Itopryd

Lek prokinetyczny (pobudzający perystaltykę przewodu pokarmowego), działający jednocześnie jako antagonista receptorów dopaminowych D2 oraz inhibitor acetylocholinoesterazy. Dostępny wyłącznie na receptę, w preparacie jednoskładnikowym (tabletki powlekane 50 mg). Stosowany u dorosłych w objawach czynnościowej niestrawności niewrzodowej.

Działanie itoprydu

Itopryd jest lekiem prokinetycznym, czyli przyspieszającym opróżnianie żołądka i pobudzającym ruchy przewodu pokarmowego. Od innych prokinetyków odróżnia go podwójny mechanizm: z jednej strony blokuje receptory dopaminowe D2, z drugiej hamuje acetylocholinoesterazę, dzięki czemu zwiększa ilość acetylocholiny pobudzającej mięśniówkę żołądka. Dodatkowo wykazuje działanie przeciwwymiotne.

Działanie itoprydu ogranicza się głównie do górnego odcinka przewodu pokarmowego, a lek nie zmienia stężenia gastryny w surowicy krwi.

Farmakologia

Chlorowodorek itoprydu pobudza perystaltykę przewodu pokarmowego poprzez aktywność antagonistyczną wobec receptorów dopaminowych D2 oraz hamowanie działania acetylocholinoesterazy. Itopryd stymuluje uwalnianie acetylocholiny i hamuje jej rozkład. Wykazuje także działanie przeciwwymiotne poprzez receptory D2 zlokalizowane w strefie wyzwalającej chemoreceptora, co wykazano na podstawie zależnego od dawki hamowania wymiotów u psów, wywołanych podaniem apomorfiny. Wykazano, że chlorowodorek itoprydu przyspiesza opróżnianie żołądka u ludzi, a jego działanie jest wysoce specyficzne w stosunku do górnego odcinka przewodu pokarmowego i nie wpływa na poziom gastryny w surowicy krwi¹.

Farmakokinetyka

Itopryd wchłania się szybko i niemal całkowicie z przewodu pokarmowego, a jego względna biodostępność wynosząca około 60% jest wynikiem metabolizmu pierwszego przejścia przez wątrobę. Pokarm nie wpływa na biodostępność produktu, a stężenie maksymalne (C_max) w osoczu jest osiągane po 30–45 minutach od przyjęcia 50 mg chlorowodorku itoprydu¹.

Itopryd wiąże się z białkami osocza w około 96%, głównie z albuminami. U szczurów wykazuje znaczną objętość dystrybucji tkankowej (Vd_beta = 6,1 l/kg) z wyjątkiem ośrodkowego układu nerwowego, do którego przenika w minimalnym zakresie¹.

Itopryd podlega intensywnemu metabolizmowi w wątrobie, przy udziale monooksygenazy flawino-zależnej (FMO3), a nie cytochromu P450. Zidentyfikowano trzy metabolity, z których tylko jeden wykazuje niewielką aktywność bez istotnego znaczenia farmakologicznego, a podstawowym metabolitem u ludzi jest N-tlenek¹.

Itopryd i jego metabolity są wydalane głównie z moczem, a okres półtrwania (t_½) wynosi około 6 godzin¹.

Wskazania leków z itoprydem

Itopryd dostępny jest wyłącznie na receptę i wskazany jest do stosowania u dorosłych.

Stosuje się go w leczeniu objawów żołądkowo-jelitowych czynnościowej niewrzodowej niestrawności, takich jak uczucie wzdęcia brzucha, uczucie nadmiernej pełności w żołądku, ból w nadbrzuszu, dyskomfort, brak łaknienia, zgaga, nudności i wymioty¹.

Dawkowanie itoprydu

Grupa	Dawka jednorazowa	Maksymalnie na dobę
Dorośli	50 mg (1 tabletka) 3 razy na dobę przed posiłkiem, w razie potrzeby zmniejszana do ½ tabletki 3 razy na dobę	150 mg
Dzieci i młodzież	nie zaleca się stosowania	–

Zazwyczaj stosowana dawka dobowa u dorosłych to 150 mg chlorowodorku itoprydu, co odpowiada jednej tabletce 3 razy na dobę przed posiłkiem, a dawka może być zmniejszona w zależności od przebiegu choroby. Tabletkę należy połykać w całości lub podzieloną, popijając wodą, przed posiłkiem. W badaniach klinicznych chlorowodorek itoprydu podawano do 8 tygodni¹.

Istotne przeciwwskazania do stosowania itoprydu

Stany, w których przyspieszone opróżnianie żołądka jest szkodliwe

Itoprydu nie należy stosować u pacjentów, u których przyspieszone opróżnianie żołądka może być szkodliwe, na przykład w przypadku krwawienia z przewodu pokarmowego, niedrożności mechanicznej lub perforacji¹.

Środki ostrożności przy wydawaniu itoprydu

Działania niepożądane pochodzenia cholinergicznego

Chlorowodorek itoprydu wzmacnia działanie acetylocholiny i może powodować działania niepożądane pochodzenia cholinergicznego¹.

Brak danych o długotrwałym stosowaniu

Dane dotyczące długotrwałego stosowania itoprydu nie są dostępne¹.

Kontrola hematologiczna

Podczas leczenia obserwowano zaburzenia obrazu krwi, dlatego należy zwrócić szczególną uwagę na ocenę hematologiczną pacjentów, a w razie wystąpienia nietypowych objawów leczenie należy przerwać¹.

Hiperprolaktynemia

W razie wystąpienia objawów zwiększonego stężenia prolaktyny, takich jak mlekotok lub ginekomastia, niezbędne jest przerwanie lub zakończenie leczenia¹.

Nietolerancja laktozy

Preparat zawiera laktozę jednowodną, dlatego nie powinien być stosowany u pacjentów z rzadko występującą dziedziczną nietolerancją galaktozy, brakiem laktazy lub zespołem złego wchłaniania glukozy-galaktozy¹.

Wpływ na prowadzenie pojazdów

Nie wykazano wpływu itoprydu na zdolność prowadzenia pojazdów i obsługiwania maszyn, nie można jednak wykluczyć osłabienia koncentracji uwagi w wyniku rzadko występujących zawrotów głowy. W razie ich wystąpienia zaleca się ostrożność podczas prowadzenia pojazdów i obsługiwania maszyn¹.

Interakcje itoprydu

Leki antycholinergiczne + itopryd

Substancje o działaniu antycholinergicznym mogą zmniejszać działanie itoprydu¹.

Leki o wąskim indeksie terapeutycznym i o zmodyfikowanym uwalnianiu + itopryd

Itopryd działa na kinetykę żołądka, co może wpływać na wchłanianie jednocześnie podawanych leków doustnych. Szczególną uwagę należy zwrócić na produkty lecznicze o wąskim indeksie terapeutycznym, produkty o przedłużonym uwalnianiu substancji czynnej oraz powlekane dojelitowe postacie farmaceutyczne¹.

Warfaryna, diazepam, diklofenak i inne leki + itopryd

Nie stwierdzono interakcji podczas jednoczesnego stosowania itoprydu z warfaryną, diazepamem, diklofenakiem, tyklopidyną, nifedypiną i chlorkiem nikardypiny. Nie oczekuje się także interakcji na poziomie cytochromu P450, ponieważ itopryd jest metabolizowany głównie przy udziale monooksygenazy flawinowej¹.

Cymetydyna, ranitydyna, teprenon i cetraksat + itopryd

Substancje takie jak cymetydyna, ranitydyna, teprenon i cetraksat nie wpływają na działanie prokinetyczne itoprydu¹.

Działania niepożądane itoprydu

Zaburzenia żołądkowo-jelitowe

Biegunka, zaparcie, ból brzucha oraz zwiększone wydzielanie śliny występują niezbyt często (), natomiast nudności są działaniem o nieznanej częstości ()¹.

Zaburzenia układu nerwowego

Ból głowy, zaburzenia snu i zawroty głowy występują niezbyt często (), a drżenie ma nieznaną częstość ()¹.

⚠ Zaburzenia krwi i układu chłonnego

Leukopenia występuje niezbyt często (), a małopłytkowość ma nieznaną częstość (). Zaburzenia te wymagają szczególnej uwagi w ocenie hematologicznej pacjenta, a w razie wystąpienia nietypowych objawów niezbędne jest przerwanie leczenia¹.

⚠ Reakcje anafilaktoidalne

Reakcje anafilaktoidalne są działaniem o nieznanej częstości ()¹.

Zaburzenia skóry

Wysypka, rumień i świąd występują rzadko ()¹.

Zaburzenia endokrynologiczne i hiperprolaktynemia

Zwiększenie stężenia prolaktyny występuje niezbyt często (), a ginekomastia ma nieznaną częstość (). W razie wystąpienia mlekotoku lub ginekomastii niezbędne jest przerwanie lub zakończenie leczenia¹.

Zaburzenia wątroby i dróg żółciowych

Żółtaczka jest działaniem o nieznanej częstości (), podobnie jak zwiększona aktywność aminotransferaz AspAT (SGOT) i AlAT (SGPT), gamma-GTP i fosfatazy alkalicznej oraz zwiększone stężenie bilirubiny¹.

Zaburzenia nerek i dróg moczowych

Zwiększenie stężenia azotu mocznika (BUN) i kreatyniny występuje niezbyt często ()¹.

Zaburzenia ogólne, mięśniowo-szkieletowe i psychiczne

Ból w klatce piersiowej lub ból pleców, zmęczenie oraz drażliwość występują niezbyt często ()¹.

Pełną listę działań niepożądanych zawiera ChPL każdego preparatu, punkt 4.8.

Ciąża a itopryd

Zgodnie z charakterystykami produktów leczniczych nie określono dotychczas bezpieczeństwa stosowania itoprydu w okresie ciąży, dlatego chlorowodorku itoprydu nie należy stosować u pacjentek w ciąży ani u kobiet, u których nie wyklucza się ciąży, chyba że korzyści z leczenia przewyższają potencjalne ryzyko. Nie jest znany wpływ chlorowodorku itoprydu na przebieg porodu¹.

Karmienie piersią a itopryd

Zgodnie z charakterystykami produktów leczniczych chlorowodorek itoprydu przenika do mleka samic szczurów w okresie laktacji, a brak jest danych dotyczących jego stosowania u ludzi podczas karmienia piersią, dlatego nie zaleca się stosowania itoprydu u kobiet karmiących piersią¹.

Produkty handlowe z itoprydem

Preparat	Postać	Kategoria dostępności
Zirid	tabletki powlekane 50 mg	Rp