AHCC

AHCC to skrót od active hexose correlated compound, czyli nazwa zastrzeżonego, standaryzowanego wyciągu z hodowanej grzybni twardziaka jadalnego (Lentinula edodes), znanego jako grzyb shiitake. Preparat wytwarza jedna firma (Amino Up, Sapporo, Japonia) metodą fermentacji wgłębnej, a jego charakterystycznym składnikiem są oligosacharydy, głównie acetylowane α-glukany, stanowiące około 74% suchej masy wyciągu¹. AHCC jest sprzedawany jako suplement diety wspierający odporność, a najczęściej sięgają po niego osoby leczone onkologicznie oraz kobiety z przetrwałym zakażeniem wirusem brodawczaka ludzkiego. Ponieważ AHCC nie jest substancją ogólnie dostępną, lecz produktem jednego wytwórcy o określonym sposobie otrzymywania, wyników badań nad nim nie wolno przenosić na inne wyciągi z shiitake ani na suszony grzyb.

Synonimy i nazewnictwo AHCC

• Nazwa preparatu: AHCC, rozwinięcie angielskie active hexose correlated compound (dosłownie: aktywny związek skorelowany z heksozą). W piśmiennictwie polskim nazwy tej się nie tłumaczy.
• Surowiec wyjściowy: grzybnia twardziaka jadalnego Lentinula edodes (Berk.) Pegler, dawniej Lentinus edodes, po polsku twardziak jadalny, powszechnie znany pod japońską nazwą shiitake.
• Sposób otrzymywania: hodowla grzybni w fermentacji wgłębnej, z następczą hydrolizą enzymatyczną, sterylizacją i liofilizacją. Nie jest to wyciąg z owocnika grzyba, czyli z tej części, którą spożywa się jako warzywo.
• Składniki markerowe: oligosacharydy o małej masie cząsteczkowej, przede wszystkim częściowo acetylowane α-1,4-glukany. Odróżnia to AHCC od preparatów shiitake standaryzowanych na lentinan, który jest β-1,3-glukanem o dużej masie cząsteczkowej i w Japonii funkcjonuje jako lek podawany dożylnie.
• Czego AHCC nie oznacza: nazwa nie odnosi się do żadnej pojedynczej substancji chemicznej ani do grupy związków. To znak towarowy konkretnego wyciągu.

Działanie AHCC

AHCC opisuje się jako preparat modulujący odporność, a proponowany mechanizm polega na pobudzeniu wrodzonych mechanizmów obronnych przez receptory rozpoznające wzorce drobnoustrojowe w nabłonku jelita. W badaniu na myszach i w hodowli pierwotnych komórek nabłonka jelitowego podawanie AHCC zwiększyło liczbę komórek wytwarzających immunoglobulinę A w jelicie oraz stężenia wydzielniczej immunoglobuliny A, interleukiny 10 i interferonu gamma w treści jelitowej, a zablokowanie receptorów toll-podobnych typu 2 i 4 osłabiało odpowiedź komórek nabłonka na AHCC². Autorzy tej pracy wiążą działanie AHCC z rozpoznawaniem niechorobotwórczych wzorców cząsteczkowych pochodzenia pokarmowego, podobnie jak w przypadku innych związków grzybowych i drożdżowych.

Druga grupa opisanych mechanizmów dotyczy bezpośredniego działania na komórki nowotworowe w hodowli. W liniach komórkowych raka jajnika AHCC hamował fosforylację czynnika transkrypcyjnego STAT3 i obniżał ekspresję cykliny D1, białek Bcl-2 i Mcl-1, surwiwiny oraz czynnika wzrostu śródbłonka naczyniowego³. W komórkach ostrej białaczki szpikowej AHCC wywoływał apoptozę zależną od kaspazy 3 i kaspazy 8 oraz zwiększał ekspresję receptora Fas i liganda TRAIL, przy czym w monocytach zdrowych dawców efekt ten był zahamowany⁴. W komórkach przewlekłej białaczki limfocytowej opisano działanie toksyczne bezpośrednie oraz zmniejszenie liczby komórek podtrzymujących przeżycie komórek białaczkowych w mikrośrodowisku guza⁵.

