W leczeniu nudności i wymiotów zastosować można zarówno preparaty dostępne bez recepty jak i preparaty na receptę, wskazane u szczególnych grup pacjentów.

Preparaty dostępne bez recepty

Pacjentowi, u którego występują nudności i wymioty, możesz polecić takie produkty lub substancje jak:

• dimenhydrynat
• kłącze imbiru
• elektrolity
• witamina B₆
• preparaty homeopatyczne

Dimenhydrinat

Dimenhydrynat (Aviomarin, Efektan, Efektan MAX, w: Aviorexan) z powodzeniem może być zalecany w celu zahamowania wymiotów u dzieci między 6.–14. r.ż. w jednorazowej dawce 50 mg, a u dorosłych i dzieci powyżej 14. r.ż. w dawce 100 mg. Leki Aviomarin i Efektan posiadają wskazania nie tylko w łagodzeniu objawów choroby lokomocyjnej, ale także w zapobieganiu i leczeniu nudności i wymiotów.^[1][2] Natomiast Aviorexan według ChPL jest wskazany do zapobiegania i leczenia objawów choroby lokomocyjnej, takich jak nudności wymioty i zawroty głowy.^[3] Dodatkowo, przegląd Cochrane wykazał, że czopki (w Polsce niedostępne) zawierające dimenhydrynat skutecznie skracały czas trwania wymiotów.^[4]

Kłącze imbiru

Kłącze imbiru (w suplementach: Lokomotiv, Lokomarin, Imbifem, w: Anaketon) stosowane w dawce 0,5–1,5 g dziennie skutecznie zapobiega nudnościom i wymiotom w porównaniu z placebo.^[5] Według ulotek Lokomotiv oraz Lokomarin mają zastosowanie w przypadku dolegliwości związanych z chorobą lokomocyjną. Anaketon jest preparatem złożonym, który zawiera także ekstrakt z rumianku oraz witaminy z grupy B. Ma on zastosowanie w zapobieganiu mdłością i działa korzystnie na procesy trawienne. Imbifen wspomaga łagodzić poranne nudności, a także wspomaga łagodzić objawy choroby lokomocyjnej. W przeglądzie systematycznym i metaanalizie 12 badań klinicznych z randomizacją wykazano, że imbir zmniejsza nasilenie nudności u kobiet w ciąży w porównaniu z placebo, jednak nie redukuje częstości wymiotów.^[6]

Elektrolity

Elektrolity (np. Gastrolit, ŻSPM: Orsalit, Acidolit), z uwagi na konieczność zapobiegania odwodnieniu w trakcie wymiotów, są ważnym elementem leczenia. Rekomenduj preparaty niemusujące, które nie będą powodować dodatkowych podrażnień przewodu pokarmowego.

Witamina B₆

Witamina B₆ (10–25 mg co 3–6 godz.), która łagodzi nudności u kobiet ciężarnych, jednak nie zmniejsza częstotliwości wymiotów.^[7]

Leki homeopatyczne

Dostępne są preparaty homeopatyczne wskazane w leczeniu nudności (tj. Cocculine, Vomitusheel, Ipeca), jednak brakuje wystarczających dowodów do oceny ich skuteczności. Cocculine jest to lek wspomagający w objawach choroby lokomocyjnej (łagodzi między innymi nudności i ogólne złe samopoczucie). Vomitusheel to preparat w postaci kropli, posiadający wskazania w leczeniu nudności i wymiotów o różnej przyczynie. Ipeca ma postać granulek, wskazania produktu obejmują silne nudności z wymiotami oraz ostre biegunki.

Leki na receptę

Leki na receptę ze wskazaniami do leczenia objawowego wymiotów to:

• prometazyna (Diphergan, Polfergan), która jest antyhistaminikiem o aktywności przeciwwymiotnej, wskazanym np. w chorobie lokomocyjnej,
• cynaryzyna (Cinnarizinum Hasco, Cinnarizinum Aflofarm, Cinnarizinum WZF, Symtiver, w: Artigo), która jest kompetycyjnym antagonistą receptorów H₁ histaminowych i blokerem kanałów wapniowym, o działaniu hamującym na błędnik, przez co może skutecznie zapobiegać chorobie lokomocyjnej,
• doksylamina + witamina B₆ (Xonvea), która jest bezpiecznym lekiem stosowanym w ciąży. Według Zespołu Ekspertów Polskiego Towarzystwa Ginekologów i Położników, lek Xonvea powinien być lekiem pierwszego rzutu w leczeniu nudności i wymiotów w ciąży.^[8]
• tietylperazyna (Torecan), która blokuje ośrodek wymiotny w rdzeniu przedłużonym oraz chemoreceptorową strefę wywierającą odruch wymiotny, a także zmniejsza wrażliwość nerwów przywspółczulnych i czuciowych,
• chloropromazyna (Fenactil), która jest lekiem przeciwpsychotycznym, ale przez blokowanie nerwu błędnego jest wskazana do leczenia nudności i wymiotów, gdy inne leki są nieskuteczne lub niedostępne,
• metoklopramid (Metoclopramidum Polpharma), który blokuje receptory dopaminowe oraz receptory serotoninowe 5-HT₃ i wykazuje działanie prokinetyczne, jest wskazany w zapobieganiu nudnościom i wymiotom związanym z różnymi dolegliwościami tj. migrena oraz w trakcie chemioterapii i radioterapii.
• itopryd (Zirid, Prokit, Predox), będący lekiem prokinetycznym, wskazanym w leczeniu objawów dolegliwości żołądkowo-jelitowych, w tym także nudności i wymiotów.
• ondansetron (Atossa, Zofran, Ondansetron Bluefish, Zofran Zydis, Setronon, Ondansetron Kabi), który jest silnym antagonistą receptorów serotoninowych 5-HT₃ i hamuje nudności i wymioty towarzyszące terapii nowotworowej oraz występujące w okresie pooperacyjnym,
• palonosetron (Aloxi, w: Akynzeo), czyli antagonista receptorów serotoninowych 5-HT₃ o silnym działaniu przeciwwymiotnym, stosowany głównie w leczeniu nudności i wymiotów spowodowanych chemioterapią przeciwnowotworową,
• aprepitant (Emend, Aprepitant Accorf, Aprepitant Mylan, Aprepitant Sandoz, Aprepitant Stada), czyli antagonista receptorów neurokininowych NK1, wskazany w zapobieganiu nudnościom i wymiotom związanym z przeciwnowotworową chemioterapią,
• netupitant (w: Akynzeo), będący wybiórczym antagonistą receptorów NK1 substancji P, zarejestrowanym w preparacie złożonym w połączeniu z palonosetronem,
• deksametazon (Dexaven, Demezon), będący glikokortykosteroidem wykorzystywanym w profilaktyce i leczeniu wymiotów pooperacyjnych lub podczas terapii cytostatykami.

Leki, które możesz wydać na podstawie recepty farmaceutycznej to: prometazyna, cynaryzyna, połączenie doksylaminy i witaminy B₆, tietylperazyna, chlorpromazyna, metoklopramid, itopryd, ondansetron, palonosetron, aprepitant, netupitant i deksametazon.

Leczenie nudności i choroby lokomocyjnej w okresie karmienia piersią – Wyjaśniamy!

Problem choroby lokomocyjnej oraz nudności dotyczy, głównie kobiet w ciąży, jednak warto również wiedzieć, co polecić pacjentce po porodzie, w okresie laktacji, która boryka się z tymi objawami.

50 leków Rx, które musi znać farmaceuta. Leki układu oddechowego i pokarmowego, immunomodulujące oraz przeciwmigrenowe

Czwarty podręcznik z serii będący pełnym zbiorem wiedzy o lekach dostępnych na receptę. Opisuje 51 substancji z grup leków układu pokarmowego, oddechowego, leki immunomodulujące i przeciwmigrenowe, z mechanizmami działania, wskazaniami (również off-label), dawkowaniem, interakcjami, efektami, przewagami, skutkami odstawienia i preparatami wspomagającymi. Farmaceuta po lekturze książki będzie potrafił w łatwy sposób wyjaśnić pacjentowi jaki lek i z jakiego powodu został mu zalecony, jak działa i jakie korzyści przynosi stosowanie leku oraz jakie działania niepożądane mu grożą, jak je minimalizować a także podjąć decyzję o ewentualnym wystawieniu recepty farmaceutycznej.

Piśmiennictwo

1. Teva Pharmaceuticals. (2008). ChPL Aviomarin⬏
2. Gedeon Richter Polska. (2022). ChPL Efektan⬏
3. Biofarm. (b.d.). ChPL Aviorexan⬏
4. Fedorowicz, Z., Jagannath, V. A., & Carter, B. (2011). Antiemetics for reducing vomiting related to acute gastroenteritis in children and adolescents. The Cochrane database of systematic reviews, 2011(9), CD005506. https://doi.org/10.1002/14651858.CD005506.pub5⬏
5. Hesketh, P. (2022). Prevention and treatment of chemotherapy-induced nausea and vomiting in adults. UpToDate Aktualizacja: 03.01.2022.⬏
6. Viljoen, E., Visser, J., Koen, N., & Musekiwa, A. (2014). A systematic review and meta-analysis of the effect and safety of ginger in the treatment of pregnancy-associated nausea and vomiting. Nutrition journal, 13, 20. https://doi.org/10.1186/1475-2891-13-20 ⬏
7. Smith, J.A., Fox, K., Clark, S.M. (2022). Nausea and vomiting of pregnancy: Treatment and outcome, UpToDate, Aktualizacja: 23.02.2022.⬏
8. Sieroszewski, P., Huras, H., Wielgoś, M., Kwiatkowski, S., Zimmer, M., Seremak-Mrozikiewicz, A. (2022). Stanowisko Zespołu Ekspertów Polskiego Towarzystwa Ginekologów i Położników w zakresie stosowania produktu leczniczego Xonvea® do leczenia nudności i wymiotów u kobiet w ciąży.⬏