Zwyrodnienie plamki żółtej (AMD): postacie, przyczyny i leki

Zwyrodnienie plamki żółtej to postępująca choroba zwyrodnieniowa centralnej części siatkówki oka, która odpowiedzialna jest za ostre widzenie i rozróżnianie kolorów. Mechanizm powstawania tego schorzenia nie jest do końca poznany. Przyczyną może być obciążenie genetyczne oraz różne czynniki ryzyka.

Zwyrodnienie plamki żółtej, inaczej zwyrodnienie plamki żółtej związane wraz z wiekiem (AMD, ang. Age-related Macular Degeneration) jest najczęstszą przyczyną znacznego zmniejszenia zdolności tzw. widzenia centralnego (środkowego). Częstość występowania choroby zwiększa się wraz z wiekiem.

Przyczyny

Choroba ta związana jest z obumieraniem komórek siatkówki w okolicy plamki żółtej, co prowadzi do znacznego upośledzenia zdolności widzenia. Z obwodem siatkówki bez plamki żółtej nie jest możliwe wytworzenie ostrego obrazu, obumierają bowiem komórki wzrokowe obszaru najostrzejszego widzenia. Przyczyną AMD jest zaburzenie przemiany materii w w oku w wyniku procesów starzenia się.

Poza obciążeniami genetycznymi najważniejszymi czynnikami ryzyka AMD są zaawansowany wiek, palenie papierosów, nadciśnienie oraz zwiększona ekspozycja na promieniowanie UV.[1]Giannakaki-Zimmermann H., et al.: Atypical retinal pigment epithelial defects with retained photoreceptor layers: a so far disregarded finding in age related macular degeneration. BMC Ophthalmology, 2017; 17: 67   

Rodzaje zwyrodnienia
  • postać sucha – rozwija się stosunkowo powoli. Jest to częstsza postać AMD (dotyczy ok. 85% chorych). Dochodzi do nagromadzenia się osadów pod siatkówką, tzw. druz, które prowadzą do pogorszenia ostrości widzenia, a w konsekwencji do zaniku plamki żółtej,
  • postać mokra (wysiękowa) – bardziej niebezpieczna, pogorszenie wzroku następuje szybciej niż w przypadku postaci suchej. Rozwija się rzadziej (u ok. 15% chorych). Przypuszcza się, że z powodu złej przemiany materii nabłonek siatkówki, w obronie przed niedokrwieniem, nadmiernie wytwarza naczyniowy czynnik wzrostu śródbłonka (VEGF, ang. vascular endothelial growth factor). To z kolei prowadzi do niekontrolowanego i nieprawidłowego wzrostu mniej wartościowych naczyń krwionośnych, które mają skłonność do krwawień. Dochodzi wówczas do obrzęku plamki żółtej. W wyniku zbliznowaceń w tkance obumierają komórki wzrokowe. 
Objawy 

Pierwszymi oznakami AMD są problemy podczas czytania. Ostrość widzenia w środku pola widzenia jest coraz słabsza, a poszczególne litery rozmywają się lub w ogóle ich nie widać, ponieważ pojawia się ciemna plama (mroczki dotyczą postaci mokrej). 

Czytaj też:
Test Rysowania Zegara, czyli jak farmaceuta mógłby ocenić zaburzenia pamięci u pacjenta w aptece?
Diagnostyka

Lekarz okulista bada siatkówkę, a zwłaszcza plamkę żółtą, pod kątem obecności osadów (druz) i innych zmian takich jak wrośnięte naczynia, czy krwawienia.

Widzenie zniekształconego obrazu, które stwierdza się za pomocą testu Amslera, świadczy o AMD. Siatka Amslera jest kwadratem z narysowanymi liniami pionowymi i poziomymi, tworzącymi siatkę, gdzie zaznaczona kropka tworzy centrum. Zniekształcone linie, rozmyte obszary czy puste miejsca dostrzegane przez pacjenta na siatce  są typowymi oznakami rozwijającego się schorzenia. 

W przypadku podejrzenia wysiękowego AMD przeprowadza się angiografię fluoresceinową w celu zobrazowania naczyń krwionośnych. Do żył wstrzykuje się barwnik (np. fluoresceinę), który po kilku minutach przedostaje się do naczyń krwionośnych oka. 

Leczenie

Celem leczenia jest powstrzymanie choroby i zachowanie jak największej zdolności widzenia.