Wszystkie te mechanizmy opisano wyłącznie w hodowlach komórkowych i u zwierząt. Żaden z nich nie ma potwierdzenia w badaniu klinicznym u ludzi z odpowiadającym mu punktem końcowym, a stężenia działające w hodowli komórkowej niekoniecznie są osiągalne po podaniu doustnym. Najlepiej zaprojektowane badanie immunologiczne u ludzi nie potwierdziło przy tym najczęściej przypisywanego AHCC efektu, czyli wzrostu aktywności komórek naturalnej cytotoksyczności (patrz niżej).

Skuteczność kliniczna AHCC

Całościowy obraz dowodów jest nierówny. Istnieje jedno randomizowane badanie z zaślepieniem i klinicznym punktem końcowym, dotyczące przetrwałego zakażenia wirusem brodawczaka ludzkiego, a poza nim niemal wyłącznie badania jednoramienne, nierandomizowane, retrospektywne albo z punktami zastępczymi. Jedyne badanie o przyzwoitej liczebności z wcześniej określonym pierwszorzędowym punktem końcowym dało wynik negatywny. Dodatkowym ograniczeniem jest to, że znaczna część prac pochodzi od zespołów powiązanych z wytwórcą preparatu albo dysponujących preparatem od niego, a badania kliniczne prowadzono w pojedynczych ośrodkach.

Czy stosowanie AHCC pomaga usunąć przetrwałe zakażenie wirusem brodawczaka ludzkiego?

To jedyne wskazanie, w którym AHCC ma za sobą randomizowane badanie z zaślepieniem i klinicznym punktem końcowym, choć jest to badanie fazy II bez niezależnego potwierdzenia. W randomizowanym, podwójnie zaślepionym badaniu kontrolowanym placebo u 50 kobiet powyżej 30. roku życia z zakażeniem wirusem brodawczaka ludzkiego wysokiego ryzyka utrzymującym się ponad 2 lata stosowanie AHCC 3 g na dobę przez 6 miesięcy doprowadziło do ujemnego wyniku badania na obecność wirusowego DNA i RNA u 14 z 22 kobiet, wobec 2 z 19 kobiet w grupie placebo ocenianych po 12 miesiącach, czyli u niespełna dwóch trzecich wobec jednej dziesiątej⁶. Odpowiedź utrzymującą się przez 6 miesięcy po odstawieniu preparatu odnotowano u 9 spośród 14 kobiet, u których zakażenie ustąpiło, co odpowiada 9 z 22 kobiet przydzielonych losowo do AHCC. Badanie objęło też ramię otwarte: 12 kobiet z grupy placebo po odślepieniu otrzymało AHCC i u 6 z nich wynik był ujemny, ale ta część badania nie miała ani zaślepienia, ani grupy kontrolnej i nie jest dowodem randomizowanym.

Ograniczenia są poważne i trzeba je nazwać. Jest to badanie fazy II, na małej próbie, przeprowadzone w jednym ośrodku, a cały program badawczy nad AHCC i wirusem brodawczaka ludzkiego prowadzi ten sam zespół, który wcześniej opublikował dwa otwarte badania pilotażowe bez grupy kontrolnej, obejmujące po 10 osób⁷. Badania nie ukończyło 9 z 50 uczestniczek, a preparat dostarczył wytwórca. Do czasu niezależnego powtórzenia wyniku na większej grupie stosowania AHCC nie należy przedstawiać jako ustalonego sposobu leczenia zakażenia wirusem brodawczaka ludzkiego, a tym bardziej jako zamiennika badań przesiewowych w kierunku raka szyjki macicy.

Osobną kwestią są nawroty kłykcin kończystych po zabiegu. W badaniu retrospektywnym obejmującym 133 osoby po elektrokoagulacji kłykcin liczba i średnica zmian u osób z nawrotem były mniejsze wśród przyjmujących AHCC, ale grupy różniły się już na starcie: osoby przyjmujące AHCC miały przed leczeniem więcej kłykcin i większą ich maksymalną średnicę, a nieprzyjmujące były starsze⁸. Sami autorzy stwierdzili, że stosowania AHCC nie należy oczekiwać jako sposobu zapobiegania nawrotom u wszystkich chorych.

Przetrwałe zakażenie wirusem brodawczaka ludzkiego to jedyne wskazanie AHCC z randomizowanym badaniem kontrolowanym placebo i klinicznym punktem końcowym: 14 z 22 kobiet wobec 2 z 19 w grupie placebo. Jest to jednak badanie fazy II z jednego ośrodka, którego nikt dotąd nie powtórzył.

Czy stosowanie AHCC poprawia rokowanie po operacji raka wątrobowokomórkowego?

Rozpowszechnione twierdzenie o wydłużeniu przeżycia po resekcji raka wątroby opiera się na badaniu obserwacyjnym, a nie randomizowanym, i nie zostało potwierdzone przez ponad dwie dekady. W prospektywnym badaniu kohortowym obejmującym 269 kolejnych chorych po resekcji raka wątrobowokomórkowego, z których 113 przyjmowało AHCC, obserwowano mniejsze o około jedną trzecią ryzyko wznowy (współczynnik hazardu 0,639) i mniejsze o blisko 60% ryzyko zgonu (współczynnik hazardu 0,421) w analizie wieloczynnikowej⁹. O przyjmowaniu preparatu nie decydowała jednak randomizacja, więc grupy mogły różnić się cechami wpływającymi na rokowanie, których analiza wieloczynnikowa nie usuwa: stanem ogólnym, zamożnością i zaangażowaniem w leczenie. Badanie prowadzono w jednym ośrodku przez dziesięć lat, w czasie których zmieniały się standardy postępowania.

Późniejsze prace nie rozstrzygnęły tej wątpliwości. W jednoramiennym, otwartym badaniu u 29 chorych po radykalnej resekcji raka wątrobowokomórkowego, przyjmujących AHCC 1 g trzy razy na dobę przez 2 lata, dwuletnie przeżycie bez wznowy wyniosło 48% wśród osób kontynuujących leczenie i 55,2% w całej grupie, bez zaobserwowanej toksyczności¹⁰. Bez grupy kontrolnej liczb tych nie ma do czego odnieść, a autorzy sami wskazali potrzebę badań randomizowanych. Badanie u 44 chorych na zaawansowanego raka wątroby, w którym grupa kontrolna liczyła zaledwie 10 osób wobec 34 otrzymujących AHCC, raportowało dłuższe przeżycie i poprawę jakości życia, ale sposób przedstawienia wyników statystycznych jest w tej pracy wewnętrznie niespójny, a testy jakości życia były jednostronne¹¹. Wpływu stosowania AHCC na przeżycie w raku wątroby nie wykazano, bo żadne badanie o odpowiedniej konstrukcji tego nie sprawdziło.

Czy stosowanie AHCC zmniejsza działania niepożądane chemioterapii?

Dane wskazują na możliwe łagodzenie części dolegliwości, ale pochodzą z badań bez randomizacji, w których o przydziale decydowało to, czy chory sięgnął po preparat. W prospektywnym badaniu kontrolowanym u 75 chorych na nieresekcyjnego raka gruczołowego trzustki leczonych gemcytabiną zaburzenia smaku wystąpiły u 17% przyjmujących AHCC wobec 56% w grupie kontrolnej, a stopień 3. w zmodyfikowanej skali rokowniczej Glasgow stwierdzono u 14% wobec 53%¹². W tym samym badaniu wzrost stężenia białka C-reaktywnego i spadek albuminy były mniejsze w grupie przyjmującej preparat. Ponieważ nie było ani randomizacji, ani zaślepienia, a jeden z punktów końcowych jest odczuciem subiektywnym, wyniku nie można przypisać samemu preparatowi.

Drugie badanie w tym obszarze ma konstrukcję, która sama w sobie uniemożliwia wnioskowanie: 24 chorych otrzymało pierwszy cykl chemioterapii bez AHCC, a drugi z AHCC, po czym porównano cykle¹³. Tolerancja chemioterapii zmienia się między kolejnymi cyklami niezależnie od jakiejkolwiek interwencji, więc takie zestawienie nie rozdziela działania preparatu od efektu kolejności.

Czy stosowanie AHCC obniża stężenie swoistego antygenu sterczowego we wczesnym raku gruczołu krokowego?

Nie. Jest to jedyne badanie AHCC o przyzwoitej liczebności z wcześniej określonym pierwszorzędowym punktem końcowym i punkt ten nie został osiągnięty. W badaniu fazy II u 74 chorych na wczesnego raka gruczołu krokowego objętych postępowaniem wyczekującym stosowanie wyciągu z grzybni w dawce 4,5 g na dobę przez 6 miesięcy obniżyło stężenie swoistego antygenu sterczowego o co najmniej połowę u 1 chorego, czyli u 1,4% badanych, a wartości antygenu pozostały stabilne przed leczeniem i po nim¹⁴. Autorzy wprost stwierdzili nieskuteczność preparatu w tym wskazaniu. Badany produkt określono jako wyciąg z grzybni grzybów, bez nazwy handlowej, więc jego tożsamość z preparatem AHCC nie jest pewna. Wynik negatywny uzyskany na wcześniej zadeklarowanym punkcie końcowym waży w ocenie preparatu więcej niż seria badań jednoramiennych z punktami zastępczymi.

Czy stosowanie AHCC wzmacnia odporność u osób zdrowych?

Dowody u osób zdrowych ograniczają się do wskaźników laboratoryjnych i są przy tym niespójne, a najczęściej powtarzane twierdzenie o pobudzaniu komórek naturalnej cytotoksyczności nie znalazło potwierdzenia w najlepiej zaprojektowanym badaniu. W randomizowanym badaniu z podwójnym zaślepieniem i grupą placebo u 21 zdrowych ochotników przyjmowanie AHCC 3,0 g na dobę przez 4 tygodnie zwiększyło liczbę krążących komórek dendrytycznych i nasiliło reakcję mieszanej hodowli leukocytów, ale nie wpłynęło na aktywność komórek naturalnej cytotoksyczności, proliferację limfocytów T ani wytwarzanie cytokin¹⁵. W drugim randomizowanym badaniu u 34 zdrowych osób, przeprowadzonym wczesną zimą, aktywność komórek naturalnej cytotoksyczności wzrosła w obu grupach, także w grupie placebo, a różnica dotyczyła utrzymania liczby tych komórek i wskaźnika ogólnej sprawności immunologicznej¹⁶. Wszyscy autorzy tej drugiej pracy są pracownikami wytwórcy preparatu, co wynika z ich afiliacji.

Obie próby są bardzo małe, trwały 4 tygodnie i mierzyły wyłącznie parametry laboratoryjne. Żadna nie sprawdzała, czy osoby przyjmujące AHCC rzadziej chorują na infekcje, a to jest pytanie, na które odpowiedzi szuka kupujący preparat „na odporność”.

Czy stosowanie AHCC poprawia odpowiedź na szczepienie przeciw grypie?

Przewagi nad kontrolą nie wykazano. W pilotażowym randomizowanym badaniu u 30 zdrowych dorosłych, którzy zaczęli przyjmować AHCC 3 g na dobę bezpośrednio po szczepieniu sezonową szczepionką przeciw grypie, miano przeciwciał przeciw wirusowi grypy typu B wzrosło do poziomu ochronnego w sposób istotny w grupie przyjmującej preparat, a w grupie kontrolnej nie¹⁷. Jest to jednak porównanie wewnątrzgrupowe, czyli zestawienie wartości przed szczepieniem i po nim osobno w każdej grupie. Zdanie „istotne w jednej grupie, nieistotne w drugiej” nie dowodzi różnicy między grupami, a badanie takiej różnicy nie wykazało. Wzrost odsetka komórek NKT nie osiągnął przy tym konwencjonalnego progu istotności. Próba liczyła 30 osób, obejmowała jeden sezon szczepionkowy, a punktem końcowym było miano przeciwciał, nie zachorowalność na grypę.

Czy stosowanie AHCC poprawia wyniki prób wątrobowych?

Dane sugerują obniżenie aktywności aminotransferazy alaninowej u osób z jej łagodnym podwyższeniem związanym ze spożyciem alkoholu, ale są to punkty końcowe laboratoryjne, a raportowanie jest niepełne. W badaniu z losowym przydziałem do trzech grup uczestnicy przyjmowali placebo albo AHCC w dawce 1 g lub 3 g na dobę przez 12 tygodni, a po tym czasie zmiana aktywności aminotransferazy alaninowej różniła się między grupą placebo a obiema grupami przyjmującymi preparat, przy niższych stężeniach czynnika martwicy nowotworów alfa i interleukiny 1 beta oraz wyższym stężeniu adiponektyny¹⁸. Praca nie podaje liczebności poszczególnych grup, a wszystkie punkty końcowe są laboratoryjne, dlatego sami autorzy formułują wniosek ostrożnie. Badanie nie odpowiada na pytanie, czy zmiana aktywności enzymu przekłada się na jakiekolwiek następstwa kliniczne.

Czego o AHCC nie wiadomo mimo popularności preparatu w onkologii?

AHCC należy do najczęściej wyszukiwanych suplementów przez chorych onkologicznych – w zestawieniu bazy prowadzonej przez ośrodek onkologiczny Memorial Sloan Kettering znalazł się w pierwszej dziesiątce najczęściej wyszukiwanych surowców i suplementów, obok chagi, kurkumy, ashwagandhy i reishi¹⁹. Autorzy tego przeglądu podsumowują, że dowody dla całej tej grupy opierają się głównie na badaniach przedklinicznych, przy nielicznych dobrze zaprojektowanych próbach u chorych na nowotwory. AHCC był przedmiotem przeglądu systematycznego opartego na dowodach, opublikowanego w 2013 roku²⁰, natomiast nie ma metaanalizy badań klinicznych nad tym preparatem, bo badania są nieliczne i zbyt różnorodne, żeby je zsumować.

Brakuje przy tym rzeczy podstawowych: badania z twardym punktem końcowym w onkologii, badania sprawdzającego zachorowalność na infekcje, jakiegokolwiek badania długoterminowego oraz niezależnego powtórzenia wyniku dotyczącego wirusa brodawczaka ludzkiego.

Oświadczenia zdrowotne EFSA dla AHCC

AHCC nie ma dopuszczonego oświadczenia zdrowotnego w Unii Europejskiej. Oświadczenia dotyczące substancji roślinnych i grzybowych (botanicals) zostały w większości zawieszone (on hold) przez Komisję Europejską w 2010 roku i pozostają nierozstrzygnięte, dlatego ani dla AHCC, ani dla wyciągów z grzybni twardziaka jadalnego nie funkcjonuje żadne dopuszczone oświadczenie funkcjonalne ani oświadczenie o zmniejszeniu ryzyka choroby na podstawie rozporządzenia (WE) 1924/2006. Status ten podaje rejestr Unii Europejskiej²¹. W praktyce znaczy to, że na opakowaniu suplementu z AHCC nie wolno umieścić twierdzenia o wspieraniu odporności ani o jakimkolwiek działaniu zdrowotnym.

Odrębnym i często mylonym reżimem prawnym jest status nowej żywności według rozporządzenia (UE) 2015/2283. Nie dotyczy on skuteczności, lecz tego, czy dany składnik wolno w ogóle wprowadzić do obrotu spożywczego. Owocnik twardziaka jadalnego jest w Unii Europejskiej spożywany od dawna, natomiast wyciągi z hodowanej grzybni tego samego gatunku ocenia się odrębnie, per preparat i sposób otrzymywania. Pokazuje to decyzja Komisji z 2011 roku, która zezwoliła na wprowadzenie do obrotu sterylnego wodnego wyciągu z grzybni Lentinula edodes uzyskiwanego w fermentacji wgłębnej, o określonej zawartości lentinanu, zgłoszonego przez konkretnego wnioskodawcę, wraz z maksymalnymi poziomami w poszczególnych kategoriach żywności, w tym 2,5 ml w dziennej porcji suplementu²². Zezwolenie to obejmuje tamten preparat o tamtej specyfikacji, a nie każdy wyciąg z grzybni shiitake.

