Glukonian cynku należy do grupy związków mineralnych.
Jak działa glukonian cynku?
Cynk jest jednym z najważniejszych pierwiastków biorących udział w przemianach komórkowych oraz jednym z głównych czynników stabilizujących błony komórkowe. Jest niezbędny do prawidłowego funkcjonowania enzymów, układu immunologicznego, prawidłowego widzenia o zmierzchu, zmysłu smaku oraz węchu. Wywiera również korzystny wpływ na gojenie ran i regenerację tkanek.
Kiedy i jak wprowadzono do obrotu glukonian cynku?
Cynk jako czysty metal został wyizolowany w 1746 roku przez niemieckiego chemika Andreasa Marggrafa. Dopiero 100 lat później we Francji zbadano jego wpływ na organizm. W dwudziestym wieku oszacowano jego zawartość w ludzkim organizmie oraz wykazano istotną rolę dla przebiegu procesów fizjologicznych.
Komu można polecić glukonian cynku?
Cynk rekomenduj pacjentom z niedoborem spowodowanym:
- niewłaściwym odżywianiem lub zaburzeniami wchłaniania,
- alkoholizmem,
- oparzeniami,
- marskością wątroby,
- przewlekłymi infekcjami,
- chorobami trzustki i nerek,
- długotrwałym stresem
oraz wspomagająco w chorobie Wilsona.
Czy glukonian cynku można polecić ciężarnej lub karmiącej?
Cynk przenika przez łożysko. Nie prowadzono badań dotyczących wpływu soli cynku na przebieg ciąży i rozwój płodu, dlatego nie powinien on być stosowany w czasie ciąży.
Cynk przenika do mleka kobiecego, dlatego nie zaleca się jego stosowania podczas karmienia piersią.
Od jakiego wieku można zarekomendować glukonian cynku?
Nie ma ograniczeń wiekowych do stosowania preparatów cynku w dawce 5,5 mg. Lek zawierający 27 mg jonów można stosować od 15. roku życia.
Jak dobrać postać i moc?
Cynk w formie glukonianu cynku dostępny jest w obrocie jako suplementy diety:
- tabletki Bio-Cynk zawierające 15 mg jonów cynku,
- tabletki Cynk organiczny zawierające 15 mg jonów cynku,
- tabletki Cynk organiczny Apteo zawierający 10 mg jonów cynku
- tabletki do ssania Cynk organiczny Naturtabs Freshmint zawierające 7 mg jonów cynku
oraz jako lek OTC:
- wodoroasparaginianu cynku w postaci tabletek (Zincas, Zincas forte),
- glukonian cynku w preparacie złożonym w postaci aerozolu do stosowania w jamie ustnej (Envil gardło, Dezaftan med),
- glukonian cynku w preparacie złożonym w postaci tabletek do ssania (Envil gardło).
Zalecana dawka i czas suplementacji zależą od stanu pacjenta. Zaleca się dwukrotność do pięciokrotności Rekomendowanej Dawki Dziennej, która dla dorosłych wynosi 11 mg dla mężczyzn i 8 mg dla kobiet przez okres do 6 miesięcy[1].
Jak dawkować glukonian cynku?
Dawkowanie leku Zincas zawierającego 5,5 mg jonów cynku zależy od wieku:
- u dzieci do 5. roku życia należy podawać jedną tabletkę na dobę,
- od 5. do 15. roku życia należy przyjmować dwie tabletki na dobę,
- młodzież powyżej 15. roku życia i osóby dorosłe powinny przyjmować trzy tabletki na dobę.
Lek Zincas forte zawierający 27 mg jonów cynku przeznaczony jest dla młodzieży powyżej 15. roku życia i osób dorosłych, zalecane dawkowanie to jedna tabletka na dobę.
Jak długo pacjent może stosować i jaką największą dawkę można polecić?
Nie zaleca się stosowania cynku dłużej niż 6 miesięcy, ponieważ jego długotrwałe stosowanie może prowadzić do niedoboru żelaza i miedzi. Zazwyczaj można rekomendować dwukrotność, a nawet pięciokrotność rekomendowanej dawki dziennej.
Po jakim czasie pacjent odczuje, że glukonian cynku działa?
Ustąpienie objawów związanych z niedoborem jest kwestią indywidualną. Czas, który musi upłynąć, aby pacjent poczuł poprawę swojego stanu zależy od stopnia niedoboru cynku w organizmie.
Komu stanowczo odradzić stosowanie preparatów zawierających glukonian cynku?
Poza nadwrażliwością na składniki preparatu producenci nie podają przeciwwskazań do stosowania cynku.
Jakie glukonian cynku ma przewagi nad innymi lekami o tym samym wskazaniu?
W przeglądzie Cochrane wykazano, że cynk podany w ciągu 24 godzin od pojawienia się objawów infekcji skraca czas przeziębienia w przeciwieństwie do stosowania wysokich dawek witaminy C, której działanie nie zostało poparte badaniami naukowymi[2][3]. Należy jednak zaznaczyć, że efektywność preparatów cynku zależy od ich formulacji chemicznej – skuteczne są preparaty octanu cynku, natomiast w przypadku glukonianiu cynku wykazano brak skuteczności[4][5].
Jakie działania niepożądane ma glukonian cynku?
Długotrwałe przyjmowanie cynku może prowadzić do niedoboru miedzi i niedokrwistości. Jeśli pacjent przewlekle stosuje cynk, zalecaj okresowe badanie poziomu miedzi i żelaza.
W jakie istotne interakcje z innymi lekami wchodzi glukonian cynku?
Jeśli pacjent przyjmuje tetracykliny poinformuj go, że jednoczesne stosowanie cynku zmniejsza wchłanianie tetracyklin. Na czas kuracji antybiotykiem zaproponuj pacjentowi rezygnację z suplementacji cynkiem.
Poinformuj pacjenta, aby podczas stosowania cynku unikał diety mlecznej oraz związków wapnia, żelaza i miedzi, ponieważ utrudniają one wchłanianie cynku.
Jakie produkty komplementarne można polecić pacjentom stosującym glukonian cynku?
Pacjentom suplementującym cynk możesz zalecić przyjmowanie go razem z witaminą A, dzięki czemu zwiększy się jego przyswajalność.
Piśmiennictwo
- Saper, R. B., & Rash, R. (2009). Zinc: an essential micronutrient. American family physician, 79(9), 768–772.⬏
- Hemilä, H., & Chalker, E. (2013). Vitamin C for preventing and treating the common cold. The Cochrane database of systematic reviews, 2013(1), CD000980. https://doi.org/10.1002/14651858.CD000980.pub4⬏
- Singh, M., & Das, R. R. (2013). Zinc for the common cold. The Cochrane database of systematic reviews, (6), CD001364. https://doi.org/10.1002/14651858.CD001364.pub4⬏
- Science, M., Johnstone, J., Roth, D. E., Guyatt, G., & Loeb, M. (2012). Zinc for the treatment of the common cold: a systematic review and meta-analysis of randomized controlled trials. CMAJ : Canadian Medical Association journal = journal de l’Association medicale canadienne, 184(10), E551–E561. https://doi.org/10.1503/cmaj.111990⬏
- Macknin, M. L., Piedmonte, M., Calendine, C., Janosky, J., & Wald, E. (1998). Zinc gluconate lozenges for treating the common cold in children: a randomized controlled trial. JAMA, 279(24), 1962–1967. https://doi.org/10.1001/jama.279.24.1962⬏