Co to znaczy, że skuteczność leku opiera się na „tradycyjnym wieloletnim stosowaniu”? – Wyjaśniamy!

Autorzy: dr n. med. Elżbieta Żmudzka i mgr farm. Konrad Tuszyński
Publikacja: 20/06/2025
Aktualizacja: 09/06/2025
Niektóre leki dostępne w aptekach opierają swoją skuteczność nie na badaniach klinicznych, lecz na tzw. „tradycyjnym wieloletnim stosowaniu”. Sprawdź, kiedy takie podejście jest dopuszczalne i jak interpretować je z perspektywy pacjenta i farmaceuty.

Spis treści

Treść tylko dla farmaceutów i techników farmaceutycznych.

Pytanie 

Jak rozumieć, że skuteczność leku opiera się na „tradycyjnym wieloletnim stosowaniu”? Czy to oznacza, że takie leki nie mają potwierdzonej skuteczności w badaniach klinicznych? 

Krótka odpowiedź 

Skuteczność leku oparta na „tradycyjnym wieloletnim stosowaniu” dotyczy tradycyjnych roślinnych produktów leczniczych i oznacza, że ich działanie farmakologiczne i skuteczność zostały stwierdzone wyłącznie na podstawie długotrwałego stosowania i doświadczenia w lecznictwie. 

Wyjaśnienie 

Zgodnie z artykułem 20a ustawy Prawo farmaceutyczne: „tradycyjne produkty lecznicze roślinne są to produkty lecznicze roślinne, które łącznie spełniają następujące warunki.[1]

  • mają wskazania właściwe wyłącznie dla tradycyjnego produktu leczniczego roślinnego, z uwagi na ich skład i przeznaczenie, mogą być stosowane bez nadzoru lekarza w celach leczniczych, diagnostycznych lub monitorowania terapii oraz spełniają kryteria produktu leczniczego wydawanego bez przepisu lekarza; 
  • są przeznaczone do stosowania wyłącznie w określonej mocy i sposobie dawkowania; 
  • są przeznaczone wyłącznie do stosowania doustnego, zewnętrznego lub inhalacji; 
  • pozostawały w tradycyjnym stosowaniu przez co najmniej 30 lat, w tym co najmniej 15 lat w krajach UE; 
  • posiadają wystarczające dane dotyczące tradycyjnego ich zastosowania, w szczególności bezpieczeństwa stosowania, a ich wystarczające działanie farmakologiczne i skuteczność są stwierdzone na podstawie długotrwałego stosowania i doświadczenia w lecznictwie. 

W celu zarejestrowania w Polsce leku jako tradycyjnego roślinnego produktu leczniczego nie są wymagane wyniki badań klinicznych dla surowca bądź leku, natomiast „konieczne jest przedstawienie danych z piśmiennictwa, w tym naukowego, lub opinii ekspertów stwierdzających, że roślinny produkt leczniczy lub produkt odpowiadający był stosowany w celach leczniczych przez okres co najmniej 30 lat poprzedzających datę złożenia wniosku o dopuszczenie do obrotu, w tym co najmniej 15 lat w państwie członkowskim Unii Europejskiej lub państwie członkowskim Europejskiego Porozumienia o Wolnym Handlu (EFTA)”.[2]

Tradycyjne zastosowanie leku nie oznacza, że jest on nieskuteczny, lecz że brakuje wystarczających danych do przeprowadzenia wiarygodnej oceny efektywności danego surowca u ludzi. Nie oznacza to również, że tradycyjne leki roślinne nie są badane klinicznie, jednak wyniki tych badań często pozostają nieprzekonujące. 

Wykaz tradycyjnych produktów leczniczych dopuszczonych do obrotu w Polsce jest dostępny w Biuletynie Informacji Publicznej Urzędu Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych  i Produktów Biobójczych. 

Czytaj też: Jaka jest skuteczność leków na kaszel?

.  

  • Elżbieta Żmudzka
    dr n. med. Elżbieta Żmudzka

    Redaktor w 3PG, współautor licznych podręczników dla farmaceutów wydawanych nakładem Wydawnictwa Farmaceutycznego.

  • Konrad Tuszyński
    mgr farm. Konrad Tuszyński

    Dyrektor ds. naukowych grupy 3PG. Redaktor naukowy i założyciel Wydawnictwa Farmaceutycznego. Współautor ponad 50 podręczników dla farmaceutów, a także publikacji naukowych z zakresu biofarmacji [publikacje naukowe]. Na co dzień tworzy treści edukacyjne i narzędzia dla pracowników aptek w całej Polsce. Kierownik pilotażu wdrożenia opieki farmaceutycznej w latach 2018-2019 pod patronatem Naczelnej Izby Aptekarskiej. Pasjonat i propagator evidence-based medicine. Wykładowca na studiach podyplomowych Warszawskiego Uniwersytetu Medycznego (WUM), Uniwersytetu Medycznego w Lublinie i Akademii Ekonomiczno-Humanistycznej. Członek Komisji ds. Opieki Farmaceutycznej OIA Kraków. [LinkedIn]

Piśmiennictwo

  1. MZ. (2001). Ustawa z dnia 6 września 2001 r. Prawo farmaceutyczne. Dz. U. 2001 Nr 126 poz. 1381.  
  2. MZ. (2001). Ustawa z dnia 6 września 2001 r. Prawo farmaceutyczne. Dz. U. 2001 Nr 126 poz. 1381
Elżbieta Żmudzka. Co to znaczy, że skuteczność leku opiera się na „tradycyjnym wieloletnim stosowaniu”? – Wyjaśniamy!. Portal opieka.farm. 11.06.2025. Link: https://opieka.farm/co-to-znaczy-ze-skutecznosc-leku-opiera-sie-na-tradycyjnym-wieloletnim-stosowaniu-wyjasniamy/
Subskrybuj
Powiadom o
0 komentarzy
Najstarsze
Nowsze Najwyżej oceniane
Inline Feedbacks
View all comments
FB
Twitter/X
LinkedIn
WhatsApp
Email
Wydrukuj
Zobacz też

Zaloguj się