Przewlekła niewydolność żylna (CVI, chronic venous insufficiency) to schorzenie objawiające się m.in. żylakami kończyn dolnych, obrzękami, uczuciem ciężkości nóg, kurczami mięśni, a w zaawansowanych stadiach – zmianami skórnymi oraz owrzodzeniami. W jej leczeniu dostępne są w obrocie leki na receptę, leki OTC oraz suplementy diety.

Preparaty dostępne bez recepty

Pacjentowi z przewlekłą niewydolnością żylną, możesz polecić takie substancje i produkty jak:

• wyciąg z ruszczyka
• hesperydyna
• diosmina
• dobezylan wapnia
• tribenozyd
• wyciąg z kasztanowca
• hydroksyetylorutozydy
• wyciąg z liści czerwonej winorośli
• ekstrakt z pestek wingoron
• wąkrota azjatycka
• miłorząb dwuklapowy
• preparaty homeopatyczne
• wyroby przeciwżylakowe

Wyciąg z ruszczyka kolczastego

Wyciąg z ruszczyka kolczastego (Ruscus aculeatus) może być zalecany w leczeniu objawów związanych z niewydolnością naczyń żylnych w dawce od 300 mg do 450 mg na dobę (w: Cyclo 3 Fort, w suplemencie Maxi3Vena).^[1] W randomizowanym badaniu klinicznym z udziałem 166 pacjentek, prowadzonym przez 12 tygodni, stosowanie standaryzowanego ekstraktu z ruszczyka doprowadziło do istotnej redukcji obrzęków nóg. Zaobserwowano znaczące zmniejszenie objętości kończyny dolnej (średnia różnica około 20 ml w porównaniu do placebo) oraz zmniejszenie obwodu kostki i łydki.^[2]

Hesperydyna

Hesperydyna (w: Cyclo 3 Fort, w suplemencie: Flebinec Plus) rzadko bywa stosowana w monoterapii w przewlekłej niewydolności żylnej, ale jej skuteczność potwierdzono w terapiach skojarzonych, np. z diosminą. Metaanaliza 56 randomizowanych badań (7690 pacjentów) wykazała, że leki flebotropowe, w tym diosmina z hesperydyną, istotnie zmniejszają obrzęki kończyn dolnych w porównaniu z placebo.^[3]

Diosmina

Diosmina (Diosminex max, Diosmina Colfarm Max) wskazana jest w monoterapii w początkowych stopniach zaawansowania przewlekłej niewydolności żylnej lub jako uzupełnienie innych terapii we wszystkich stopniach zaawansowania niewydolności żylnej w dawce 1000 mg raz na dobę.^[4]. Zmikronizowana diosmina otrzymywana jest hesperydyny i jest półsyntetycznym odpowiednikiem mikronizowanej oczyszczonej frakcji flawonoidowej. W Polsce w obrocie MPFF dostępna jest jedynie w postaci suplementu diety (suplement Venalex, w suplemencie Diosmina 500 Complex).

Dobezylan wapnia

W randomizowanym badaniu klinicznym wykazano, że dobezylan wapnia przyjmowany w dawce 1500 mg na dobę skutecznie zmniejszał obrzęk nóg i łagodził objawy niewydolności żylnej, zarówno u pacjentów stosujących pończochy uciskowe, jak i bez ich użycia.^[5] Zalecaj stosowanie leków z dobezylanem wapnia (DOBENOX Forte, Galvenox Veno) w dawce 500 mg dwa razy dziennie.^[6]

Tribenozyd

Tribenozyd (w: Venożel) wykazuje działanie przeciwzapalne, przeciwobrzękowe i przeciwbólowe poprzez hamowanie mediatorów zapalenia. Uszczelnia także ściany naczyń poprzez zmniejszanie przesiąkania i stanu zapalnego wokół żył. Pacjentowi z zapaleniem żył dolnych zalecaj stosowanie preparatu z tribenozydem, poprzez wmasowanie w skórę 4 cm paska żelu od 3 do 4 razy na dobę.^[7]

Wyciąg z kasztanowca

Przegląd Cochrane wykazał, że wyciąg z nasion kasztanowca (Aesculus hippocastanum) może być zalecany w dawce od 100 mg do 150 mg escyny na dobę, w celu łagodzenia objawów przewlekłej niewydolności żylnej, takich jak ból nóg, obrzęk, uczucie swędzenia oraz zmęczenie kończyn dolnych.^[8] Pacjentowi możesz polecić doustne leki OTC w postaci płynu (Intractum Hippocastani lub w: Venoforton) lub tabletek drażowanych (Venescin) oraz preparaty do podania miejscowego w postaci żelu (w: Esceven).

