzeniami krzepnięcia¹.

Ciężka niewydolność serca

Nimesulid jest przeciwwskazany u osób z ciężką niewydolnością serca¹.

Ciężkie zaburzenia czynności nerek

Nimesulid jest przeciwwskazany u osób z ciężkimi zaburzeniami czynności nerek¹.

Zaburzenia czynności wątroby

Nimesulid jest przeciwwskazany u osób z zaburzeniami czynności wątroby¹.

Gorączka lub objawy grypopodobne

Nimesulidu nie stosuje się u pacjentów z gorączką lub objawami grypopodobnymi¹.

Dzieci poniżej 12 lat

Nimesulid jest przeciwwskazany u dzieci w wieku poniżej 12 lat¹.

Trzeci trymestr ciąży i karmienie piersią

Nimesulid jest przeciwwskazany w trzecim trymestrze ciąży oraz w okresie karmienia piersią¹.

Środki ostrożności przy wydawaniu nimesulidu

Hepatotoksyczność

Podczas stosowania nimesulidu opisywano ciężkie reakcje ze strony wątroby, w tym niezwykle rzadkie przypadki prowadzące do zgonu, a uszkodzenie wątroby obserwowano nawet po krótkotrwałym leczeniu. Objawy takie jak jadłowstręt, nudności, wymioty, bóle brzucha, nadmierne zmęczenie czy ciemne zabarwienie moczu wymagają natychmiastowego przerwania leczenia i wykluczają ponowne podanie nimesulidu w przyszłości¹.

Lek drugiego rzutu i jak najkrótszy czas leczenia

Nimesulid stosuje się w najmniejszej skutecznej dawce przez najkrótszy okres konieczny do łagodzenia objawów, a w razie braku spodziewanej skuteczności leczenie należy przerwać³.

Krwawienia i owrzodzenia przewodu pokarmowego

Krwawienie, owrzodzenie lub perforacja przewodu pokarmowego mogą wystąpić w każdym momencie leczenia, bez objawów ostrzegawczych, a ich ryzyko rośnie wraz z dawką i jest większe u osób w podeszłym wieku oraz u pacjentów z chorobą wrzodową w wywiadzie. W razie wystąpienia krwawienia lub owrzodzenia nimesulid należy bezzwłocznie odstawić¹.

Ryzyko sercowo-naczyniowe

Przyjmowanie niektórych niesteroidowych leków przeciwzapalnych, szczególnie w dużych dawkach i długotrwale, może wiązać się z niewielkim zwiększeniem ryzyka zatorów tętnic, takich jak zawał serca lub udar, dlatego pacjentów z niekontrolowanym nadciśnieniem, niewydolnością serca lub chorobą niedokrwienną serca należy leczyć bardzo rozważnie¹.

Czynność nerek

U pacjentów z zaburzeniami czynności nerek lub serca stosowanie nimesulidu może pogorszyć czynność nerek, a w razie jej pogorszenia leczenie należy przerwać³.

Ciężkie reakcje skórne

Bardzo rzadko opisywano ciężkie reakcje skórne, w tym złuszczające zapalenie skóry, zespół Stevensa-Johnsona i toksyczne martwicze oddzielanie się naskórka, przy czym największe ryzyko przypada na pierwszy miesiąc leczenia. Przy pierwszych oznakach wysypki lub zmian na błonach śluzowych lek należy odstawić¹.

Wpływ na płodność

Stosowanie nimesulidu może niekorzystnie wpływać na płodność u kobiet, dlatego nie jest zalecany u kobiet planujących ciążę, a u kobiet diagnozowanych z powodu niepłodności należy rozważyć jego odstawienie¹.

Nadwrażliwość na światło przy stosowaniu żelu

Po miejscowym zastosowaniu nimesulidu może pojawić się uczucie pieczenia, a w wyjątkowych przypadkach fototoksyczne zapalenie skóry, dlatego w trakcie leczenia żelem należy unikać bezpośredniego światła słonecznego i solarium².

Wpływ na prowadzenie pojazdów

Nie badano wpływu nimesulidu na zdolność prowadzenia pojazdów i obsługiwania maszyn, jednak pacjenci, u których w trakcie leczenia wystąpią zawroty głowy, zaburzenia równowagi lub senność, powinni unikać prowadzenia pojazdów i obsługiwania maszyn¹

Interakcje nimesulidu

Leki przeciwzakrzepowe + nimesulid

Nimesulid nasila działanie leków przeciwzakrzepowych, takich jak warfaryna, zwiększając ryzyko krwawień, dlatego takie połączenia nie są zalecane, a u chorych z ciężkimi zaburzeniami krzepnięcia są przeciwwskazane³.

