Gastroenterologia
Wszystkie materiały działu Gastroenterologia w jednym miejscu — dla pierwszego stołu.
Kryteria rzymskie V – zaburzenia interakcji jelitowo-mózgowych (DGBI)
Kryteria rzymskie V z 2026 roku zmieniają sposób rozpoznawania zespołu jelita drażliwego, dyspepsji czynnościowej i pokrewnych zaburzeń, które w aptece widać codziennie.…
Choroba / stan
IMO (przerost metanogenny jelita cienkiego)
IMO – przerost metanogenów dający głównie zaparcia i wzdęcia. To nie SIBO. Rozpoznanie niepewne, leczy lekarz, farmaceuta łagodzi objawy i kieruje.
Choroba / stan
SIBO (przerost bakteryjny jelita cienkiego)
SIBO – przerost bakterii w jelicie cienkim: wzdęcia, gazy, biegunka. Rozpoznanie bywa niepewne, leczy lekarz, farmaceuta łagodzi objawy i kieruje.
Choroba / stan
Celiakia
Celiakia – autoimmunologiczna reakcja na gluten. Leczenie to dożywotnia dieta bezglutenowa. Rola apteki, ukryty gluten w lekach i czerwone flagi.
Choroba / stan
Choroba wrzodowa żołądka i dwunastnicy
Choroba wrzodowa to ubytek błony śluzowej żołądka lub dwunastnicy. Główne przyczyny: H. pylori i NLPZ. Objawy alarmowe, leczenie i porada w aptece.
Choroba / stan
Zespół jelita drażliwego (IBS)
Zespół jelita drażliwego (IBS) – przewlekły ból brzucha i zmiana rytmu wypróżnień bez przyczyny organicznej. Leczenie objawowe, dieta i sygnały alarmowe.
Dimenhydrynat
Lek przeciwhistaminowy pierwszej generacji (antagonista receptora H1) z grupy pochodnych etanoloaminy, o dodatkowym działaniu przeciwwymiotnym i parasympatykolitycznym. Stosowany w zapobieganiu chorobie lokomocyjnej…
Pankreatyna
Preparat enzymów trzustkowych pochodzenia wieprzowego (lipaza, amylaza, proteazy) stosowany w leczeniu zewnątrzwydzielniczej niewydolności trzustki, między innymi w przebiegu mukowiscydozy, przewlekłego zapalenia trzustki,…
Orlistat
Działający obwodowo lek przeciw otyłości z grupy inhibitorów lipaz żołądkowo-jelitowych, stosowany razem z umiarkowanie niskokaloryczną dietą w leczeniu otyłości i nadwagi u…
Mesalazyna
Lek przeciwzapalny działający miejscowo na błonę śluzową jelita, stosowany we wrzodziejącym zapaleniu jelita grubego oraz w chorobie Leśniowskiego-Crohna. Mesalazyna, czyli kwas 5-aminosalicylowy…
Sulfasalazyna
Lek przeciwzapalny stosowany w chorobach zapalnych jelit i w reumatoidalnym zapaleniu stawów, będący pochodną kwasu aminosalicylowego o działaniu przeciwzapalnym, immunosupresyjnym i przeciwbakteryjnym.…
Ryfaksymina
Niewchłanialny antybiotyk jelitowy z grupy ryfamycyn, działający miejscowo w świetle przewodu pokarmowego, stosowany w zakażeniach jelitowych i biegunce podróżnych, w encefalopatii wątrobowej,…
Nystatyna
Polienowy antybiotyk przeciwgrzybiczy (ATC A07AA02 dla postaci doustnych i G01AA01 dla postaci dopochwowej), działający wyłącznie miejscowo na grzyby, przede wszystkim drożdżaki z…
Racekadotryl
Lek przeciwbiegunkowy o działaniu przeciwwydzielniczym, inhibitor enkefalinazy jelitowej zmniejszający nadmierne wydzielanie wody i elektrolitów do światła jelita. Stosowany w objawowym leczeniu ostrej…
Lactobacillus acidophilus LB
Probiotyk leczniczy (pałeczki kwasu mlekowego) stosowany wspomagająco w leczeniu biegunki, obok nawadniania i odpowiedniej diety. Dostępny bez recepty, wyłącznie w preparacie jednoskładnikowym…
Lactobacillus rhamnosus E/N, Oxy, Pen i 573L/1–3