Hydroksyetylorutozydy

Hydroksyetylorutozydy to półsyntetyczne pochodne rutyny, wśród których najważniejszą rolę odgrywają między innymi trokserutyna oraz okserutyna. W obrocie dostępne są preparaty zarówno z trokserutyną w postaci żelu do stosowania miejscowego oraz kapsułek (Rutoven żel 2%, w suplemencie DIH Skurcz), jak i okserutyną w postaci żelu do stosowania miejscowego oraz tabletek (Venoruton forte, Venoruton gel). W randomizowanym badaniu klinicznym oceniano skuteczność terapii skojarzonej pończoch uciskowych i okserutyn (Venoruton), u pacjentek z przewlekłą niewydolnością żylną. Po 12 tygodniach leczenia w dawce 500 mg dwa razy dziennie, zaobserwowano istotnie większą redukcję opuchlizny nóg w grupie otrzymującej okserutyny wraz z kompresjoterapią w porównaniu do grupy stosującej same pończochy uciskowe.^[9] Zalecaj przyjmowanie okserutyn w dawce od 500 mg do 1000 mg na dobę, aż do ustąpienia objawów uczucia ciężkich, spuchniętych i bolących nóg i obrzęku, które na ogół następuje po 2 tygodniach.^[10]

Wyciąg z liści czerwonej winorośli

Wyciąg z liści czerwonej winorośli (Vitis vinifera folium) zawiera flawonoidy, które uszczelniają naczynia i wykazują działanie przeciwutleniające. W badaniu klinicznym z udziałem 257 pacjentów z łagodną i umiarkowaną przewlekłą niewydolnością żylną porównano stosowanie placebo z ekstraktem z liści czerwonej winorośli w dawce 360 mg lub 720 mg na dobę przez 12 tygodni. W grupie przyjmującej 720 mg wyciągu stwierdzono istotne zmniejszenie objętości nóg. Poprawie uległy również objawy subiektywne, takie jak uczucie ciężkości, bólu i napięcia nóg. ^[11] Pacjentowi możesz zarekomendować preparaty doustne (w suplemencie: Detramax) lub wyrób medyczny w postaci żelu (Detramax Medical Żyły i Naczynia).

Ekstrakt z pestek winogron

Pestki winogron są surowcem farmaceutycznym winorośli właściwej (Vitis vinifera) i występują w postaci wyciągu w preparatach stanowiących suplementy diety, a także jako składnik kosmetyków (suplementy Detramax i Solgar Pestki Winogron Ekstrakt). W badaniu klinicznym z 2024 roku wykazano, że ekstrakt z pestek winogron miał tak samo skuteczne działanie jak mikronizowana oczyszczona frakcja flawonoidowa (MPFF) u pacjentów z przewlekłą niewydolnością żylną.^[12]

Wąkrota azjatycka

Wąkrota azjatycka (Centella asiatica), znana również jako gotu kola (suplement Gotu Kola), działa ochronnie na śródbłonek oraz zmniejsza nadmierną przepuszczalność naczyń włosowatych, przez co zmniejsza obrzęki. W przeglądzie systematycznym z 2013 roku wykazano, że wąkrota azjatycka poprawia objawy przewlekłej niewydolności żylnej takie jak opuchlizna, ból i uczucie ciężkości nóg, a także poprawia mikrokrążenie, jednakże brakuje wystarczających dowodów do oceny jej skuteczności.^[13]

Miłorząb dwuklapowy

W badaniu pilotażowym z 2015 roku, 53 chorych z przewlekłą niewydolnością żylną przyjmowało preparat z miłorzębem dwuklapowym (Gingko biloba) w dawce 120 mg dziennie przez 3 miesiące. Stwierdzono istotną poprawę subiektywnego odczucia „ciężkości” nóg oraz zauważono także tendencję do zmniejszenia obrzęku nóg, jednakże w obrocie nie ma leków, bądź suplementów ze wskazaniem do stosowania w przewlekłej niewydolności żylnej.^[14] Pacjentowi z zaburzeniami krążenia możesz zarekomendować lek w postaci płynu doustnego (Tinctura Ginkgo bilobae Phytopharm) w dawce 3 razy dziennie po 5ml rozcieńczonego z wodą.^[15]

Leki homeopatyczne

Dostępne są preparaty homeopatyczne wskazane w leczeniu niewydolności żylnej (Boiron Aesculus Hippocastanum, Boiron Hamamelis Virginiana), jednak brakuje wystarczających dowodów do oceny ich skuteczności. Boiron Aesculus Hippocastanum zalecany jest we wspomaganiu leczenia obrzęku i uczucia ciężkości nóg, natomiast Boiron Hamamelis Virginiana wskazany jest w bólach w okolicy żylaków kończyn dolnych.

Wyroby przeciwżylakowe

Wyroby przeciwżylakowe, takie jak pończochy, rajstopy czy podkolanówki uciskowe działają na zasadzie terapii kompresyjnej, a ich wybór zależy od lokalizacji żylaków na kończynie dolnej. Produkty te są dostępne w wariantach zarówno dla kobiet, jak i dla mężczyzn. Rekomenduj pacjentowi zakładanie ich rano, najlepiej tuż po przebudzeniu, oraz noszenie przez cały dzień.

