Rozcieńczanie maści

Do czego służy kalkulator rozcieńczania maści?

Kalkulator wspiera codzienną czynność receptury aptecznej – rozcieńczenie gotowego preparatu (np. glikokortykosteroidu miejscowego lub leku przeciwgrzybiczego) do stężenia niższego, przepisanego przez lekarza, gdy na rynku brak gotowego produktu o tej mocy. Wylicza masę preparatu firmowego i zgodnego podłoża metodą prostego bilansu masy (proporcja C₂/C₁), bez odwoływania się do reguły mieszania dwóch znanych stężeń. Kalkulator przydaje się, gdy lekarz przepisuje niższe stężenie niż ma preparat gotowy dostępny w aptece – najczęściej przy miejscowych glikokortykosteroidach (np. hydrokortyzon, mometazon) lub lekach przeciwgrzybiczych (klotrimazol), gdy trzeba złagodzić działanie u dziecka, na twarzy lub przy dłuższej terapii. Warto pamiętać, że trwałość liczy się od momentu rozcieńczenia, a nie od daty ważności preparatu gotowego, oraz że konserwanty rozcieńczają się razem z substancją czynną – przy niskim udziale preparatu gotowego w mieszaninie ich ochrona przeciwdrobnoustrojowa może okazać się niewystarczająca.

Farmaceuta powinien pamiętać, że rozcieńczenie nie osłabia siły działania leku proporcjonalnie do spadku stężenia – w zakresie do ok. 1:10 zależność dawka–odpowiedź miejscowego GKS jest w praktyce płaska¹, więc jeśli celem zlecenia jest realne osłabienie sterydu, pewniejszym rozwiązaniem bywa dobór preparatu o niższej klasie siły niż samo rozcieńczenie.

Jak używać?

1. 1Wpisz stężenie preparatu gotowego i stężenie przepisane przez lekarza – obie wartości muszą dotyczyć tej samej postaci (krem z kremem, maść z maścią).
2. 2Podaj masę końcową leku do sporządzenia, najczęściej wprost z recepty (np. 30 g).
3. 3Odczytaj, ile preparatu gotowego odważyć, a ile dopełnić zgodnym podłożem – pod wynikiem pokazana jest też kontrola rachunku.
4. 4Dobierz podłoże zgodnie z postacią: krem rozcieńczaj kremem bazowym lub euceryną z wodą, maść – wazeliną lub euceryną bezwodną. Niezgodne podłoże (krem typu O/W + wazelina) rozwarstwi lek.