Ministerstwo Sprawiedliwości nie zbada cofania zezwoleń aptekom. To sprawa inspekcji farmaceutycznej i sądów administracyjnych

Ministerstwo Sprawiedliwości nie zbada, czy cofanie zezwoleń na prowadzenie aptek za transakcje z lat 2015–2018 jest zgodne z prawem Unii Europejskiej. W odpowiedzi z 27 lipca 2026 r. (znak BK-VII.0520.166.2026) sekretarz stanu Arkadiusz Myrcha napisał, że problematyka udzielania i cofania zezwoleń na prowadzenie aptek pozostaje poza zakresem właściwości Ministra Sprawiedliwości, bo sprawy te należą do organów Państwowej Inspekcji Farmaceutycznej, nad którą nadzór sprawuje minister właściwy do spraw zdrowia (art. 110 ust. 2 Prawa farmaceutycznego).¹

Interpelację wniósł 1 marca 2026 r. poseł Patryk Gabriel wraz z grupą posłów. Autorzy wskazali, że decyzje cofające zezwolenia wydawano w latach 2019–2025 za sprzedaż produktów leczniczych przez apteki do podmiotów leczniczych w latach 2015–2018, gdy – jak napisali – nie obowiązywał przepis zakazujący takiej sprzedaży ani limity ilościowe, a zakaz łączenia działalności podmiotu leczniczego i hurtowego wprowadziła dopiero nowelizacja z 2018 r. z okresem dostosowania do połowy 2019 r. W ich ocenie jest to karanie wstecz i naruszenie zasady pewności prawa. Powołali się na Kartę Praw Podstawowych Unii Europejskiej (m.in. art. 49, zakaz retroaktywnego stosowania sankcji, oraz art. 16, 17, 47 i 52), art. 34–36 Traktatu o funkcjonowaniu UE i orzecznictwo Trybunału Sprawiedliwości UE oraz Europejskiego Trybunału Praw Człowieka, w tym – jak ujęli to w interpelacji – wyrok TSUE w sprawie C-200/24 dotyczący kar nakładanych na podmioty prowadzące apteki.²

Posłowie zadali ministrowi sprawiedliwości cztery pytania i na wszystkie dostali tę samą odpowiedź: sprawa nie należy do kompetencji tego resortu. Ministerstwo napisało, że:

• nie analizował zgodności praktyki cofania zezwoleń z prawem Unii Europejskiej, bo nie było do tego podstaw prawnych,
• nie oceniał ryzyka odpowiedzialności odszkodowawczej Skarbu Państwa w razie stwierdzenia niezgodności tej praktyki z prawem UE,
• nie sięgnie po art. 161 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, czyli nie uchyli ani nie zmieni ostatecznych decyzji cofających zezwolenia, bo takie uprawnienie ma wyłącznie minister właściwy rzeczowo w danej sprawie,
• nie ma podstaw do podejmowania działań koordynacyjnych ani legislacyjnych w obszarze wydawania i cofania zezwoleń na prowadzenie aptek.

Ministerstwo dodało, że – inaczej niż nad sądami powszechnymi – nie sprawuje nadzoru administracyjnego nad sądami administracyjnymi, a to one kontrolują legalność decyzji administracyjnych, w tym dotyczących zezwoleń na prowadzenie aptek. Dla przedsiębiorców, którym cofnięto zezwolenie, oznacza to, że ścieżka nadzorcza przez resort sprawiedliwości jest zamknięta, a spór pozostaje w trybie instancyjnym i przed sądami administracyjnymi. Sam zarzut karania wstecz odrzuciło już wcześniej Ministerstwo Zdrowia, według którego obowiązek prawidłowej realizacji zapotrzebowań obowiązywał także przed nowelizacją z 2018 r. – pisaliśmy o tym przy odpowiedzi resortu zdrowia w sprawie rękojmi i 75 zezwoleń cofniętych za nieprawidłową realizację zapotrzebowań.

Dokument źródłowy – odpowiedź Ministerstwa Sprawiedliwości na interpelację nr 15703: