Cofnięte zezwolenia na apteki. MSZ nie szacowało ryzyka skarg do Strasburga i wykonanie wyroku TSUE zostawia Ministerstwu Zdrowia

Departament Prawa UE w Ministerstwie Spraw Zagranicznych nie analizował praktyki cofania zezwoleń na prowadzenie aptek decyzjami z lat 2019–2025 za działania z lat 2015–2018 pod kątem wyroku TSUE C-200/24 ani ryzyka postępowania Komisji przeciwko Polsce, a resort nie szacował odszkodowań na wypadek wyroków Europejskiego Trybunału Praw Człowieka. Tak sekretarz stanu Władysław Teofil Bartoszewski odpowiedział 6 października 2026 r. na interpelację grupy posłów.¹

Interpelację złożył 18 września 2026 r. poseł Patryk Gabriel z siedmioma innymi posłami. To kolejne pytanie posła Gabriela o decyzje inspekcji farmaceutycznej, które odbierały zezwolenia za działania z lat 2015–2018. Zezwolenia cofano za sprzedaż produktów leczniczych przez apteki do podmiotów leczniczych (przychodni). Posłowie napisali, że w tamtych latach nie było przepisu zakazującego takiej sprzedaży ani limitów ilościowych, a cofnięcie zezwolenia uznali za sankcję o charakterze represyjnym, której nie wolno stosować wstecz. Wcześniej, w lipcu, Ministerstwo Sprawiedliwości odpowiedziało, że cofanie zezwoleń aptekom nie należy do jego właściwości. Posłowie powołują się na wyrok Trybunału Sprawiedliwości UE w sprawie C-200/24 i piszą w interpelacji, że dotyczy on sankcji opartych na abstrakcyjnym zagrożeniu zdrowia.² Wyrok z 19 czerwca 2025 r. dotyczy jednak zakazu reklamy aptek: Trybunał stwierdził, że przyjmując art. 94a ust. 1 Prawa farmaceutycznego, Polska uchybiła zobowiązaniom wynikającym z dyrektywy 2000/31/WE oraz art. 49 i 56 TFUE.³

Na cztery pytania posłów MSZ odpowiedziało tak:

• Wykonanie wyroku C-200/24 należy do Ministerstwa Zdrowia, bo zakwestionowane przez Komisję Europejską przepisy są w Prawie farmaceutycznym. Minister do spraw Unii Europejskiej już 23 czerwca 2025 r. poinformował Ministerstwo Zdrowia o wyroku, wskazał konieczność pilnych działań i zobowiązał je do przedstawienia harmonogramu prac legislacyjnych.
• Do końca września 2026 r. Europejski Trybunał Praw Człowieka nie zakomunikował rządowi żadnej sprawy przeciwko Polsce dotyczącej cofania zezwoleń aptekom. Bez takiego orzeczenia, zwłaszcza w sprawach polskich, według MSZ nie da się jednoznacznie oszacować ryzyka przegranych w Strasburgu.
• Na skargę do Strasburga jest cztery miesiące od zakończenia sprawy przed organami krajowymi, po wyczerpaniu krajowych środków odwoławczych. Jeśli ostateczne decyzje zapadały w latach 2018–2025, według MSZ jest wysoce prawdopodobne, że ten termin już upłynął.
• Pełnomocnik MSZ do spraw postępowań przed ETPC nie przewiduje wydania opinii ostrzegawczej dla Rady Ministrów, bo nie ma jednoznacznego prejudykatu ETPC w sprawach przeciwko Polsce. Oszacowanie skutków wyroku C-200/24, w tym ewentualnych odszkodowań, należy według MSZ do Ministerstwa Zdrowia.

MSZ zwróciło też uwagę, że sprawa Del Río Prada przeciwko Hiszpanii, którą posłowie przywołali przed Europejskim Trybunałem Praw Człowieka, została błędnie wskazana jako sprawa referencyjna. Dotyczyła zarzutu skazania w postępowaniu karnym bez podstawy prawnej oraz zgodnego z prawem stosowania środków przymusu polegających na pozbawieniu wolności.