Witamina B2 (ryboflawina)

Rozpuszczalna w wodzie witamina z grupy B, zaliczana do prostych preparatów witaminowych (kod ATC A11HA04), niezbędny składnik koenzymów biorących udział w oddychaniu tkankowym i przemianie węglowodanów, tłuszczów i białek. Dostępna w preparacie jednoskładnikowym, w postaci tabletek drażowanych, wydawanym bez recepty. Stosowana w profilaktyce i uzupełnianiu niedoboru witaminy B2.

Działanie witaminy B2

Witamina B2, czyli ryboflawina, należy do rozpuszczalnych w wodzie witamin z grupy B. Organizm nie magazynuje jej w większych ilościach, dlatego musi być regularnie dostarczana z pożywieniem lub w postaci suplementacji. Bierze udział w podstawowych przemianach energetycznych komórki, uczestnicząc w oddychaniu tkankowym i w utlenianiu glukozy, kwasów tłuszczowych i aminokwasów.

Ryboflawina warunkuje prawidłową czynność błon śluzowych, skóry i układu nerwowego, bierze udział w procesie widzenia o zmierzchu i wspomaga rozwój u dzieci. Jej niedobór objawia się między innymi zapaleniem jamy ustnej, języka i warg, łojotokowym zapaleniem skóry oraz zmianami w obrębie oczu.

Farmakologia

Aktywnymi postaciami witaminy B2 są koenzymy mononukleotyd flawinowy (FMN) i dinukleotyd flawoadeninowy (FAD), które wchodzą w skład wielu enzymów oksydoredukcyjnych. Ryboflawina bierze udział w metabolizmie węglowodanów, tłuszczów i białek, katalizując procesy utleniania glukozy, kwasów tłuszczowych i aminokwasów, a wspólnie z witaminą A jest potrzebna do utrzymania prawidłowej czynności błon śluzowych i nabłonka naczyń krwionośnych. Uczestniczy w aktywacji witaminy B6 oraz w konwersji tryptofanu do niacyny, a stosowana podczas fototerapii żółtaczek noworodkowych zmniejsza procesy hemolizy i skraca okres naświetlania¹.

Niedobór witaminy B2 wywołuje zapalenie jamy ustnej, języka i warg, łojotokowe zapalenie skóry fałdów nosowo-wargowych, nosa i czoła, zapalenie skóry okolicy odbytu i narządów rodnych, światłowstręt oraz zmiany w obrębie rogówki, a u dzieci zahamowanie wzrostu, opóźnienie rozwoju umysłowego, bezsenność i apatię. Ciężki niedobór wywołuje niedokrwistość normobarwliwą i neuropatię, a często towarzyszy mu niedobór innych witamin z grupy B¹.

Farmakokinetyka

W organizmie ryboflawina ulega fosforylacji, w wyniku czego powstają mononukleotyd flawinowy (FMN) i dinukleotyd flawinoadeninowy (FAD). Proces ten zachodzi głównie w wątrobie, a także w innych tkankach. Powstałe nukleotydy flawinowe wiążą się z białkami osocza w około 60%.

Okres półtrwania (t_½) witaminy B2 w osoczu wynosi od 1,1 do 1,4 godziny. Wydalanie zachodzi głównie z moczem, w postaci metabolitów, a witamina jest obecna również w kale. Zapasy ryboflawiny w organizmie są bardzo małe, dlatego musi być ona regularnie dostarczana, przy czym dobowe zapotrzebowanie wynosi średnio od około 1 mg do około 3 mg. Witamina B2 przenika przez łożysko i do mleka matki¹.

Wskazania leków z witaminą B2

Preparat dostępny bez recepty wskazany jest w profilaktyce i uzupełnianiu niedoboru witaminy B2. Pomocniczo stosuje się go w terapii lekami moczopędnymi, po antybiotykoterapii, przed zabiegami chirurgicznymi i po nich, w zaburzeniach czynności wątroby, żołądka i jelit połączonych z uporczywymi biegunkami oraz w przewlekłych i wyniszczających chorobach, takich jak cukrzyca, infekcje różnego pochodzenia, stany zapalne skóry, nadczynność tarczycy, choroby psychosomatyczne i alkoholizm¹.

Dawkowanie witaminy B2

Grupa	Dawka dobowa	Uwagi
Dzieci od 4. roku życia i młodzież	3 do 6 mg (1 do 2 tabletek drażowanych)	profilaktycznie, w dawkach podzielonych
Dorośli	3 do 9 mg (1 do 3 tabletek drażowanych)	profilaktycznie, w dawkach podzielonych

Preparat podaje się doustnie w dawkach podzielonych. Dzieci od 4. roku życia i młodzież przyjmują profilaktycznie od 3 do 6 mg, czyli 1 do 2 tabletek drażowanych na dobę, a dorośli od 3 do 9 mg, czyli 1 do 3 tabletek drażowanych na dobę. Nie należy przekraczać maksymalnej dawki dziennej¹.

Środki ostrożności przy wydawaniu witaminy B2

Niewydolność nerek

Witaminę B2 należy ostrożnie stosować u pacjentów z niewydolnością nerek, ponieważ lek jest wydalany z moczem i może dojść do hiperwitaminozy¹.