Leki na receptę

Leki na receptę ze wskazaniami do leczenia przewlekłej niewydolności żylnej to:

• sulodeksyd (Vessel due F, Sulovas) ma działanie przeciwzakrzepowe, które związane jest z zależnym od dawki hamowaniem niektórych czynników krzepnięcia krwi, przede wszystkim aktywowanego czynnika X (Xa), Sulodeksyd zalecany jest w leczeniu objawowym pierwotnej i wtórnej przewlekłej niewydolności żylnej,
• dobezylan wapnia (Calcium dobesilate Galena, Galvenox) zmniejsza przepuszczalność naczyń limfatycznych, ich łamliwość, a także poprawia drenaż układu limfatycznego, powodując zmniejszenie obrzęków,

Leki, które możesz wydać na podstawie recepty farmaceutycznej to: sulodeksyd, dobezylan wapnia.

Czytaj też: Kiedy rekomendować wyroby przeciwżylakowe? – Wyjaśniamy!

Piśmiennictwo

1. Pierre Fabre Medicament. (2012). ChPL Cyclo 3 Fort⬏
2. Vanscheidt, W., Jost, V., Wolna, P., Lücker, P. W., Müller, A., Theurer, C., Patz, B., & Grützner, K. I. (2002). Efficacy and safety of a Butcher’s broom preparation (Ruscus aculeatus L. extract) compared to placebo in patients suffering from chronic venous insufficiency. Arzneimittel-Forschung, 52(4), 243–250. https://doi.org/10.1055/s-0031-1299887 ⬏
3. Martinez-Zapata, M. J., Vernooij, R. W., Simancas-Racines, D., Uriona Tuma, S. M., Stein, A. T., Moreno Carriles, R. M. M., Vargas, E., & Bonfill Cosp, X. (2020). Phlebotonics for venous insufficiency. The Cochrane database of systematic reviews, 11(11), CD003229. https://doi.org/10.1002/14651858.CD003229.pub4 ⬏
4. Bausch Health Ireland Limited. (2018). ChPL Diosminex max⬏
5. Rabe, E., Jaeger, K. A., Bulitta, M., & Pannier, F. (2011). Calcium dobesilate in patients suffering from chronic venous insufficiency: a double-blind, placebo-controlled, clinical trial. Phlebology, 26(4), 162–168. https://doi.org/10.1258/phleb.2010.010051 ⬏
6. „PRZEDSIĘBIORSTWO PRODUKCJI FARMACEUTYCZNEJ HASCO-LEK” S.A. (2024). ChPL DOBENOX Forte⬏
7. Bausch Health Ireland Limited. (2015). ChPL Venogel⬏
8. Pittler, M. H., & Ernst, E. (2012). Horse chestnut seed extract for chronic venous insufficiency. The Cochrane database of systematic reviews, 11(11), CD003230. https://doi.org/10.1002/14651858.CD003230.pub4 ⬏
9. Unkauf, M., Rehn, D., Klinger, J., de la Motte, S., Grossmann, K. (1996). Investigation of the efficacy of oxerutins compared to placebo in patients with chronic venous insufficiency treated with compression stockings. Arzneimittel-Forschung, 46(5), 478–482⬏
10. STADA Arzneimittel AG. (2011). ChPL Venoruton forte⬏
11. Kiesewetter, H., Koscielny, J., Kalus, U., Vix, J. M., Peil, H., Petrini, O., van Toor, B. S., & de Mey, C. (2000). Efficacy of orally administered extract of red vine leaf AS 195 (folia vitis viniferae) in chronic venous insufficiency (stages I-II). A randomized, double-blind, placebo-controlled trial. Arzneimittel-Forschung, 50(2), 109–117. https://doi.org/10.1055/s-0031-1300174 ⬏
12. Kim, S. M., Joh, J. H., Jung, I. M., Kim, M. J., Lee, S. S., Hwang, H. P., Kang, J. M., Jung, H. J., Yang, S. S., Min, S. K., Yoo, Y. S., Gwon, J. G., Park, H. S., & Lee, T. (2024). Vitis Vinifera Seed Extract Versus Micronized Purified Flavonoid Fraction for Patients with Chronic Venous Disease: A Randomized Noninferiority Trial. Annals of vascular surgery, 109, 177–186. https://doi.org/10.1016/j.avsg.2024.06.011 ⬏
13. Chong, N. J., & Aziz, Z. (2013). A Systematic Review of the Efficacy of Centella asiatica for Improvement of the Signs and Symptoms of Chronic Venous Insufficiency. Evidence-based complementary and alternative medicine : eCAM, 2013, 627182. https://doi.org/10.1155/2013/627182 ⬏
14. D’Alessandro, A., Caroli, A., D’Alessandro, A., Mandolesi, D., Venosi, S., Orsini, A., Riva, A., Morazzoni, P., Balbo, A., & Mandolesi, S. (2015). Use of Ginkgo biloba phytosome in chronic venous disease: A pilot study. Acta Phlebologica, 16(2), 83–92⬏
15. Phytopharm Klęka S.A. (2013). ChPL Tinctura Ginkgo bilobae Phytopharm⬏