Trzeci reżim, czyli tradycyjny produkt leczniczy roślinny według dyrektywy 2001/83/WE, obejmuje surowce z opublikowaną monografią Komitetu do spraw Roślinnych Produktów Leczniczych (HMPC) Europejskiej Agencji Leków. Jest to droga rejestracyjna zupełnie odrębna od suplementów diety i od oświadczeń zdrowotnych. AHCC funkcjonuje w Unii Europejskiej jako składnik suplementu diety, a nie jako produkt leczniczy.

Bezpieczeństwo stosowania AHCC

Krótkotrwałe przyjmowanie AHCC było dobrze tolerowane, ale zakres danych o bezpieczeństwie jest bardzo wąski – obejmuje dwa tygodnie u osób zdrowych. W jedynym dedykowanym badaniu bezpieczeństwa, przeprowadzonym jako badanie fazy I według wytycznych amerykańskiej agencji leków, 26 zdrowych osób w wieku od 18 do 61 lat przyjmowało AHCC 9 g na dobę w postaci płynnej przez 14 dni, czyli w dawce wyższej niż stosowana w praktyce²³. Dwie osoby (7%) przerwały udział z powodu nudności i nietolerancji postaci płynnej, a działania niepożądane wystąpiły łącznie u 6 osób (20%): nudności, biegunka, wzdęcia, ból głowy, zmęczenie i kurcze stóp, wszystkie łagodne i przemijające. Nie stwierdzono odchyleń w badaniach laboratoryjnych, a dawkę tolerowało 85% uczestników. Autorzy zaznaczyli, że wcześniejsza ocena bezpieczeństwa preparatu opierała się na doniesieniach kazuistycznych i praktyce klinicznej.

Działania niepożądane opisywane w badaniach nad wskazaniami dotyczyły przewodu pokarmowego i były łagodne. W badaniu fazy II w raku gruczołu krokowego przy dawce 4,5 g na dobę przez 6 miesięcy odnotowano biegunkę stopnia 2. i świąd stopnia 1., każde u jednej osoby¹⁴, a w dwuletnim badaniu po resekcji raka wątroby nie zaobserwowano toksyczności ani zdarzeń niepożądanych¹⁰. To ostatnie badanie objęło jednak zaledwie 29 osób i nie miało grupy kontrolnej, więc nie ma mocy wykrycia rzadkich zdarzeń.

AHCC jako wyciąg grzybowy nie ma ustalonych wartości referencyjnych spożycia ani górnego tolerowanego poziomu spożycia – wielkości te dotyczą niezbędnych składników odżywczych, a nie surowców grzybowych i roślinnych. Nie ma też wiarygodnych danych o bezpieczeństwie stosowania w ciąży i podczas karmienia piersią, dlatego w tych okresach preparatu nie należy stosować. Ze względu na opisywane działanie modulujące odporność ostrożność jest wskazana u osób z chorobami autoimmunologicznymi oraz u osób po przeszczepieniu narządu.

Najważniejszym ryzykiem związanym z AHCC nie są działania niepożądane, lecz to, że chory onkologicznie sięga po preparat samodzielnie, w trakcie leczenia przeciwnowotworowego, nie informując o tym lekarza. Opisane niżej interakcje dotyczą leków stosowanych właśnie w takiej sytuacji.