Kwas acetylosalicylowy i inne NLPZ + nimesulid

Należy unikać jednoczesnego stosowania nimesulidu z innymi lekami z grupy NLPZ, w tym z selektywnymi inhibitorami cyklooksygenazy-2, ze względu na sumowanie się ryzyka działań niepożądanych¹.

Kortykosteroidy, leki przeciwpłytkowe i SSRI + nimesulid

Kortykosteroidy, leki hamujące działanie płytek oraz selektywne inhibitory wychwytu zwrotnego serotoniny zwiększają ryzyko choroby wrzodowej i krwawienia z przewodu pokarmowego¹.

Leki moczopędne, inhibitory ACE i antagoniści angiotensyny II + nimesulid

Nimesulid może osłabiać działanie leków moczopędnych i przeciwnadciśnieniowych, a u pacjentów odwodnionych lub w podeszłym wieku jego połączenie z inhibitorami ACE lub antagonistami angiotensyny II może prowadzić do pogorszenia czynności nerek, łącznie z ostrą niewydolnością nerek¹.

Lit + nimesulid

Nimesulid może zmniejszać wydalanie litu, co prowadzi do wzrostu jego stężenia w surowicy i objawów toksyczności, dlatego stężenie litu należy monitorować³.

Metotreksat + nimesulid

Stosowanie nimesulidu w czasie krótszym niż 24 godziny przed podaniem metotreksatu lub po nim może zwiększać jego stężenie w surowicy i nasilać toksyczność¹.

Cyklosporyna + nimesulid

Nimesulid, jako inhibitor syntezy prostaglandyn, może nasilać nefrotoksyczne działanie cyklosporyny poprzez wpływ na prostaglandyny nerkowe¹.

Substraty CYP2C9 + nimesulid

Nimesulid hamuje izoenzym CYP2C9, dlatego podczas jego stosowania może dochodzić do zwiększenia stężenia leków będących substratami tego enzymu³.

Działania niepożądane nimesulidu

⚠ Uszkodzenie wątroby

Zapalenie wątroby i piorunujące zapalenie wątroby, w tym pojedyncze przypadki zakończone zgonem, a także żółtaczka i cholestaza, są działaniami bardzo rzadkimi () po postaciach doustnych – charakterystyka Nimesil¹ i charakterystyka Aulin³ podają identyczny obraz. Zwiększenie aktywności enzymów wątrobowych jest działaniem częstym () według obu charakterystyk^1,3. To najpoważniejsze działanie niepożądane nimesulidu, decydujące o statusie leku drugiego rzutu i o ograniczeniu czasu leczenia do 15 dni. Żel do stosowania miejscowego, ze względu na znikome wchłanianie ogólnoustrojowe, nie wymienia zaburzeń wątroby wśród działań niepożądanych².

⚠ Ciężkie powikłania żołądkowo-jelitowe

Krwawienie z przewodu pokarmowego oraz owrzodzenie i perforacja żołądka lub dwunastnicy są działaniami niezbyt częstymi () po postaciach doustnych – zgodnie zarówno z charakterystyką Nimesil¹, jak i Aulin³. Powikłania te mogą wystąpić w każdym momencie leczenia, bez objawów ostrzegawczych, a ich ryzyko rośnie u osób w podeszłym wieku oraz przy dłuższym stosowaniu i większych dawkach, podobnie jak przy innych niesteroidowych lekach przeciwzapalnych^1,3. Żel nie wchłania się ogólnoustrojowo w stopniu mogącym wywołać takie powikłania i nie wymienia ich w swojej charakterystyce².

Zaburzenia żołądkowo-jelitowe bez powikłań

Biegunka, nudności i wymioty są działaniami częstymi () po postaciach doustnych, zgodnie z charakterystyką Nimesil¹ i charakterystyką Aulin³. Zaparcia, wzdęcia i zapalenie błony śluzowej żołądka są działaniami niezbyt częstymi (), a bóle brzucha, niestrawność, zapalenie jamy ustnej i smoliste stolce – bardzo rzadkimi (), zgodnie z obiema charakterystykami^1,3. Żel do stosowania miejscowego nie wymienia tych działań w swojej charakterystyce².

