Sylimaryna

Stosowana tradycyjnie wspomagająco w stanach po uszkodzeniach wątroby wywołanych czynnikami toksycznymi (na przykład alkoholem) oraz po przebytych ostrych i przewlekłych chorobach wątroby. Roślinny lek hepatotropowy, będący wyciągiem z owocu ostropestu plamistego (Silybum marianum), zaliczany do preparatów stosowanych w chorobach wątroby. Dostępny wyłącznie bez recepty, w preparacie jednoskładnikowym (kapsułki twarde 70 mg).

Działanie sylimaryny

Sylimaryna to wyciąg z owocu ostropestu plamistego (Silybum marianum), zawierający pochodne flawonolu, i należy do roślinnych produktów leczniczych stosowanych w chorobach wątroby, których skuteczność opiera się na długim okresie stosowania i doświadczeniu. Chroni komórki wątrobowe przed działaniem substancji toksycznych i wspomaga ich regenerację, dzięki czemu wykorzystuje się ją jako lek osłaniający wątrobę, a nie jako środek do leczenia ostrych zatruć.

Farmakologia

Substancją czynną jest sylimaryna, wyciąg z owocu ostropestu zawierający pochodne flawonolu (sylibininę, sylidiaminę i sylikrystynę). Ochronne działanie sylimaryny na wątrobę tłumaczy się między innymi stabilizacją błon komórkowych hepatocytów, co chroni je przed szkodliwym działaniem substancji toksycznych, oraz nasileniem komórkowych procesów syntezy białek, co może wspomagać regenerację czynności uszkodzonych hepatocytów¹.

Sylimaryna poprawia niektóre wskaźniki biochemiczne czynności wątroby. U chorych z przewlekłym zapaleniem wątroby zwiększa stężenie albumin w surowicy oraz normalizuje podwyższoną aktywność aminotransferazy alaninowej i asparaginianowej, fosfatazy alkalicznej i stężenie bilirubiny¹.

Farmakokinetyka

Po podaniu doustnym z przewodu pokarmowego wchłania się 20–50% sylimaryny, przy czym szybkość wchłaniania zależy od postaci leku i może różnić się między preparatami nawet dwukrotnie. Maksymalnie 80% dawki wchłoniętej do krwiobiegu występuje w formie związanej, w postaci połączeń z kwasem glukuronowym i siarkowym, a około 10% sylimaryny dostaje się do krążenia wewnątrzwątrobowego i ulega wychwytowi zwrotnemu w jelicie.

W zakresie eliminacji sylimaryna jest wydalana głównie z żółcią (20–40% podanej dawki), w której jej stężenie jest 100-krotnie wyższe niż w osoczu. Od 3 do 8% dawki doustnej wydala się z moczem, a pozostała część w postaci niezmienionej z kałem. Okres półtrwania ogółu sylimaryny związanej i niezwiązanej wynosi około 6 godzin¹.

Wskazania leków z sylimaryną

Sylimaryna dostępna jest bez recepty, w jednej postaci (kapsułki twarde), jako roślinny produkt leczniczy stosowany tradycyjnie u pacjentów powyżej 12 lat. Stosuje się ją tradycyjnie w stanach po uszkodzeniach wątroby spowodowanych zewnętrznymi czynnikami toksycznymi, na przykład alkoholem, środkami ochrony roślin, toluenem, ksylenem, po spożyciu trudno strawnych pokarmów, a także po uszkodzeniach wywołanych działaniem produktów leczniczych¹.

Drugim wskazaniem jest wspomaganie w dolegliwościach występujących po przebyciu ostrych i przewlekłych chorób wątroby¹.

Dawkowanie sylimaryny

Grupa	Dawka jednorazowa	Maksymalnie na dobę
Dorośli i młodzież powyżej 12 lat	1 kapsułka 3 razy na dobę (210 mg na dobę), przy nasileniu dolegliwości 2 kapsułki 2 razy na dobę (280 mg na dobę)	400 mg w przeliczeniu na sylibinę
Dzieci poniżej 12 lat	nie stosować	–

Lek przyjmuje się po posiłku, popijając wodą, a skuteczność zależy od systematycznego stosowania. Minimalna dawka wynosi 200 mg na dobę, a maksymalna 400 mg na dobę w przeliczeniu na sylibinę¹.

Leczenie powinno trwać 4 tygodnie, a w stanach przewlekłych do 6 miesięcy¹.

Istotne przeciwwskazania do stosowania sylimaryny

Nadwrażliwość na rośliny z rodziny astrowatych

Sylimaryna jest przeciwwskazana u osób z nadwrażliwością na rośliny z rodziny astrowatych (Asteraceae, dawniej Compositae)¹.

Środki ostrożności przy wydawaniu sylimaryny

Nieskuteczność w ostrych zatruciach

Sylimaryny nie stosuje się w leczeniu ostrych zatruć. W razie wystąpienia objawów żółtaczki należy zasięgnąć porady lekarza¹.

Konieczność unikania substancji hepatotoksycznych

W trakcie leczenia należy unikać kontaktu z substancjami toksycznymi dla wątroby. Terapia nie przynosi skutków, jeśli w jej trakcie nie unika się środków szkodliwych dla wątroby, na przykład alkoholu¹.

Rzadkie dziedziczne zaburzenia metaboliczne

Ze względu na zawartość laktozy leku nie powinni przyjmować pacjenci z rzadkimi dziedzicznymi zaburzeniami związanymi z nietolerancją fruktozy, zespołem złego wchłaniania glukozy i galaktozy lub niedoborem sacharazy-izomaltazy¹.

Wpływ na prowadzenie pojazdów

Sylimaryna stosowana zgodnie z zaleceniami nie wpływa na zdolność prowadzenia pojazdów, obsługiwania maszyn ani na sprawność psychofizyczną¹.

Interakcje sylimaryny

Brak stwierdzonych interakcji sylimaryny

Dotychczas nie stwierdzono interakcji sylimaryny z innymi lekami ani innych rodzajów interakcji¹.

Działania niepożądane sylimaryny

Działanie przeczyszczające

Podczas stosowania dużych dawek może wystąpić słabe działanie przeczyszczające. Objawem przedawkowania jest biegunka, którą leczy się objawowo po zmniejszeniu dawki¹.

Pełną listę działań niepożądanych zawiera ChPL preparatu, punkt 4.8.

Ciąża a sylimaryna

Zgodnie z charakterystyką produktu leczniczego, ze względu na brak danych potwierdzających bezpieczeństwo stosowania sylimaryny, lek nie jest przeznaczony do stosowania w okresie ciąży¹.

Karmienie piersią a sylimaryna

Zgodnie z charakterystyką produktu leczniczego, ze względu na brak danych potwierdzających bezpieczeństwo stosowania sylimaryny, lek nie jest przeznaczony do stosowania w okresie karmienia piersią¹.

Produkty handlowe z sylimaryną

Preparat	Postać	Kategoria dostępności
Silimax	kapsułki twarde 70 mg	OTC