Lactobacillus rhamnosus E/N, Oxy, Pen i 573L/1–3

Probiotyk leczniczy stosowany w biegunkach – w tym w biegunce poantybiotykowej i biegunce podróżnych – oraz w odbudowie prawidłowej mikroflory jelitowej w trakcie i po antybiotykoterapii. Są to żywe pałeczki kwasu mlekowego zaliczane do grupy mikroorganizmów przeciwbiegunkowych (kod ATC A07FA), dostępne wyłącznie bez recepty, w preparatach jednoskładnikowych, w postaci proszku do sporządzania zawiesiny doustnej oraz kapsułek twardych. Skuteczność probiotyku zależy od szczepu: Lakcid i Lakcid forte zawierają szczepy E/N, Oxy i Pen, a Lakcid Gastromed – szczepy 573L/1, 573L/2 i 573L/3.

Działanie Lactobacillus rhamnosus

Lactobacillus rhamnosus to szczepy bakterii kwasu mlekowego, które kolonizują śluzówkę jelit i normalizują skład mikroflory przewodu pokarmowego, zwłaszcza po jej wyjałowieniu w wyniku antybiotykoterapii. Bakterie przeżywają w środowisku soku żołądkowego i są oporne na działanie soli kwasów żółciowych, dzięki czemu adaptują się i utrzymują w przewodzie pokarmowym. Skład szczepowy różni się między preparatami: Lakcid i Lakcid forte zawierają szczepy E/N (40%), Oxy (20%) i Pen (40%)^1,2,3, a Lakcid Gastromed – szczepy 573L/1, 573L/2 i 573L/3⁴.

Konkurując z drobnoustrojami chorobotwórczymi o substraty i miejsca kolonizacji na śluzówce jelita oraz wytwarzając kwas mlekowy w beztlenowym rozkładzie cukrów, tworzą warunki niekorzystne dla rozwoju większości patogenów.

Bakteria ta została przeklasyfikowana taksonomicznie z rodzaju Lactobacillus do rodzaju Lacticaseibacillus – dawna nazwa Lactobacillus rhamnosus i obecna Lacticaseibacillus rhamnosus oznaczają ten sam drobnoustrój. Nową nazwą posługuje się już charakterystyka Lakcid forte w postaci kapsułek twardych, natomiast pozostałe charakterystyki zachowują nazwę dawną.

Farmakologia

Pałeczki Lactobacillus rhamnosus należą do grupy farmakoterapeutycznej mikroorganizmów przeciwbiegunkowych (kod ATC A07FA). Kolonizują śluzówkę jelit i normalizują skład mikroflory przewodu pokarmowego, a konkurując o substraty i miejsca kolonizacji oraz wytwarzając kwas mlekowy, ograniczają rozwój drobnoustrojów chorobotwórczych. Szczepy przeżywają w soku żołądkowym, są oporne na sole kwasów żółciowych i wykazują naturalną oporność na szerokie spektrum antybiotyków stosowanych klinicznie, co uzasadnia ich stosowanie w trakcie antybiotykoterapii^1,2,3. Charakterystyka Lakcid Gastromed dodatkowo podkreśla silną adherencję szczepów do ludzkich komórek jelitowych i wymienia węższy zakres oporności – na kotrimoksazol, metronidazol i wankomycynę⁴.

Farmakokinetyka

Zgodnie z charakterystykami produktów leczniczych farmakokinetyka nie dotyczy tych preparatów – szczepy działają miejscowo, kolonizując śluzówkę jelit, i nie podlegają ocenie parametrów farmakokinetycznych^1,2,3,4.

Wskazania leków z Lactobacillus rhamnosus

Wszystkie preparaty są dostępne bez recepty, a ich wskazania różnią się między produktami.

Lakcid oraz Lakcid forte (w postaci proszku do sporządzania zawiesiny doustnej i kapsułek twardych) stosuje się w poantybiotykowym zapaleniu jelit, ze szczególnym uwzględnieniem leczenia wspomagającego rzekomobłoniastego zapalenia okrężnicy, głównie w jego postaci nawracającej, w zapobieganiu biegunce podróżnych oraz w leczeniu wspomagającym w trakcie i po antybiotykoterapii^1,2,3.

Lakcid Gastromed stosuje się w leczeniu wspomagającym biegunek wirusowych u dzieci, w leczeniu wspomagającym zaburzeń czynnościowych jelit spowodowanych brakiem prawidłowej flory bakteryjnej, w zapobieganiu biegunkom podróżnych oraz w zaburzeniach jelitowych wywołanych kuracją antybiotykową⁴.

