Linagliptyna (Trajenta) to doustny lek przeciwcukrzycowy. Hamuje rozkład hormonów inkretynowych, odpowiedzialnych za zwiększanie poposiłkowego (zależnego od glukozy) wydzielania insuliny oraz zmniejsza wydzielanie glukagonu. Taki mechanizm zwiększa ilość inkretyn i wydłuża czas ich działania, zachowując fizjologiczną regulację gospodarki cukrowej w organizmie.
Jakie zastosowanie ma linagliptyna?
Linagliptyna przepisywana jest osobom dorosłym chorym na cukrzycę typu 2. Jest bezpieczna dla osób obciążonych ryzykiem wystąpienia incydentów sercowo-naczyniowych (CV, ang. cardiovascular) i (lub) zdarzeń nerkowych[1].
Jakie efekty daje linagliptyna?
Regularne przyjmowanie linagliptyny normalizuje poziom glukozy we krwi, zapobiegając hiperglikemii na czczo i po posiłku. Wyniki licznych badań przedklinicznych i klinicznych dowodzą o ochronnym działaniu linagliptyny na układ sercowo-naczyniowy oraz o zmniejszonym ryzyku zdarzeń CV[2]. Stosowana w monoterapii nie wpływa na masę ciała. Linagliptyna może wpływać na poprawę parametrów czynności komórek beta trzustki[3].
Po jakim czasie pacjent odczuje efekt i po czym pozna, że linagliptyna działa?
Pierwszą oznaką, że lek działa będzie zmniejszenie objawów hiperglikemii oraz obniżenie wartości stężenia glukozy w badaniu glukometrem. Linagliptyna zmniejsza również parametr HbA1c o 0,69% w porównaniu z placebo u pacjentów z początkową wartością HbA1c ok. 8%[1].
Czym grozi odstawienie leczenia?
Przerwanie farmakoterapii linagliptyną może skutkować zwiększeniem stężenia cukru we krwi[1].
Jakie zalecenia dotyczące dawkowania trzeba przekazać?
Dobowa dawka linagliptyny (Trajenta) to 5 mg. Może być przyjmowana niezależnie od posiłków oraz od pory dnia[1].
Jak długo pacjent może stosować ten lek?
Linagliptyna to lek, który pacjenci mogą przyjmować długotrwale. Nie ma potrzeby celowego przerywania terapii, jeśli efektywnie obniża poziom glikemii oraz nie wywołuje działań niepożądanych u pacjenta.
Kto nie powinien stosować linagliptyny?
Linagliptyna nie powinna być stosowana przez osoby, które w przeszłości lub obecnie cierpią na choroby trzustki.
Jakie przewagi ma linagliptyna nad innymi lekami?
Jako jedyny lek z grupy inhibitorów DDP-4 – linagliptyna jest bezpieczna dla pacjentów z zaburzeniami czynności nerek, gdyż nie jest wydalana z moczem oraz dla osób z zaburzeniami czynności wątroby.
Linagliptyna w monoterapii nie wykazuje ryzyka wystąpienia hipoglikemii, w porównaniu do pochodnych sulfonylomocznika[1].
Linagliptyna w przeciwieństwie do inhibitorów SGLT2, nie przyczynia się do zmniejszenia objętości płynów w organizmie, w związku z czym może być stosowana przez osoby w podeszłym wieku bez obawy o odwodnienie.
Linagliptyna nie powoduje u pacjentów zdarzeń niepożądanych związanych z dolegliwościami ze strony układu pokarmowego w porównaniu do metforminy[4], akarbozy i agonistów receptora GLP-1[5].
Jakie działania niepożądane ma linagliptyna i jak je zminimalizować?
Hipoglikemia to bardzo częste działanie niepożądane występujące u 1 na 10 osób będących w trakcie terapii linagliptyną skojarzonej z metforminą i pochodną sulfonylomocznika. W przypadku pojawienia się objawów hipoglikemii, zarekomenduj pacjentowi spożycie glukozy w postaci żelu lub innych szybko przyswajalnych cukrów, najlepiej w płynie.
Glukagon (GlucaGen) to lek ratujący życie w stanie ciężkiej hipoglikemii. Jeśli w aptece będziesz świadkiem utraty przytomności pacjenta, który ma przy sobie opaskę sygnalizującą, że jest cukrzykiem, zaaplikuj mu glukagon w podaniu domięśniowym[6].
