Czy maseczki chirurgiczne i bawełniane zapobiegają rozprzestrzenianiu wirusa SARS-CoV-2?

Badania opublikowane na początku kwietnia 2020 r. budzą poważne wątpliwości co do skuteczności masek zarówno chirurgicznych, jak i bawełnianych w zapobieganiu rozprzestrzeniania się cząstek zakaźnych SARS-CoV-2.

Na początku miesiąca, CDC wydało nowe rekomendacje dotyczące używania masek na twarz przez społeczeństwo. ¹ Wytyczne zachęcały ludzi do noszenia własnoręcznie zrobionych masek podczas przebywania poza domem, jednocześnie nakłaniając do pozostawienia specjalistycznych masek chirurgicznych pracownikom służby zdrowia, którzy borykają się z ich niedoborem.

Jednocześnie WHO, które także zaktualizowało wytyczne dotyczące stosowania masek ochronnych, ostrzega, że „powszechne stosowanie masek przez zdrowe osoby nie jest poparte żadnymi aktualnymi dowodami naukowymi i niesie ze sobą ryzyko”.²

Co wobec tego wskazują najbardziej aktualne dowody naukowe?

Większa ilość wirusów na zewnętrznej powierzchni maski

Według badań opublikowanych niedawno w Nature maski chirurgiczne mogą w pewien sposób przyczyniać się do zapobiegania rozprzestrzenianiu się cząstek zakaźnych przez osobę z wirusową infekcją dróg oddechowych. Jednak, chociaż badanie skupiało się na koronawirusach, nie wzięto pod uwagę SARS-CoV-2, ze względu na to, że pierwsze badania miały miejsce jeszcze przed początkiem obecnej pandemii.

Nowe badania, opublikowane w Annals of Internal Medicine³, sugerują, że ani maski chirurgiczne, ani bawełniane nie są efektywne w zapobieganiu rozprzestrzeniania SARS-CoV-2.

Eksperyment przeprowadzony przez badaczy z Korei Południowej obejmował grupę czterech uczestników otrzymujących opiekę medyczną ze względu na COVID-19. Aby się dowiedzieć czy – i które – maski zapobiegają rozprzestrzenianiu się cząstek zakaźnych, badacze poprosili uczestników, aby zakaszleli nad szalkami Petriego – zarówno bez założonych masek, jak i w jednorazowych maseczkach chirurgicznych i tych bawełnianych, wielokrotnego użytku. W każdym z trzech przypadków uczestnicy  musieli zakaszleć pięć razy, za każdym razem na inną szalkę Petriego. Na koniec badacze pobrali próbki zarówno z zewnętrznej, jak i wewnętrznej powierzchni masek bawełnianych i chirurgicznych. Spodziewano się znalezienia materiału zawierającego SARS-CoV-2 na wewnętrznej powierzchni masek. Pytaniem było, czy jakakolwiek cząsteczka wirusa byłaby w stanie przejść przez maskę na jej zewnętrzną stronę.

Po przeanalizowaniu wymazów badacze znaleźli cząstki SARS-CoV-2 na zewnętrznej stronie obu masek.

„Żadne z masek nie filtrowały w sposób skuteczny SARS-CoV-2 podczas kaszlenia przez zarażonych pacjentów” – oznajmiają badacze. „Poprzednie dowody sugerujące, że maski mogą efektywnie filtrować wirusa grypy, informowały o zaleceniach, aby pacjenci z potwierdzonym lub podejrzewanym zakażeniem COVID-19 nosili maseczki, aby zapobiec transmisji.”

Grupa badanych zwraca uwagę na to, że nie jest do końca jasne, jak duże są cząstki zawierające SARS-CoV-2 przenoszone drogą kropelkową. Szacunki dotyczące podobnego koronawirusa mogą sugerować, że jest to mało prawdopodobne, aby maseczki były efektywne.

„Warto zauważyć, że zanieczyszczenia znalezione na zewnętrznej części maseczek są większe niż te na wewnętrznej części. Chociaż możliwe jest przejście cząsteczek wirusa z powodu fizycznego nacisku podczas wymazu, pobraliśmy najpierw próbkę z zewnętrznej powierzchni. Jest to więc bardzo mało prawdopodobne, aby wykrycie wirusa na zewnętrznej powierzchni maski było spowodowane błędem eksperymentalnym” – podkreślają badacze.

Na podstawie odkryć, uczeni dochodzą do wniosku, że maseczki chirurgiczne, a także maseczki bawełniane wielokrotnego użytku są „nieefektywne w zapobieganiu rozprzestrzenianiu się SARS-CoV-2”.⁴

Pozostałe tematy dotyczące koronawirusa i COVID-19 omówiliśmy w innych opracowaniach: