Leki z kodeiną dostępne są na receptę i bez recepty. Wykazują działanie przeciwbólowe i przeciwkaszlowe.
Preparaty zawierające kodeinę dostępne w obrocie aptecznym
Preparaty zawierające kodeinę zestawiono w Tabeli poniżej:
| Nazwa handlowa | Status | Postać | Dawka fosforanu kodeiny | Inne substancje | Substancje pomocnicze | Wskazania |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Antidol | OTC | Tabletka | 15 mg | Paracetamol 500 mg | – | Ból o średnim i dużym nasileniu |
| Efferalgan Codeine | Tabletka musująca | 30 mg | Paracetamol 500 mg | sód, sorbitol, benzoesan sodu, aspartam, etanol, fruktoza, glukoza, sacharoza, siarczyny w aromacie | Ból o średnim i dużym nasileniu | |
| Neoazarina | OTC | Tabletka powlekana | 10 mg | Sproszkowane ziele tymianku 316 mg | laktoza, | W nieżytach górnych dróg oddechowych w silnych napadowych atakach kaszlu. |
| Nurofen Plus | OTC | Tabletka powlekana | 12,8 mg | Ibuprofen 200 mg | – | Ostry ból o umiarkowanym nasileniu |
| Thiocodin | OTC | Syrop | 15 mg | Sulfogwajakol 300 mg | sacharoza | Suchy uporczywy kaszel |
| Thiocodin | OTC | Tabletka | 15 mg | Sulfogwajakol 300 mg | – | Suchy uporczywy kaszel |
| Sirupus Pini compositus | OTC | Syrop | 0,05 g | Wyciąg sosnowy płynny: etanol (90%) (1:1) 6,6 g, Nalewka z owocu kopru włoskiego: etanol (70%) (1:4,5-5,0) 1,0 g | sacharoza, etanol | Doraźnie w suchym kaszlu |
| Solpadeine Max | OTC | Tabletka musująca | 12,8 mg | Paracetamol 500 mg, Kofeina 30 mg | sorbitol | Ostry ból o umiarkowanym nasileniu |
| Solpadeine | OTC | Kapsułka | 8 mg | Paracetamol 500 mg, Kofeina 30 mg | erytrozynę, błękit patentowy v, żółcień chinolinową | Ostry ból o umiarkowanym nasileniu |
| Solpadeine FORTE Tabs | OTC | Tabletka powlekana | 12,8 mg | Paracetamol 500 mg | laktoza, erytrozynę, błękit patentowy v, żółcień chinolinową | Umiarkowanego bólu wymagającego silniejszego działania przeciwbólowego |
O substancji czynnej
Kodeina jest zaliczana do grupy opioidowych leków przeciwbólowych. W przedstawionych lekach występuję w postaci dobrze rozpuszczalnego fosforanu kodeiny. Ponadto jest tzw. prolekiem, a dopiero po metabolizmie enzymu wątrobowego CYP2D6, zostaje przekształcona w morfinę. Morfina pobudza receptory opioidowe w mózgu i rdzeniu kręgowym.
Wskazania do stosowania leków z kodeiną to:
- leczenie bólu umiarkowanego do silnego,
- suchy kaszel.
Według przeglądu oceniającego skuteczność leczenia ostrego kaszlu wirusowego [1] stosowane dawki 15-30 mg nie wykazały znaczącej przewagi nad placebo.
Wydawanie kodeiny bez recepty reguluje Ustawa o przeciwdziałaniu narkomanii [2] oraz rozporządzenia Ministra Zdrowia [3]. Zgodnie z przepisami, podczas jednej sprzedaży pacjentowi można wydać produkt leczniczy, który zawiera maksymalnie 240 mg fosforanu kodeiny. Ponadto leki zawierające substancje psychoaktywne, w tym kodeinę mogą być wydawane wyłącznie osobom pełnoletnim.
Limit kodeiny (240 mg) nie obowiązują przy realizacji recept. Jeśli terapia wymaga większej ilości kodeiny na jednej recepcie można wydać dawkę odpowiadającą zapotrzebowaniu na maksymalnie 90 dni stosowania.
Substancje dodatkowe
W preparatach z kodeiną pojawiają się różne substancje dodatkowe wspomagające wskazania:
- paracetamol – działa przeciwgorączkowo i przeciwbólowo
- sproszkowane ziele tymianku – działa wykrztuśnie, antyseptycznie, rozkurczowo, nawilża gardło
- ibuprofen – działa przeciwgorączkowo, przeciwbólowo, przeciwzapalnie
- sulfogwajakol – działa wykrztuśnie, słabo odkażająco
Substancje pomocnicze
Preparaty różnią się substancjami pomocniczych. Poniżej przedstawiono szczegółowe omówienie substancji pomocniczych o znanym działaniu:
- sód –problematyczna u osób z nadciśnieniem tętniczym, niewydolnością serca, przy diecie niskosodowej.
- sorbitol – problematyczna u osób z nietolerancją fruktozy, działa osmotycznie, może prowadzić do wzdęć i biegunki.
- benzoesan sodu – problematyczny przy astmie, pokrzywce, ryzyko alergii krzyżowej na aspirynę.
- aspartam – problematyczna u osób chorujących na fenyloketonurię,
- etanol – niewskazany u dzieci, osób uzależnionych od alkoholu, kobiet w ciąży, ryzyko reakcji disulfiramowej,
- fruktoza – problematyczna u osób z nietolerancją fruktozy.
- glukoza – problematyczny u osób z celiakią.
- sacharoza – problematyczna u diabetyków, może zwiększać ryzyko próchnicy, niezalecana u osób z nietolerancją cukrów.
- siarczyny w aromacie – problematyczne przy astmie, nadwrażliwością na salicylany, mogą powodować skurcz oskrzeli.
- laktoza – problematyczna u osób z nietolerancją laktozy, może powodować wzdęcia, bóle brzucha i biegunki.
- żółcień chinolinowa – może powodować reakcje alergiczne.
- erytrozyna – zawiera jod, problematyczne przy chorobach tarczycy.
- błękit patentowy V – może powodować reakcje alergiczne.
Wnioski z porównania
Na podstawie analizy leków z kodeiną wyciągamy następujące wnioski:
- Maksymalna dawka postaci doustnych OTC to 15 mg.
- Żaden preparat OTC nie zawiera dawki wystraczającej do efektu przeciwkaszlowego, poza lekiem na receptę.
- Kodeina nie jest dostępna jako preparat pojedynczy.
- Pacjentom, którzy mają trudność z połykaniem tabletek, możesz polecić Solpadeine lub Solpadeine Max w postaci tabletek musujących.
- Pacjenci z nietolerancją laktozy powinni unikać leków Neoazarina i Solpadeine FORTE Tabs.
- Pacjeni unikającym alkoholu nie powinni stosować Sirupus Pini i Efferalgan Codeine.
Piśmiennictwo
- Morice A, Kardos P. Comprehensive evidence-based review on European antitussives. BMJ Open Respir Res. 2016;3(1):e000137. Published 2016 Aug 5. doi:10.1136/bmjresp-2016-000137⬏
- https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/download.xsp/WDU20051791485/U/D20051485Lj.pdf⬏
- https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/download.xsp/WDU20160002189/O/D20162189.pdf⬏