Alergiczne objawy nadwrażliwości na linagliptynę, takie jak: wysypka czy pokrzywka, to rzadkie zdarzenia niepożądane występujące na początku terapii. W takim wypadku zarekomenduj leki przeciwhistaminowe i preparat o działaniu miejscowym.
Gdy pacjent przyjmujący linagliptynę skarży się na objawy, takie jak pojawiające się na skórze pęcherze, skieruj go do lekarza, może być to objaw choroby nazywanej pemfigoidem pęcherzowym, co może wymagać miejscowego leczenia glikokortykosteroidami.
W jakie interakcje z innymi lekami wchodzi linagliptyna i co o nich powiedzieć pacjentowi?
Zwracaj pacjentom uwagę na możliwość wystąpienia interakcji między składnikami preparatów, które przyjmują[1]:
- gdy pacjent skarży się na dokuczliwość objawów świadczących o hipoglikemii, takich jak: drżenia mięśniowe, nasilone uczucie niepokoju i głodu, uczucie mrowienia skóry twarzy, dezorientacja, problemy z koncentracją, a poinformował nas o leczeniu linagliptyną skojarzoną z innymi lekami przeciwcukrzycowymi, należy odesłać pacjenta do diabetologa w celu zmniejszenia dawek leków przeciwcukrzycowych,
- za zwiększone ryzyko hipoglikemii odpowiadać może również lewofloksacyna, ciprofloksacyna oraz moksyfloksacyna, w takim przypadku najlepszym rozwiązaniem byłaby nowa recepta od lekarza na antybiotyk z innej grupy niż fluorochinolony.
W trakcie wydawania pacjentom produktów z recept od różnych lekarzy, na których wypisana jest linagliptyna, a także leki, takie jak: ryfampicyna, karbamazepina, fenytoina czy fenobarbital należy upewnić się, czy o ich przyjmowaniu poinformowani byli wszyscy lekarze przepisujący podane leki. Substancje te mają wpływ na zmniejszenie stężenia linagliptyny oraz osłabienie jej działania, co może wywołać objawy hiperglikemii i wzrost stężenia cukru we krwi.
Jakie środki ostrożności zalecić?
Linagliptyny nie powinny przyjmować kobiety karmiące lub będące w ciąży.
Jakie produkty komplementarne można polecić realizując receptę, na której jest linagliptyna?
Pacjentowi, który stosuje linagliptynę zarekomenduj:
- doustne leki przeciwhistaminowe dostępne bez recepty – gdy pacjent zgłasza alergiczne działania niepożądane,
- krem z hydrokortyzonem lub alantoiną i dekspantenolem – gdy u pacjenta występuje pokrzywka lub wysypka,
- żel z glukozą – jeśli pacjent informuje o objawach hipoglikemii.
Piśmiennictwo
- Boehringer Ingelheim International GmbH. (2016). ChPL Trajenta. Pobrano z: https://www.ema.europa.eu/en/documents/product-information/trajenta-epar-product-information_pl.pdf⬏⬏⬏⬏⬏⬏
- Aroor, A. R., Manrique-Acevedo, C., DeMarco, V. G. (2018). The role of dipeptidylpeptidase-4 inhibitors in management of cardiovascular disease in diabetes; focus on linagliptin. Cardiovascular diabetology, 17(1), 59. https://doi.org/10.1186/s12933-018-0704-1⬏
- Del Prato, S., Barnett, A. H., Huisman, H., Neubacher, D., Woerle, H. J., Dugi, K. A. (2011). Effect of linagliptin monotherapy on glycaemic control and markers of β-cell function in patients with inadequately controlled type 2 diabetes: a randomized controlled trial. Diabetes, obesity & metabolism, 13(3), 258–267. https://doi.org/10.1111/j.1463-1326.2010.01350.x⬏
- Ji, L., Zinman, B., Patel, S., Ji, J., Bailes, Z., Thiemann, S., Seck, T. (2015). Efficacy and safety of linagliptin co-administered with low-dose metformin once daily versus high-dose metformin twice daily in treatment-naïve patients with type 2 diabetes: a double-blind randomized trial. Advances in therapy, 32(3), 201–215. https://doi.org/10.1007/s12325-015-0195-3⬏
- Polskie Towarzystwo Diabetologiczne. (2023). Zalecenia kliniczne dotyczące postępowania u osób z cukrzycą 2023. Pobrano z: https://ptdiab.pl/zalecenia-ptd/zalecania-aktywni-czlonkowie-2023⬏
- Novo Nordisk A/S. (2011). ChPL GlucaGen. Pobrano z: https://rejestry.ezdrowie.gov.pl/rpl/search/public⬏