Prostaglandyny

Prostaglandyny (zapisywane w skrócie jako PGs) to grupa zwierzęcych hormonów, pochodnych 20-węglowych wielonienasyconych kwasów tłuszczowych zawierających w cząsteczce pierścień pentanu. Należą do eikozanoidów. Ich prekursorem jest kwas arachidonowy.

Różnice strukturalne pomiędzy poszczególnymi prostaglandynami wynikają z ich różnych funkcji biologicznych. W niektórych przypadkach dana klasa prostaglandyn ma różne działanie w różnych tkankach. Zdolność danej prostaglandyny do stymulowania reakcji w jednej tkance i hamowania tej samej reakcji w innej zależy od rodzaju receptora, który wiąże się z daną klasą prostaglandyn. Działają jako czynnik autokrynne lub parakrynowe z docelowymi komórkami obecnymi w pobliżu miejsca wydzielania prostaglandyn.

Prostaglandyny różnią się od hormonów dokrewnych tym, że nie są produkowane w określonym narządzie, ale w wielu miejscach w całym organizmie człowieka.

Zapis

Poszczególne prostaglandyny są oznaczone symbolem składającym się z wielkiej litery, która wskazuje rodzaj struktury pierścieniowej w budowie cząsteczki oraz liczby (zwykle zapisanej w indeksie dolnym), która która wskazuje liczbę podwójnych wiązań obecnych w łańcuchu. Przed symbolem danej klasy prostaglandyn umieszcza się skrót “PG”.

Rodzaje prostaglandyn

TypReceptorBiałkofunkcje
PGI2IPGswazodylatacja, hamowanie agregacji płytek krwi, rozszerzanie oskrzeli
PGE2EP1Gqskurcz oskrzeli, skurcze mięśni gładkich
EP2Gsrozszerzanie oskrzeli, rozkurcz mięśni gładkich, wazodylatacja
EP3Gispadek wydzielania soku żołądkowego, wzrost wydzielania śluzu w żołądku, skurcze macicy (w ciąży), skurcze mięśni gładkich, hamowanie lipolizy, wzrost poziomu neurotransmiterów w AUN, wzrost odpowiedzi płytek krwi na ich agonistów,
innenasilone odczuwanie bólu (hiperalgezja), gorączka
PGFFPGqskurcze macicy, skurcz oskrzeli

Biosynteza

Biosynteza prostaglandyn.[1]Wikipedia: Eicosanoid synthesis [dostęp 27.10.2017]

Prostaglandyny znajdują się w większości tkanek w organizmie i są produkowane przez niemal wszystkie komórki. Do ich syntezy w komórce niezbędne są nienasycone kwasy tłuszczowe (NNKT).

Synteza prekursora- kwasu arachidonowego zachodzi z diacyloglicerolu i katalizowana jest przez fosfolipazę-A2. Następnie kwas arachidonowy ulega kaskadzie kwasu arachidonowego (szlak cyklooksygenazy), czego efektem jest wytwarzanie tromboksanu, prostacykliny i prostaglandyn D, E i F. Drugą ścieżką jest szlak enzymów lipooksygenazy (aktywny w leukocytach i makrofagach), gdzie w wyniku karboksylacji syntetyzowane są leukotrieny.

Formy enzymu COX

  • COX-1 – ochrona błony wyścielającej żołądek, zmniejszenie wydzielania soku żołądkowego, regulacja wydzielania śluzu, prawidłowe ukrwienie żołądka
  • COX-2 – uczestnictwo w procesie zapalnym- powstawanie bólu, obrzęków, gorączki
  • COX-3 – izoforma COX-1 występująca w OUN[2]Wikipedia: Prostaglandin (ang) [dostęp 25.10.2017][3]Wikipedia: Prostaglandyny (pl) [dostęp 25.10.2017]

Źródła:   [ + ]

Cytuj ten artykuł jako:
Redakcja, i in.: Prostaglandyny, Portal opieka.farm (https://opieka.farm/leksykon/prostaglandyny/) [dostęp: 22 lipca 2019]

Podziel się:
Share on facebook
Share on twitter
Share on linkedin
Share on whatsapp
Share on email

Powiązane opracowania:

Nasze projekty
Partnerzy Pilotażu Opieki Farmaceutycznej
Partner Usługi Przegląd Lekowy Pilotaż opieki farmaceutycznej
Partner Usługi Przegląd Domowej Apteczki Pilotaż opieki farmaceutycznej
Partner Usług Pilotaż opieki farmaceutycznej
Partner Usług Pilotaż opieki farmaceutycznej