Interakcje AHCC

Leki metabolizowane przez cytochrom P450 2D6 + AHCC

W badaniach laboratoryjnych AHCC nie hamował aktywności izoenzymów cytochromu P450 3A4, 2C8, 2C9 ani 2D6, ale okazał się substratem i induktorem izoenzymu 2D6, ocenianym w modelu kriokonserwowanych ludzkich hepatocytów²⁴. Autorzy wskazali doksorubicynę i ondansetron jako przykłady leków, przy których taka interakcja może mieć znaczenie, i uznali, że z pozostałymi lekami przeciwnowotworowymi niemetabolizowanymi tą drogą AHCC można podawać bezpiecznie. Są to dane wyłącznie laboratoryjne, bez badania interakcji u ludzi, więc nie wiadomo, jak duża byłaby zmiana stężenia leku ani czy miałaby znaczenie kliniczne. Ponieważ szlakiem 2D6 metabolizuje się wiele leków o wąskim oknie terapeutycznym, u osób je przyjmujących AHCC należy stosować wyłącznie w porozumieniu z lekarzem.

Inhibitory aromatazy + AHCC

Jest to jedyna opisana interakcja, w której kierunek działania wskazuje na osłabienie leku przeciwnowotworowego. W badaniu na ortotopowych mysich modelach raka piersi z ekspresją receptora estrogenowego skojarzenie AHCC z letrozolem dawało w modelu MCF-7 słabsze działanie przeciwnowotworowe niż sam letrozol, a badania immunoenzymatyczne wskazały, że AHCC może być induktorem aktywności aromatazy²⁵. Mechanizm ten jest przeciwstawny do działania letrozolu, który aromatazę hamuje. Działania tamoksyfenu AHCC w tym badaniu nie zmieniał, a sygnał osłabienia letrozolu wystąpił w jednym z dwóch modeli i zależał od genotypu katecholo-O-metylotransferazy. Są to dane przedkliniczne, ale ponieważ dotyczą możliwego osłabienia leczenia onkologicznego, u kobiet przyjmujących inhibitory aromatazy stosowania AHCC nie należy zalecać bez konsultacji z onkologiem.

Leki immunosupresyjne + AHCC

AHCC opisywano jako preparat modulujący odporność, zwiększający liczbę krążących komórek dendrytycznych¹⁵, co stwarza teoretyczne ryzyko osłabienia działania leków immunosupresyjnych i nasilenia procesów autoimmunologicznych. Nie opisano dotąd badań oceniających to skojarzenie u ludzi, więc ostrożność wynika z zakładanego mechanizmu, a nie z udokumentowanych przypadków. U osób po przeszczepieniu narządu oraz leczonych z powodu choroby autoimmunologicznej AHCC nie należy stosować bez konsultacji z lekarzem prowadzącym.

Dawkowanie AHCC

Nie ma ustalonej dawki referencyjnej AHCC – schematy pochodzą z poszczególnych badań i różnią się w zależności od wskazania. Jako wyciąg grzybowy AHCC nie ma wartości referencyjnych spożycia ani górnego tolerowanego poziomu spożycia.

Typowa dawka w preparatach dostępnych na rynku wynosi od 1 g do 3 g na dobę. Badanie o najmocniejszej konstrukcji stosowało 3 g na dobę na czczo, a badanie pilotażowe tego samego zespołu przy dawce 1 g na dobę uzyskało niższy odsetek odpowiedzi, przy dłuższym czasie przyjmowania⁷.

Postacie AHCC

AHCC jest dostępny przede wszystkim jako proszek w kapsułkach oraz jako proszek do rozpuszczania w saszetkach. Postać płynna, zastosowana w badaniu bezpieczeństwa fazy I, okazała się gorzej tolerowana – dwie osoby przerwały udział w badaniu właśnie z powodu nietolerancji płynu²³. W badaniu o najmocniejszej konstrukcji preparat podawano na czczo⁶, co warto powtórzyć przy wydawaniu preparatu w aptece.

Przy wydawaniu preparatu z AHCC sprawdź na etykiecie, czy jest to wyciąg oznaczony nazwą AHCC. Preparaty opisane ogólnie jako „shiitake” albo „wyciąg z grzybni shiitake” mogą mieć zupełnie inny skład, a wyników przytoczonych tu badań nie wolno na nie przenosić.

Nie przebadano biodostępności ani porównania postaci AHCC w sposób pozwalający wskazać przewagę którejkolwiek z nich. Różnice między preparatami dotyczą deklarowanej zawartości wyciągu w porcji, a nie udokumentowanej różnicy w działaniu.