Suchej postaci AMD w zasadzie nie leczy się. Zaleca się noszenie okularów przeciwsłonecznych. Należy rzucić palenie, uregulować ciśnienie krwi oraz zdrowo się odżywiać (dieta bogata w witaminy i minerały) (przegląd suplementów w osobnym opracowaniu).

Próby leczenia postaci mokrej:

  • Inhibitory VEGF – bezpośrednie iniekcje do ciała szklistego
    • bewacizumab (Rpz – Avasin) – humanizowane przeciwciało monoklonalne; zastosowanie off-label,
    • pegaptanib (Rpz – Macugen) – oligonukleotyd,
    • ranibizumab (Rpz – Lucentis) – humanizowane przeciwciało monoklonalne,
    • aflibercept (Rpz – Eylea) – rekombinowane białko fuzyjne,[2]Stewart M.W.; Aflibercept (VEGF Trap-eye): the newest anti-VEGF drug. British Journal of Ophthalmology, 2012; 96(9): 1157-1158
    • skwalamina (niedostępna w Polsce), 
  • terapia fotodynamiczna – patologiczne naczynia po strzyknięciu barwnika stają się bardziej wrażliwe na promienie lasera. Pod wpływem światła czerwonego, tkanka zostaje zniszczona, 
  • koagulacja laserowa – zamykanie chorych naczyń przy pomocy promieni lasera. Poprawę widzenia można uzyskać jedynie na krótki czas,
  • chirurgia podsiatkówkowa – usuwanie skrzepów krwi.

Perspektywy na przyszłość

Udowodniono, że przewlekły stan zapalny stanowi kluczową rolę w patogenezie AMD. Aktualnie badane są kortykosteroidy ze względu na ich działanie antyangiogenne i przeciwzapalne. 

Czytaj też:
Acetazolamid

Bada się również inne substancje lecznicze, których udział w terapii AMD nie jest do końca jasny ze względu na nie do końca poznany mechanizm powstawania tego schorzenia. Badane są między innymi: 

  • brymonidyna – wybiórczy agonista receptora α2-adrenergicznego,
  • octan glatirameru – działanie immunomodulujące,
  • lampalizumab – humanizowane przeciwciało monoklonalne,
  • alprostadil – prostanoid, wykazuje działanie przeciwzakrzepowe.[3]Bandello F., et al.: Recent advances in the management of dry age-related macular degeneration: A review. F1000Research, 2017; 6: 245

mgr farm. Paulina Gorol

Absolwentka Wydziału Farmaceutycznego Uniwersytetu Jagiellońskiego Collegium Medicum. Odbywała staż w Aptece u Farmaceutów (AuF) w latach 2016/17.

[artykuły] [nawiąż kontakt]

Cytuj ten artykuł jako:
Paulina Gorol, i in.: Zwyrodnienie plamki żółtej (AMD): postacie, przyczyny i leki, Portal opieka.farm (https://opieka.farm/opracowania/zwyrodnienie-plamki-zoltej/) [dostęp: 19 czerwca 2019]


Źródła:   [ + ]

Podziel się:
Share on facebook
Share on twitter
Share on linkedin
Share on whatsapp
Share on email

Powiązane opracowania:

Ten temat zawiera 0 odpowiedzi, ma 1 głos, i został ostatnio zaktualizowany przez  Paulina Gorol 2 lata temu.

  • Autor
    Wpisy
  • #20742 Punkty: 0

    Paulina Gorol mgr farm.
    12 pkt.

    Zwyrodnienie plamki żółtej to postępująca choroba zwyrodnieniowa centralnej części siatkówki oka, która odpowiedzialna jest za ostre widzenie i rozróżnianie kolorów. Mechanizm powstawania tego schorzenia nie jest do końca poznany. Przyczyną może być obciążenie genetyczne oraz różne czynniki ryzyka.

    (…)[Czytaj cały artykuł tu: Zwyrodnienie plamki żółtej (AMD): co musisz wiedzieć?]Zapraszam do dyskusji.

Musisz być zalogowany aby odpowiedzieć na ten temat.

Nasze projekty
Partnerzy Pilotażu Opieki Farmaceutycznej
Partner Usługi Przegląd Lekowy Pilotaż opieki farmaceutycznej
Partner Usługi Przegląd Domowej Apteczki Pilotaż opieki farmaceutycznej
Partner Usług Pilotaż opieki farmaceutycznej
Partner Usług Pilotaż opieki farmaceutycznej