Probiotyk leczniczy stosowany w biegunkach – w tym w biegunce poantybiotykowej i biegunce podróżnych – oraz w odbudowie prawidłowej mikroflory jelitowej w…
Saccharomyces boulardii CNCM I-745
Probiotyk leczniczy – żywe, liofilizowane drożdżaki Saccharomyces boulardii (szczep CNCM I-745 w preparatach Enterol i Enterol Forte), zaliczane do leków przeciwbiegunkowych przywracających…
Loperamid
Lek przeciwbiegunkowy z grupy leków hamujących perystaltykę przewodu pokarmowego, syntetyczny opioid działający miejscowo na ścianę jelita. Dostępny wyłącznie bez recepty, w preparatach…
Diosmektyt
Adsorbent jelitowy stosowany w leczeniu ostrej biegunki – u dorosłych oraz u dzieci powyżej 2 lat, u których jest uzupełnieniem doustnego płynu…
Węgiel aktywny
Adsorbent jelitowy stosowany w biegunce, wzdęciach i niestrawności oraz – po porozumieniu z lekarzem – w zatruciach lekami lub innymi związkami chemicznymi,…
Nifuroksazyd
Jelitowy chemioterapeutyk przeciwbakteryjny, pochodna nitrofuranu, stosowany w ostrych i przewlekłych biegunkach o podłożu bakteryjnym. Działa niemal wyłącznie miejscowo w świetle jelita, ponieważ…
Makrogol
Osmotyczny lek przeczyszczający – makrogol (glikol polietylenowy) o dużej masie cząsteczkowej 4000. Dostępny i na receptę (Macrogol Aurovitas), i bez recepty (Forlax…
Laktuloza
Osmotyczny lek przeczyszczający stosowany w zaparciach oraz w leczeniu i zapobieganiu encefalopatii wątrobowej. Laktuloza jest syntetycznym dwucukrem (pochodną laktozy) należącym do środków…
Rzewień
Roślinny, kontaktowy (drażniący) lek przeczyszczający stosowany w zaparciach. Substancją czynną jest korzeń rzewienia (Rheum palmatum L. i/lub Rheum officinale Baillon), będący źródłem…
Pikosiarczan sodu
Kontaktowy (drażniący) lek przeczyszczający z grupy triarylometanów, kod ATC A06AB08, stosowany w krótkotrwałym leczeniu przewlekłego lub nawykowego zaparcia. Jest prolekiem – dopiero…
Liść senesu
Roślinny lek przeczyszczający o działaniu kontaktowym (drażniącym), stosowany doraźnie w sporadycznych zaparciach. Surowcem są wysuszone listki senesu (Sennae foliolum) pozyskiwane z gatunków…
Liść senesu z owocem
Roślinny lek przeczyszczający stosowany w doraźnym leczeniu zaparć oraz do opróżnienia jelit przed badaniami diagnostycznymi i zabiegami chirurgicznymi. Należy do kontaktowych (drażniących)…
Owoc senesu wąskolistnego
Kontaktowy (drażniący) lek przeczyszczający stosowany w doraźnym leczeniu zaparć, zawierający suchy wyciąg z owoców senesu wąskolistnego (Sennae angustifoliae fructus extractum siccum) standaryzowany…
Senozydy wapniowe
Drażniący lek przeczyszczający z grupy antranoidów, pozyskiwany z senesu (sennozydy wapniowe, pochodne 1,8-dihydroksyantracenu). Dostępny bez recepty, wyłącznie w preparacie jednoskładnikowym w postaci…
Bisakodyl
Bisakodyl to kontaktowy (stymulujący) lek przeczyszczający, pochodna difenylometanu, stosowany w krótkotrwałym, objawowym leczeniu zaparć oraz w przygotowaniu do badań diagnostycznych i zabiegów.…
Dokuzynian sodu
Zmiękczający lek przeczyszczający, związek powierzchniowo czynny (detergent anionowy) ułatwiający wypróżnianie, stosowany w zaparciach. Dostępny bez recepty, w preparatach jednoskładnikowych, w dwóch postaciach…
Parafina ciekła
Lek przeczyszczający pochodzenia mineralnego (Paraffinum liquidum), który rozmiękcza masy kałowe i ułatwia wypróżnienie. Dostępny bez recepty w postaci roztworu i płynu doustnego,…
Babka jajowata
