„Farmacja Polska” 5/2026: zawiesiny doustne z gotowych postaci leku. Mikser planetarny kontra metoda klasyczna

Polskie Towarzystwo Farmaceutyczne udostępniło 29 października 2026 r. nr 5/2026 „Farmacji Polskiej”. Pełne teksty artykułów są w otwartym dostępie.¹ Dla receptury istotna jest praca zespołu z apteki szpitalnej Szpitala Uniwersyteckiego w Krakowie i firmy Fagron o sporządzaniu zawiesin doustnych z gotowych postaci leku.² O poprzednim numerze, z przeglądem o brodziuszce, pisaliśmy w październiku.

Autorzy porównali zmodyfikowaną metodę klasyczną (moździerz i przesiewanie) z recepturowym mikserem planetarnym, w którym tabletki albo kapsułki rozdrabnia się w butelce z żebrowaniem, będącej zarazem opakowaniem końcowym. Każdą z pięciu zawiesin wykonano obiema metodami, z trzema rodzajami podłoża:

• etamsylat 45 mg/ml,
• spironolakton 2 mg/ml,
• piracetam 50 mg/ml,
• pentoksyfilina 50 mg/2,5 ml,
• kwas ursodeoksycholowy 15 mg/ml.

Wszystkie zawiesiny spełniły wymagania farmakopealne dotyczące jednorodności i sedymentacji, niezależnie od metody i podłoża. Po wstrząsaniu przez 30 sekund pozostawały jednorodne znacznie dłużej niż wymagane 3 minuty. W ocenie organoleptycznej (wygląd, kolor, zapach) przez 7 dni przechowywania poniżej 25°C, w szczelnych butelkach i z dala od światła, nie odnotowano zmian. Żadna z metod nie okazała się lepsza jakościowo. Mikser nie skrócił istotnie całkowitego czasu sporządzania, ale skrócił czas aktywnej pracy farmaceuty, który może w tym czasie wykonywać inne czynności. Z wcześniejszych doświadczeń autorów wynika, że czas mieszania trzeba dobrać do składu, a przy części recept usunąć otoczkę z tabletek powlekanych, choć przy tych pięciu zawiesinach różnic między 2 a 5 minutami mieszania nie zaobserwowano. Autorzy przywołują też literaturę, według której lek najlepiej wykonywać w miarę możliwości z substancji pro receptura. Pracę wykonano w jednej aptece szpitalnej, dwie autorki pracują w firmie Fagron, a artykuł deklaruje brak konfliktu interesów.² Ogólne zasady opisuje też nasze opracowanie Zawiesiny.

W tym samym numerze jest badanie 251 studentów farmacji i analityki medycznej Śląskiego Uniwersytetu Medycznego o wiedzy na temat szczepień. W porównaniu ze studentami analityki studenci farmacji rzadziej odpowiadali poprawnie m.in. o refundacji szczepionki MMR, właściwościach BCG i wskazaniach do szczepień nieobowiązkowych i nierefundowanych, za to częściej wskazywali farmaceutów jako uprawnionych do szczepienia. Autorzy piszą, że studenci kształceni według programu obowiązującego do roku akademickiego 2025/2026 nie byli wystarczająco przygotowani, i podkreślają rolę kształcenia podyplomowego. Zastrzegają jednak, że to badanie z jednej uczelni nie pozwala przypisać różnic samemu programowi.³