⚠ Ciężkie reakcje skórne

Rumień wielopostaciowy, zespół Stevensa-Johnsona, toksyczna nekroliza naskórka, pokrzywka i obrzęk naczynioruchowy są działaniami bardzo rzadkimi () po postaciach doustnych – zgodnie z charakterystyką Nimesil¹ i charakterystyką Aulin³. Rumień trwały ma częstość nieznaną () w obu charakterystykach^1,3. Przy pierwszych objawach wysypki lub zmian na błonach śluzowych leczenie należy przerwać.

Świąd, wysypka i reakcje skórne po zastosowaniu żelu

Świąd i wysypka po postaciach doustnych są działaniami niezbyt częstymi (), zgodnie z charakterystyką Nimesil¹ i charakterystyką Aulin³, a rumień i zapalenie skóry – rzadkimi () według obu charakterystyk^1,3. Po zastosowaniu żelu świąd i rumień w miejscu podania są działaniem częstym (), a więc występują istotnie częściej niż po podaniu doustnym, co wynika z bezpośredniego kontaktu substancji ze skórą².

⚠ Reakcje anafilaktyczne i nadwrażliwość

Nadwrażliwość jest działaniem rzadkim () po postaciach doustnych, zgodnie z charakterystyką Nimesil¹ i charakterystyką Aulin³, a anafilaksja – bardzo rzadkim () według obu charakterystyk^1,3. Żel nie wymienia tych działań w swojej charakterystyce².

⚠ Niewydolność nerek i inne zaburzenia czynności nerek

Niewydolność nerek, skąpomocz i śródmiąższowe zapalenie nerek są działaniami bardzo rzadkimi () po postaciach doustnych, zgodnie z charakterystyką Nimesil¹ i charakterystyką Aulin³. Bolesne oddawanie moczu i krwiomocz mają częstość rzadką () w obu charakterystykach^1,3, a zatrzymanie moczu – rzadką () według charakterystyki Nimesil¹, ale bardzo rzadką () według charakterystyki Aulin³.

⚠ Zaburzenia sercowo-naczyniowe i ryzyko zatorów tętniczych

Nadciśnienie tętnicze jest działaniem niezbyt częstym () po postaciach doustnych, zgodnie z charakterystyką Nimesil¹ i charakterystyką Aulin³, a tachykardia, krwawienia, zmiany ciśnienia tętniczego i uderzenia gorąca – rzadkim () według obu charakterystyk^1,3. Przyjmowanie niesteroidowych leków przeciwzapalnych, w tym nimesulidu, szczególnie długotrwale i w dużych dawkach, wiąże się także z niewielkim zwiększeniem ryzyka zatorów tętniczych, takich jak zawał serca lub udar^1,3.

Zaburzenia krwi i układu chłonnego

Niedokrwistość i eozynofilia są działaniami rzadkimi () po postaciach doustnych, zgodnie z charakterystyką Nimesil¹ i charakterystyką Aulin³, a małopłytkowość, pancytopenia i plamica – bardzo rzadkimi () według obu charakterystyk^1,3.

Zaburzenia układu nerwowego i psychiczne

Zawroty głowy są działaniem niezbyt częstym () po postaciach doustnych, zgodnie z charakterystyką Nimesil¹ i charakterystyką Aulin³, a ból głowy, senność i encefalopatia (zespół Reya) – bardzo rzadkim () według obu charakterystyk^1,3. Lęk, niepokój i koszmary senne mają częstość rzadką () w obu charakterystykach^1,3.

Pełną listę działań niepożądanych zawiera ChPL każdego preparatu, punkt 4.8.

Ciąża a nimesulid

Zgodnie z charakterystykami produktów leczniczych nimesulid w postaci doustnej jest przeciwwskazany w trzecim trymestrze ciąży, a w pierwszym i drugim nie należy go podawać, chyba że jest to bezwzględnie konieczne. Od 20. tygodnia ciąży jego stosowanie może powodować małowodzie wynikające z zaburzeń czynności nerek płodu¹. Żelu również nie należy stosować w trzecim trymestrze ciąży².

Karmienie piersią a nimesulid

Zgodnie z charakterystykami produktów leczniczych nie wiadomo, czy nimesulid przenika do mleka kobiet karmiących piersią, a jego postaci doustne są przeciwwskazane w okresie karmienia piersią¹. Żelu nie należy stosować u kobiet karmiących piersią, o ile nie jest to bezwzględnie konieczne².

Produkty handlowe z nimesulidem

Preparat	Postać	Kategoria dostępności
Aulin	tabletki 100 mg	Rp
AulinDol	żel 30 mg/g	OTC
Nimesil	granulat do sporządzania zawiesiny doustnej 100 mg	Rp