Dawkowanie Lactobacillus rhamnosus

Preparat	Grupa wiekowa	Dawkowanie
Lakcid (min. 2 mld CFU), proszek	bez podziału na wiek	3–4 razy na dobę 1 dawka (zawartość ampułki, fiolki lub saszetki)
Lakcid forte (min. 10 mld CFU), proszek	bez podziału na wiek	2 razy na dobę 1 fiolka lub 1 saszetka
Lakcid forte (min. 10 mld CFU), kapsułki	dorośli, dzieci i niemowlęta	2 razy na dobę 1 dawka (kapsułka lub jej zawartość)
Lakcid Gastromed (min. 12 mld CFU)	dzieci od 2. miesiąca życia	1 dawka na dobę
Lakcid Gastromed (min. 12 mld CFU)	dorośli	2 dawki na dobę

Podane dawki obowiązują, jeśli lekarz nie zaleci inaczej^1,2,3,4. Wszystkie preparaty podaje się wyłącznie doustnie. Proszek do sporządzania zawiesiny rozpuszcza się bezpośrednio przed użyciem w niewielkiej ilości przegotowanej i ostudzonej do temperatury pokojowej wody lub mleka^1,2. Kapsułkę połyka się w całości, popijając wodą lub mlekiem, albo rozpuszcza jej zawartość w wodzie lub mleku – ten sposób podania zalecany jest zwłaszcza niemowlętom i dzieciom³.

Istotne przeciwwskazania do stosowania Lactobacillus rhamnosus

Nadwrażliwość na białko mleka krowiego

Wszystkie preparaty są przeciwwskazane u osób z nadwrażliwością na substancję czynną lub którąkolwiek substancję pomocniczą, w tym na białko mleka krowiego, które może znajdować się w ich składzie^1,2,3,4.

Środki ostrożności przy wydawaniu Lactobacillus rhamnosus

Ryzyko bakteriemii i zakażeń septycznych

Istnieje ryzyko wystąpienia bakteriemii (sepsy), a w charakterystykach opisano pojedyncze przypadki infekcyjnego zapalenia wsierdzia u pacjentów w ciężkim stanie, wywołane zakażeniem Lactobacillus rhamnosus. Leczenie może w wyjątkowych przypadkach powodować zakażenia septyczne u pacjentów podwyższonego ryzyka, głównie u wcześniaków oraz u dzieci urodzonych o czasie, ale z wadami lub upośledzoną wydolnością narządową^1,2,3,4.

Podanie wyłącznie doustne

Charakterystyki Lakcid i Lakcid forte w postaci proszku do sporządzania zawiesiny wskazują, że produkt jest przeznaczony do stosowania doustnego i nie wolno go wstrzykiwać^1,2.

Nietolerancja cukrów – sacharoza i laktoza

Proszki do sporządzania zawiesiny doustnej (Lakcid, Lakcid forte i Lakcid Gastromed) zawierają sacharozę i laktozę, dlatego nie powinni ich przyjmować pacjenci z rzadkimi dziedzicznymi zaburzeniami: nietolerancją fruktozy, zespołem złego wchłaniania glukozy-galaktozy, niedoborem sacharazy-izomaltazy, dziedziczną nietolerancją galaktozy lub brakiem laktazy^1,2,4. Kapsułki twarde Lakcid forte zawierają wyłącznie laktozę, dlatego dotyczy ich ostrzeżenie o dziedzicznej nietolerancji galaktozy, braku laktazy i zespole złego wchłaniania glukozy-galaktozy³.

Barwnik azowy w kapsułkach

Kapsułki twarde Lakcid forte zawierają żółcień pomarańczową (E110), która może powodować reakcje alergiczne³.

Wpływ na prowadzenie pojazdów

Preparaty nie mają wpływu na zdolność prowadzenia pojazdów i obsługiwania maszyn^1,2,3, a charakterystyka Lakcid Gastromed określa ten wpływ jako brak lub nieistotny⁴.

Interakcje Lactobacillus rhamnosus

Zgodnie z charakterystykami produktów leczniczych nie stwierdzono interakcji Lactobacillus rhamnosus z innymi produktami leczniczymi^1,2,3,4.

Działania niepożądane Lactobacillus rhamnosus

⚠ Bakteriemia i infekcyjne zapalenie wsierdzia

Jedynym działaniem niepożądanym wymienionym w charakterystykach jest bakteriemia (sepsa) oraz infekcyjne zapalenie wsierdzia, o nieznanej częstości (). Powikłania te obserwowano u pacjentów w ciężkim stanie oraz u pacjentów podwyższonego ryzyka i zgodnie opisują je wszystkie cztery charakterystyki^1,2,3,4.

Pełną listę działań niepożądanych zawiera ChPL każdego preparatu, punkt 4.8.

Ciąża a Lactobacillus rhamnosus

Zgodnie z charakterystykami produktów leczniczych preparaty zawierające Lactobacillus rhamnosus mogą być stosowane u kobiet w ciąży^1,2,3,4.

Karmienie piersią a Lactobacillus rhamnosus

Zgodnie z charakterystykami produktów leczniczych preparaty zawierające Lactobacillus rhamnosus mogą być stosowane w okresie karmienia piersią^1,2,3,4.

Produkty handlowe z Lactobacillus rhamnosus

Preparat	Postać	Kategoria dostępności
Lakcid	proszek do sporządzania zawiesiny doustnej (min. 2 mld CFU)	OTC
Lakcid forte	kapsułki twarde (min. 10 mld CFU)	OTC
Lakcid forte	proszek do sporządzania zawiesiny doustnej (min. 10 mld CFU)	OTC
Lakcid Gastromed	proszek do sporządzania zawiesiny doustnej (min. 12 mld CFU)	OTC