Witamina B1 (tiamina)

Witamina rozpuszczalna w wodzie z grupy B, zaliczana do witaminy B1 (kod ATC A11DA01), koenzym niezbędny do prawidłowego metabolizmu węglowodanów oraz czynności układu nerwowego, mięśni i serca. Dostępna w preparacie jednoskładnikowym, w postaci tabletek doustnych (Vitaminum B1 Richter 25 mg). Preparat wydawany jest na receptę i stosuje się go w stanach niedoboru witaminy B1.

Działanie tiaminy

Tiamina, czyli witamina B1, jest witaminą rozpuszczalną w wodzie, której organizm nie potrafi sam wytworzyć i którą trzeba dostarczać z pożywieniem. Najważniejszym jej źródłem w diecie są produkty zbożowe, a także mięso, mleko, żółtko jaj, orzechy i drożdże. W organizmie jest przekształcana do postaci czynnej, czyli pirofosforanu tiaminy (kokarboksylazy), który pełni rolę koenzymu w przemianach węglowodanów.

Niedobór witaminy B1 dotyczy przede wszystkim obwodowego układu nerwowego i objawia się drętwieniami, mrowieniami, bólami mięśniowymi, zwłaszcza kończyn dolnych, a w skrajnych postaciach porażeniami wiotkimi. Może też prowadzić do niewydolności serca, szczególnie prawokomorowej, oraz do objawów ze strony przewodu pokarmowego, takich jak nudności, brak łaknienia i zaparcia. Zapotrzebowanie na tiaminę rośnie w ciąży, w okresie karmienia piersią, podczas długotrwałego wysiłku fizycznego i stresu, a także u osób w podeszłym wieku i nadużywających alkoholu.

Farmakologia

Formą czynną witaminy B1 jest jej ester z kwasem fosforowym, czyli pirofosforan tiaminy (difosfotiamina, kokarboksylaza), który jest koenzymem wielu enzymów uczestniczących w metabolizmie węglowodanów. Odgrywa istotną rolę w oksydacyjnej dekarboksylacji kwasu pirogronowego oraz kwasu α-ketoglutarowego. Przy niedoborze witaminy B1 zawartość kwasu pirogronowego w tkankach zwiększa się, co może służyć jako wskaźnik niedoboru, a najbardziej wrażliwy na jego toksyczne działanie jest układ nerwowy¹.

Dobowe zapotrzebowanie na witaminę B1 u dorosłego człowieka wynosi 2 mg i zwiększa się przy diecie bogatej w węglowodany. Hipowitaminoza, a nawet awitaminoza B1, może być wywołana także czynnikami endogennymi, w szczególności upośledzeniem wchłaniania w przewodzie pokarmowym na skutek przewlekłych chorób żołądka i jelit¹.

Farmakokinetyka

Po podaniu doustnym chlorowodorek tiaminy dobrze wchłania się z przewodu pokarmowego, głównie z dwunastnicy i jelita cienkiego, jednak wchłanianie jest ograniczone i w ciągu doby wchłania się maksymalnie 10 mg, co całkowicie wystarcza do uzupełnienia niedoborów¹.

Tiamina bardzo dobrze przenika do tkanek i po wchłonięciu gromadzi się w dużych ilościach w wątrobie, nerkach i mózgowiu, przenika także do mleka kobiet karmiących piersią. Wydalanie zachodzi głównie z moczem, w postaci nieczynnych metabolitów, zwłaszcza pirymidyny, a tylko niewielka część jest wydalana w postaci niezmienionej. Biologiczny okres półtrwania (t_½) wynosi od kilku do kilkunastu dni¹.

Wskazania leków z tiaminą

Preparat Vitaminum B1 Richter dostępny na receptę wskazany jest w stanach niedoboru witaminy B1, czyli w chorobie beri-beri, oraz w zapobieganiu niedoborowi w dietach eliminacyjnych. Obejmuje też zaburzenia czynności układu nerwowego, mięśnia sercowego i mięśni szkieletowych, które mogą wynikać z niedoboru witaminy B1¹.

Tiaminę stosuje się dodatkowo jako lek wspomagający w alkoholizmie oraz w zaburzeniach sercowo-naczyniowych spowodowanych niedoborem witaminy B1¹.

Dawkowanie tiaminy

Wskazanie / grupa	Dawka dobowa	Uwagi
Leczenie wspomagające w alkoholizmie	100 do 150 mg na dobę	dawki powyżej 50 mg na dobę dzielić na 2 dawki jednorazowe
Pozostałe wskazania	25 do 100 mg na dobę	dawki powyżej 50 mg na dobę dzielić na 2 dawki jednorazowe
Niewydolność wątroby lub nerek	bez zmian	dostosowanie dawkowania nie jest konieczne
Pacjenci w podeszłym wieku	bez zmian	dostosowanie dawkowania nie jest konieczne
Dzieci i młodzież poniżej 18 lat	–	doświadczenie dotyczące stosowania jest ograniczone

Dawkowanie dostosowuje się indywidualnie, a lek podaje się doustnie. Dawki dobowe większe niż 50 mg należy dzielić na 2 dawki jednorazowe. W leczeniu wspomagającym w alkoholizmie stosuje się od 100 do 150 mg na dobę, a w pozostałych wskazaniach od 25 do 100 mg na dobę¹.

Środki ostrożności przy wydawaniu tiaminy

Zawartość laktozy

Tabletki Vitaminum B1 Richter zawierają laktozę i nie powinny być stosowane u pacjentów z rzadko występującą dziedziczną nietolerancją galaktozy, brakiem laktazy lub zespołem złego wchłaniania glukozy-galaktozy¹.

Wpływ na prowadzenie pojazdów

Tiamina nie ma wpływu na zdolność prowadzenia pojazdów i obsługiwania maszyn¹.

Interakcje tiaminy

Leki zobojętniające sok żołądkowy, alkohol i herbata + tiamina

Leki zobojętniające sok żołądkowy, alkohol oraz herbata zmniejszają wchłanianie witaminy B1¹.

Działania niepożądane tiaminy

⚠ Reakcje anafilaktyczne i inne reakcje uczuleniowe

Do ciężkich działań niepożądanych zgłaszanych w związku ze stosowaniem tiaminy należą reakcje anafilaktyczne, jednak były to pojedyncze doniesienia dotyczące wyłącznie pacjentów otrzymujących tiaminę parenteralnie. Podobnie inne, lżejsze reakcje uczuleniowe zgłaszano po podaniu parenteralnym. Nie zgłaszano działań niepożądanych w związku z doustnym stosowaniem chlorowodorku tiaminy¹.

Pełną listę działań niepożądanych zawiera ChPL każdego preparatu, punkt 4.8.

Ciąża a tiamina

Zgodnie z charakterystykami produktów leczniczych z prawidłowo przeprowadzonych badań epidemiologicznych nie wynika szkodliwe działanie chlorowodorku tiaminy na przebieg ciąży lub stan zdrowia płodu i noworodka, dlatego preparat można stosować w okresie ciąży¹.

Karmienie piersią a tiamina

Zgodnie z charakterystykami produktów leczniczych kobiety karmiące piersią mogą przyjmować tiaminę. Witamina B1 przenika do mleka kobiecego¹.

Produkty handlowe z tiaminą

Preparat	Postać	Kategoria dostępności
Vitaminum B1 Richter	tabletki 25 mg	Rp