„Farmacja Polska” 4/2026: brodziuszka w infekcjach dróg oddechowych. Senność, interakcje i dawka andrografolidu

Polskie Towarzystwo Farmaceutyczne udostępniło 14 października 2026 r. nr 4/2026 „Farmacji Polskiej”. Pełne teksty artykułów są w otwartym dostępie.¹ W numerze wyróżnia się przegląd o zielu brodziuszki (Andrographis paniculata), surowcu obecnym w suplementach diety sprzedawanych w Polsce, przygotowany przez zespół Śląskiego Uniwersytetu Medycznego.² O poprzednim numerze, z przeglądem o guanfacynie w ADHD u dzieci, pisaliśmy we wrześniu.

Według autorów wyciągi z brodziuszki łagodzą nasilenie i skracają czas objawów niepowikłanych infekcji górnych dróg oddechowych, choć ostateczne potwierdzenie wymaga dużych badań wieloośrodkowych. Część badań klinicznych prowadzono na małych grupach, a próby różniły się surowcem, standaryzacją i dawką. W łagodnym COVID-19 obserwacje określają jako obiecujące, ale dowody kliniczne są wciąż niewystarczające, a działanie wobec grypy i RSV opiera się na razie na badaniach przedklinicznych. Ograniczeniem jest słaba rozpuszczalność i niska biodostępność andrografolidu, głównego związku czynnego.²

Przy wydawaniu preparatu z brodziuszką przegląd zwraca uwagę na kilka rzeczy:²

• Przyjmowanie po posiłku, bo zmniejsza to ryzyko dolegliwości żołądkowych.
• Senność, odnotowywana sporadycznie, stanowi według autorów przeciwwskazanie do stosowania przez osoby prowadzące pojazdy.
• Wzrost apetytu w części badań, niekorzystny u osób z otyłością i cukrzycą.
• Standaryzowana dawka, najczęściej nieprzekraczająca 360 mg andrografolidu na dobę.
• Interakcje przez CYP1A2, CYP2C9 i CYP3A4. W badaniach na zwierzętach wyciąg i andrografolid mogą przyspieszać metabolizm teofiliny, co może obniżyć jej stężenie poniżej terapeutycznego. Autorzy opisują też wpływ andrografolidu na farmakokinetykę warfaryny i wskazują na potrzebę kontroli parametrów krzepnięcia przy łącznym stosowaniu.

Rzadkie, ale ciężkie reakcje alergiczne, aż do wstrząsu anafilaktycznego, wiązały się głównie z preparatami do wstrzykiwań z pochodnymi andrografolidu, a działania niepożądane postaci doustnych mają najczęściej łagodny charakter.²

W numerze jest też analiza prawna, której autorzy z Uniwersytetu Jagiellońskiego wskazują, że przepisy nie dają Prezesowi URPL wyraźnej podstawy do wydawania pozwoleń na dopuszczenie do obrotu surowców farmaceutycznych do sporządzania leków recepturowych i aptecznych. Proponują zmianę art. 20 Prawa farmaceutycznego tak, by wskazywał właściwy organ i formę rozstrzygnięcia.^3,4

Pozostałe prace numeru:⁵

• „Rola farmaceuty w badaniach klinicznych – punkt widzenia farmaceutów szpitalnych – wyniki badania ankietowego. Część 2.” – Witold Stefan Jucha, Anna Rapacz
• „Ocena skuteczności antyoksydacyjnej honokiolu i magnololu w soczewkach szczurów z eksperymentalnie wywołaną cukrzycą” – Weronika Borymska, Maria Zych, Ilona Kaczmarczyk-Żebrowska
• „Opracowanie eksperymentalnych modeli antyoksydantów surowicy krwi ludzkiej (EHSAMs) oraz optymalizacja testów DPPH i ABTS do badania ich aktywności antyoksydacyjnej” – Wojciech Rogóż, Aleksandra Owczarzy, Karolina Kulig, Małgorzata Maciążek-Jurczyk