Benzydamina należy do grupy niesteroidowych leków przeciwzapalnych (NLPZ).
Jak działa benzydamina?
W przeciwieństwie do innych NLPZ, benzydamina nie hamuje cyklooksygenazy ani lipoksygenazy (w stężeniu 10-4 mol/l) i nie powoduje powstawania owrzodzeń przewodu pokarmowego. Poza działaniem przeciwbólowym i przeciwzapalnym, benzydamina wykazuje działanie miejscowo znieczulające, przeciwobrzękowe oraz antyseptyczne w stosunku do bakterii i grzybów.
Kiedy i jak wprowadzono do obrotu benzydamine?
Benzydamina została zsyntetyzowana po raz pierwszy we Włoszech w 1964 roku, a już dwa lata później w 1966 r. została dopuszczona do sprzedaży. Oprócz postaci doustnych oraz proszku do sporządzenia roztworu, za granicą jest dostępna w postaci kremu na ból mięśni i stawów.
Benzydamina w większych dawkach (powyżej 100-300 mg) wykazuje działanie psychoaktywne i bywa stosowana pozamedycznie. Stan euforii i błogostanu, a nawet urojenia i halucynacje związane są z uwalnianiem dużych ilości dopaminy.
Komu można polecić benzydamine?
Benzydaminę możesz polecić pacjentowi:
- z bólem gardła w trakcie trwania przeziębienia,
- z silnym bólem gardła, wskazującym także na trudności z przełykaniem, w przebiegu anginy paciorkowcowej,
- ze zmianami w jamie ustnej typu afty lub pleśniawki,
- ze stanem zapalnym jamy ustnej różnego pochodzenia, np.: choroby przyzębia, zapalenie dziąseł, odgniecenia po protezach zębowych i aparatach ortodontycznych,
- po zabiegach stomatologicznych, celem zachowania higieny jamy ustnej.
Lek Tantum Rosa zawierający benzydaminę w postaci proszku do rozpuszczenia albo gotowego roztworu dopochwowego możesz polecić do leczenia bólu, pieczenia, świądu, upławów, zaczerwienienia i obrzęków okolic intymnych. Te objawy mogą towarzyszyć zapaleniu sromu, pochwy i szyjki macicy. Roztwór Tantum Rosa stosuje się również w profilaktyce przed- i pooperacyjnej w ginekologii i w połogu.
Czy benzydamine można polecić ciężarnej lub karmiącej?
Leki z benzydaminą można polecić do stosowania w trakcie ciąży i karmienia piersią.
Od jakiego wieku można zarekomendować benzydamine?
Nie ma dolnej granicy wieku, od jakiej można polecać benzydaminę.
Nie ma przeciwwskazań, aby preparaty z benzydaminą (w tym zarówno aerozole do jamy ustnej oraz proszek do sporządzenia roztworu Tantum Rosa) rekomendować dla dzieci nawet poniżej 1. roku życia.
Jak dobrać postać i moc?
Benzydamina jest dostępna w obrocie w szerokim zakresie dawek i postaci, dzięki czemu możesz dobrać postać i moc zależnie od wieku pacjenta. Rekomenduj:
- aerozol do stosowania w jamie ustnej w dawce 1,5 mg/g (Hascosept, Tantum Verde, Uniben, Septogard) dla dzieci poniżej 1. r.ż.,
- pastylki do ssania w dawce 3 mg (Tantum verde, Inaldin Gardło) oraz pastylki do ssania i aerozol do stosowania w jamie ustnej z dodatkiem chlorku cetylopirydyniowego w dawce 1 mg (Septolete Ultra) dla dzieci powyżej 6. r.ż. i dorosłych;
- roztwór do płukania jamy ustnej w dawce 1,5 mg/ml (Hascosept, Tantum Verde), a także aerozol do stosowania w jamie ustnej w dawce 3 mg/g (Tantum Verde forte, Hascosept Forte) dla dzieci powyżej 12. r.ż. i dorosłych,
- lek Tantum Rosa możesz polecić zarówno dorosłym pacjentkom, a także opiekunom małych dziewczynek do przemywania okolic intymnych w trakcie każdej infekcji intymnej niezależnie od etiologii.
Jak dawkować benzydamine?
Zaleć następujące dawkowanie:
- u dzieci poniżej 6. r.ż.: 1 dawkę aerozolu (Tantum Verde, Hascosept, Uniben) na 4 kg masy ciała 2 do 6 razy dziennie,
- u dzieci powyżej 6. r.ż.: 4 dawki aerozolu 2 do 3 razy dziennie lub 1 pastylkę do ssania (Inaldin Gardło, Tantum Verde) do 3 razy dziennie,
- u dorosłych: 4 do 8 dawek aerozolu 2 do 6 razy dziennie, 1 pastylkę do 3 razy dziennie lub roztwór do płukania gardła (Tantum Verde, Hascosept) 2 do 3 razy dziennie, jednorazowo należy użyć ok. 15 ml stężonego lub rozcieńczonego niewielką ilością wody roztworu i płukać jamę ustną i gardło przez 20 do 30 sekund,
- zawartość saszetki leku Tantum Rosa należy rozpuścić w pół litra przegotowanej wody i stosować 1 do 2 razy na dobę do przemywania okolic krocza lub płukania pochwy za pomocą irygatora.
Jak długo można stosować benzydamine?
