Pytanie
Zatrucie grzybami – po czym je rozpoznać i jak pomóc pacjentowi w aptece?
Krótka odpowiedź
Zatrucie grzybami daje nieswoiste objawy i często pacjenci nie kojarzą swoich dolegliwości z ich spożyciem. W sytuacji kiedy do apteki przychodzi pacjent skarżący się na takie objawy jak:
- nudności,
- wymioty,
- ból głowy,
- ból brzucha,
- osłabienie,
dopytaj, czy w ciągu ostatnich kilku godzin (około 6 h i dłużej) spożywał grzyby, które sam zebrał lub od kogoś dostał [1]. Zatrucia spowodowane grzybami zakupionymi w sklepie zdarzają się bardzo rzadko. Pamiętaj, że zatrucia mogą się pojawić po zjedzeniu zepsutych grzybów jadalnych z powodu ich nieodpowiedniej obróbki (np. niedogotowania) lub nieprawidłowego przechowywania (w foliowych torebkach). Jeśli istnieje podejrzenie, że objawy pojawiły się po zjedzeniu grzybów, zaleć pacjentowi udanie się na najbliższy SOR lub jeśli jego stan jest ciężki zadzwoń na numer ratunkowy 999.
Wyjaśnienie
Zatrucia grzybami dzieli się ze względu na patomechanizm działania ich toksyn:
- zatrucia cytotropowe – powodujące uszkodzenie narządów miąższowych,
- zatrucia neurotropowe – wywołujące głównie zaburzenia psychoneurologiczne,
- zatrucia gastryczne – objawiające się ostrymi nieżytami żołądkowo-jelitowymi,
- zatrucia nieswoiste – zachorowania wywołane grzybami jadalnymi.
W tabeli poniżej przedstawiono podstawowe informacje o rodzajach zatruć grzybami
| Rodzaj zatrucia | Gatunek grzyba, który wywołuje zatrucie | Czas od spożycia po jakim pojawiają się objawy | Objawy zatrucia |
|---|---|---|---|
| cytotropowe | muchomor sromotnikowy, muchomor wiosenny, muchomor jadowity, pistrzenica kasztanowata, zasłonak rudy | między 6 a 48 godzin | nudności, kolkowe bóle brzucha, wymioty, wodnista biegunka, kurcze goleni |
| neurotropowe | krowiak podwinięty, strzępiak ceglasty, muchomor czerwony, muchomor plamisty, lejkówka odbielona | około 1-2 godziny | rozszerzone źrenice, zawroty głowy, oszołomienie, omamy wzrokowe i słuchowe, stany odurzenia, drżenie mięśniowe |
| gastryczne | czubajka grzebieniowata, gąska siarkowa, Lisówka pomarańczowa, maślanka ceglasta, muchomor cytrynowy, borowik szatański | około 3-5 godzin | nudności, wymioty, bolesne parcie na stolec, wzmożone pragnienie, biegunka |
| nieswoiste | borowik ponury, opieńka miodowa, lejkówka mglista, gąska | od 30 minut do kilku godzin | nudności, wymioty, ból brzucha |
Pierwsza pomoc we wszystkich rodzajach zatruć obejmuje:
- wezwanie pomocy specjalistycznej,
- wywołanie wymiotów,
- zabezpieczenie wymiocin i przekazanie ich do badania.
Leczeniu specjalistycznemu powinny zostać poddane wszystkie osoby, które jadły tę samą potrawę z grzybów, nawet jeśli nie występują u nich żadne dolegliwości [2]. Ze względu na brak swoistej odtrutki, hospitalizacja koncentruje się na postępowaniu wspomagającym do momentu usunięcia toksyn z organizmu: uzupełnianie płynów, elektrolitów, czynników krzepnięcia. Podaje się również: N-acetylocysteinę z penicyliną G i sylibininą [3].
Piśmiennictwo
- Główny Inspektorat Sanitarny. (2024). Grzyby – wybieraj bezpiecznie [Wiadomości]. Główny Inspektorat Sanitarny⬏
- Tuszyński K. (red.) (2024). Pierwsza pomoc okiem farmaceuty. Antyseptyka ran, opatrunki, zatrucia i inne stany nagłe. Wydanie II. Wydawnictwo Farmaceutyczne⬏
- Iskander, P., Marzouk, D., Iskander, A., & Oza, F. (2023). Malicious Mushrooms. Gastro hep advances, 2(4), 544–546. https://doi.org/10.1016/j.gastha.2023.01.012 ⬏