Zaburzenie wyników badań laboratoryjnych

Podczas stosowania dużych dawek witaminy B2 mogą ulec zaburzeniu wyniki badań laboratoryjnych, to znaczy fałszywie zawyżone stężenie amin katecholowych w moczu oznaczane metodą fluorymetryczną oraz fałszywie dodatni wynik badania stężenia urobilinogenu z zastosowaniem odczynnika Ehrlicha¹.

Zabarwienie moczu

Duże dawki witaminy B2 powodują zmianę barwy moczu na ciemnożółtą, przy czym mocz przyjmuje barwę wodnego roztworu ryboflawiny. Objaw ten nie powinien budzić niepokoju¹.

Zawartość laktozy i sacharozy

Tabletki zawierają laktozę i nie powinny być stosowane u pacjentów z rzadko występującą dziedziczną nietolerancją galaktozy, niedoborem laktazy typu Lappa ani zespołem złego wchłaniania glukozy-galaktozy. Zawierają też sacharozę, dlatego nie powinni ich przyjmować pacjenci z rzadkimi dziedzicznymi zaburzeniami związanymi z nietolerancją fruktozy ani z niedoborem sacharazy-izomaltazy¹.

Zawartość żółcieni chinolinowej

Preparat zawiera barwnik żółcień chinolinową (E104), który może powodować reakcje alergiczne¹.

Wpływ na prowadzenie pojazdów

Witamina B2 nie ma wpływu na zdolność prowadzenia pojazdów i obsługiwania urządzeń mechanicznych w ruchu¹.

Interakcje witaminy B2

Leki przeciwcholinergiczne + witamina B2

Leki przeciwcholinergiczne mogą wpływać na wchłanianie ryboflawiny¹.

Doksorubicyna i metotreksat + witamina B2

Doksorubicyna może opóźniać, a metotreksat zmniejsza działanie witaminy B2¹.

Trójpierścieniowe leki przeciwdepresyjne, pochodne fenotiazyny, probenecyd i hormonalne środki antykoncepcyjne + witamina B2

Trójpierścieniowe leki przeciwdepresyjne i pochodne fenotiazyny (na przykład chloropromazyna), probenecyd oraz hormonalne środki antykoncepcyjne stosowane w dużych dawkach mogą osłabiać działanie witaminy B2, przez co może być wymagane zwiększenie dawki ryboflawiny¹.

Tetracyklina i inne antybiotyki + witamina B2

Nie należy stosować witaminy B2, także w skojarzeniu z innymi witaminami, jednocześnie z tetracykliną. Również długotrwałe stosowanie innych antybiotyków może zmniejszać działanie ryboflawiny¹.

Tiazydowe leki moczopędne + witamina B2

Tiazydowe leki moczopędne mogą zwiększać wydalanie witaminy B2 z organizmu¹.

Pirydoksyna i kwas nikotynowy + witamina B2

Witamina B2 aktywuje działanie pirydoksyny i kwasu nikotynowego¹.

Alkohol i tytoń + witamina B2

Alkohol i tytoń zmniejszają wchłanianie ryboflawiny z przewodu pokarmowego¹.

Działania niepożądane witaminy B2

Reakcje nadwrażliwości

Reakcje nadwrażliwości występują z nieznaną częstością ()¹.

Skórne reakcje alergiczne

Skórne reakcje alergiczne w postaci wysypki, swędzenia, wrażliwości na światło oraz uczucia pieczenia lub kłucia występują bardzo rzadko ()¹.

Zaburzenia żołądkowo-jelitowe

Nudności i wymioty występują bardzo rzadko ()¹.

Zaburzenia wyników badań diagnostycznych

Po dużych dawkach witaminy B2 bardzo rzadko () występują zaburzenia wyników oznaczenia stężenia amin katecholowych w moczu metodą fluorymetryczną oraz oznaczenia stężenia urobilinogenu z zastosowaniem odczynnika Ehrlicha¹.

Witamina B2 może powodować ciemnożółte zabarwienie moczu, które nie powinno budzić niepokoju. Pełną listę działań niepożądanych zawiera ChPL każdego preparatu, punkt 4.8.

Ciąża a witamina B2

Zgodnie z charakterystyką produktu leczniczego nie wykazano zagrożenia dla płodu i noworodka podczas stosowania dawek pokrywających dobowe zapotrzebowanie u kobiet w ciąży. Witamina B2 może być stosowana w ciąży w zalecanych dawkach, a dawki większe powinny być stosowane w tym okresie tylko wtedy, gdy korzyść dla matki przewyższa ewentualne zagrożenie dla płodu¹.

Karmienie piersią a witamina B2

Zgodnie z charakterystyką produktu leczniczego witamina B2 przenika do mleka matki, a nie wykazano zagrożenia dla noworodka podczas stosowania dawek pokrywających dobowe zapotrzebowanie u kobiet karmiących piersią. Witamina B2 może być stosowana podczas karmienia piersią w zalecanych dawkach, a dawki większe tylko wtedy, gdy korzyść dla matki przewyższa ewentualne zagrożenie dla noworodka karmionego piersią¹.

Produkty handlowe z witaminą B2

Preparat	Postać	Kategoria dostępności
Vitaminum B2 Teva	tabletki drażowane 3 mg	OTC