Roślinny lek przeczyszczający zwiększający objętość stolca (środek pęczniejący), zawierający łupiny nasienne babki jajowatej (Plantago ovata, P. ispaghula), bogate w błonnik pokarmowy i…
Sylimaryna
Stosowana tradycyjnie wspomagająco w stanach po uszkodzeniach wątroby wywołanych czynnikami toksycznymi (na przykład alkoholem) oraz po przebytych ostrych i przewlekłych chorobach wątroby.…
Fosfolipidy essencjalne
Roślinny lek hepatotropowy (niezbędne fosfolipidy z nasion soi) stosowany wspomagająco w chorobach wątroby oraz przy dolegliwościach niestrawności towarzyszących uszkodzeniu wątroby. Dostępny wyłącznie…
Asparaginian ornityny
Lek hepatotropowy z grupy preparatów stosowanych w chorobach wątroby (Ornithini aspartas, kod ATC A05BA), obniżający stężenie amoniaku we krwi przez nasilenie jego…
Hymekromon
Pochodna kumaryny działająca żółciopędnie i rozkurczowo na drogi żółciowe, stosowana pomocniczo w objawowym leczeniu stanów skurczowych dróg żółciowych oraz zaburzeń związanych ze…
Kwas dehydrocholowy
Lek żółciopędny (choleretyk) z grupy preparatów kwasów żółciowych, stosowany w niestrawności i dolegliwościach związanych z niedostatecznym wydzielaniem żółci przez wątrobę. Dostępny bez…
Kwas ursodeoksycholowy
Kwas żółciowy stosowany do rozpuszczania cholesterolowych kamieni żółciowych oraz w leczeniu cholestatycznych chorób wątroby i dróg żółciowych, przede wszystkim pierwotnego zapalenia dróg…
Aprepitant
Lek przeciwwymiotny z grupy antagonistów receptora neurokininowego NK1, stosowany w zapobieganiu nudnościom i wymiotom wywołanym chemioterapią przeciwnowotworową o wysokim i umiarkowanym ryzyku…
Palonosetron
Wybiórczy antagonista receptora serotoninowego 5-HT3 drugiej generacji, o długim czasie działania, stosowany jako lek przeciwwymiotny w profilaktyce nudności i wymiotów wywołanych chemioterapią…
Granisetron
Wybiórczy antagonista receptora serotoninowego 5-HT3, lek przeciwwymiotny stosowany w zapobieganiu nudnościom i wymiotom wywołanym chemioterapią przeciwnowotworową. Dostępny na receptę, w preparacie jednoskładnikowym…
Ondansetron
Antagonista receptora serotoninowego 5-HT3, lek przeciwwymiotny stosowany w nudnościach i wymiotach wywołanych chemioterapią cytotoksyczną i radioterapią oraz w okresie pooperacyjnym. Dostępny wyłącznie…
Metoklopramid
Prokinetyk i lek przeciwwymiotny z grupy antagonistów receptora dopaminowego D2, pochodna benzamidu, przyspieszający opróżnianie żołądka i hamujący nudności oraz wymioty. Dostępny wyłącznie…
Itopryd
Lek prokinetyczny (pobudzający perystaltykę przewodu pokarmowego), działający jednocześnie jako antagonista receptorów dopaminowych D2 oraz inhibitor acetylocholinoesterazy. Dostępny wyłącznie na receptę, w preparacie…
Cyzapryd
Lek prokinetyczny pobudzający perystaltykę przewodu pokarmowego, agonista receptora serotoninowego 5-HT4. Dostępny wyłącznie na receptę (Rp), w jednoskładnikowych tabletkach 5 mg i 10…
Butylobromek hioscyny
Lek rozkurczowy (spazmolityczny) z grupy alkaloidów pokrzyku, czwartorzędowa pochodna skopolaminy o obwodowym działaniu przeciwcholinergicznym, znoszący skurcze mięśni gładkich przewodu pokarmowego, dróg żółciowych…
Symetykon
Lek stosowany w czynnościowych zaburzeniach przewodu pokarmowego, należący do silikonów (polidimetylosiloksan) i działający jako środek zmniejszający pienienie. Dostępny wyłącznie bez recepty, w…