Leczenie preparatami zawierającymi benzydaminę nie powinno przekraczać 7 dni. Jeśli po tym czasie ból gardła nie ustąpi, może to wymagać włączenia antybiotykoterapii lub pogłębionej diagnostyki.
Po jakim czasie pacjent odczuje, że benzydamina działa?
Efekt działania jest odczuwalny jest po kilku minutach w postaci odrętwienia jamy ustnej.
Komu stanowczo odradzić stosowanie preparatów zawierających benzydamine?
Leki z benzydaminą nie mają specjalnych przeciwwskazań.
Jakie przewagi ma benzydamina nad innymi lekami o tym samym wskazaniu?
Aerozole zawierające benzydaminę nie mają dolnej granicy wiekowej, więc mogą być bezpiecznie stosowane nawet u małych dzieci, co pozwala na skuteczną terapię bólu gardła u pacjentów pediatrycznych. Benzydamina dostępna jest w różnych postaciach leku: pastylki, aerozol, roztwory do płukania, co umożliwia pacjentowi wybór najwygodniejszej formy terapii.
Skuteczność i bezpieczeństwo benzydaminy potwierdziły wyniki metaanaliz. Wyniki przeglądu z 2014 r. wskazują, że profilaktyka za pomocą miejscowego podania benzydaminy pozwala ograniczyć pooperacyjny ból gardła[1]. Przegląd z 2018 r. nie wskazuje jednoznacznie na skuteczność 0,15% roztworu zawierającego chlorowodorek benzydaminy w leczeniu bólu gardła. Mimo to, mając na uwadze mechanizm działania tego leku, należącego do grupy NLPZ, można rekomendować te preparaty w terapii zapalenia gardła[2].
Benzydamina może być lepszym wyborem od:
- flurbiprofenu, gdyż może być stosowana nawet u małych dzieci, a także u kobiet w ciąży i karmiących, a do tego może być łączona z NLPZ i nie powoduje wrzodów żołądka,
- lidokainy i benzokainy, gdyż ma dodatkowe działanie: przeciwbólowe, przeciwzapalne i przeciwobrzękowe,
- innych antyseptyków (np. chlorheksydyny), gdyż nie wywołuje nieprzyjemnych działań niepożądanych, np.: zaburzeń smaku, pieczenia na języku, reakcji alergicznych i przebarwień na języku i zębach.
W przeciwieństwie do innych NLPZ, benzydamina nie hamuje cyklooksygenazy ani lipoksygenazy i nie powoduje powstawania owrzodzeń przewodu pokarmowego. Może być więc łączona z innymi NLPZ – w przeciwieństwie do innego leku z tej grupy, który czasem polecamy – flurbiprofenu, którego stosowanie wyklucza możliwość stosowania doustnego ibuprofenu w razie potrzeby – czy więc upewnij się się, że pacjent nie stosuje innych NLPZ przed poleceniem takich leków jak Strepsils Intensiv czy Inovox z flurbiprofenem.
Jakie działania niepożądane ma benzydamina?
Stosowanie leków z benzydaminą w większości przypadków nie jest obarczone dużym ryzkiem wystąpienia działań niepożądanych, a więc interwencja nie jest wymagana.
Warto zwrócić uwagę na młode osoby, które kupują lek Tantum Rosa w saszetkach, ze względu na dużą zawartość chlorowodorku benzydaminy w 1 saszetce (500 mg). W celach pozamedycznych jako środek halucynogenny preparat Tantum Rosa jest przyjmowany doustnie, jednorazowo 1-4 saszetki (czyli 500-2000 mg benzydaminy), z sokiem owocowym.
W jakie istotne interakcje z innymi lekami wchodzi benzydamina?
Nie są znane żadne interakcje z lekami zawierającymi benzydaminę.
Jakie produkty komplementarne można polecić pacjentom stosującym benzydamine?
Wydając lek z benzydaminą możesz dodatkowo zalecić:
- produkty naturalne, zawierające wyciągi ziołowe z porostu islandzkiego, które działają osłaniająco i powlekająco na błonę śluzową gardła i dróg oddechowych (Fiorda, Isla),
- właściwe nawilżanie pomieszczenia, gdyż suche powietrze może wydłużać powrót do zdrowia przy infekcji dróg oddechowych,
- doustne leki przeciwbólowe i przeciwzapalne, np. aspirynę, naproksen czy ibuprofen, niezależnie od etiologii zakażenia,
- preparaty bez recepty o działaniu przeciwbakteryjnym (Infectvagin) lub przeciwgrzybiczym (Gynoxin Optima, Canesten), po przeprowadzeniu wywiadu z pacjentką celem ustalenia przyczyny infekcji intymnej,
- leki OTC zawierające kwas mlekowy (Lactovaginal, Lakcid Intima) celem przywrócenia prawidłowego pH pochwy w trakcie i po infekcji intymnej.
Piśmiennictwo
- Chen, C. Y., Kuo, C. J., Lee, Y. W., Lam, F., Tam, K. W. (2014). Benzydamine hydrochloride on postoperative sore throat: a meta-analysis of randomized controlled trials. Canadian journal of anaesthesia = Journal canadien d’anesthesie, 61(3), 220–228. https://doi.org/10.1007/s12630-013-0080-y⬏
- Farah, B., Visintini, S. (2018). Benzydamine for Acute Sore Throat: A Review of Clinical Effectiveness and Guidelines. Canadian Agency for Drugs and Technologies in Health.⬏
