Nieustępujące kurzajki u dzieci – Case study

Czego się nauczysz z tego przypadku?

Po zapoznaniu się z tym przypadkiem:

• omówisz sposoby leczenia kurzajek,
• opiszesz, jak wyglądają kurzajki,
• odróżnisz kurzajki od mięczaka zakaźnego,
• omówisz przyczyny nawracających kurzajek.

Opis przypadku

Do apteki przychodzi pani Justyna. Prosi o jakiś skuteczny preparat na kurzajki dla swojej 12-letniej córki. Dodaje, że problem z kurzajkami występuje u córki od ponad roku.

Wywiad i rozpoznanie

Kurzajki są często nawracającym problemem u dzieci, ze względu na niedostatecznie rozwiniętą odpowiedź immunologiczną bądź nieprawidłowo przestrzeganą higienę w miejscu publicznym. W związku z tym należy przeprowadzić wywiad farmaceutyczny i ustalić, jak pomóc pacjentce.  

Jak wygląda ta zmiana skórna?
Wygląd zmian pozwala odróżnić kurzajki od innych zmian, np. mięczaka zakaźnego czy odcisków.

Zmiana przypomina trochę odcisk.
Charakterystyczny wygląd sugeruje kurzajki, ale różnicowanie z odciskami wymaga dalszej oceny.

Gdzie zlokalizowane są kurzajki?
Lokalizacja zmian (stopy, dłonie) typowa dla kurzajek, pomaga w doborze metody leczenia.

Na podeszwie stopy.
Typowa lokalizacja dla kurzajek u dzieci; może powodować ból przy chodzeniu.

Czy zmiany są bolesne?
Pytanie pozwala ocenić wpływ zmian na codzienne funkcjonowanie i potrzebę szybkiej interwencji.

Tak, córka skarży się na ból w trakcie chodzenia.
Ból wskazuje na konieczność skutecznego leczenia i ochrony stóp dziecka.

Jakie leczenie stosowała dotąd córka?
Pytanie pozwala ocenić skuteczność dotychczasowej terapii i możliwość zastosowania alternatywnych metod.

Stosowano wymrażanie, powtarzane za każdym razem, gdy kurzajki się pojawiały.
Dotychczasowa terapia była nieskuteczna w zapobieganiu nawrotom; potrzebna może być terapia skojarzona lub dłuższe monitorowanie.

Jak często pojawiają się kurzajki?
Częstość nawrotów wskazuje na przyczynę, np. niedostateczna odpowiedź immunologiczna lub niewłaściwa higiena.

Powracały około co 3 miesiące.
Kurzajki mają charakter nawrotowy, dlatego należy edukować dziecko i rodzinę o profilaktyce.

A czy córka często choruje?
Ważna jest ocena odporności dziecka, ponieważ nawracające infekcje zwiększają ryzyko utrzymania się kurzajek

Tak, w przeciągu roku chorowała raz na 2 miesiące.
Częste infekcje mogą utrudniać zwalczenie wirusa HPV odpowiedzialnego za kurzajki.

Czy córka przestrzega higieny w miejscach publicznych, np. basen czy szatnia?
Niewłaściwa higiena sprzyja zakażeniom wirusem brodawczaka.

Zdarzyło się, że zapomniała klapek i pożyczyła je od koleżanki lub chodziła boso.
Ryzyko ponownego zakażenia lub przenoszenia wirusa jest zwiększone. Konieczna jest edukacja na temat higieny.

Czy córka prawidłowo się odżywia?
Odżywianie wpływa na odporność i zdolność organizmu do zwalczania infekcji wirusowych.

Wykluczyła wiele produktów ze swojej diety.
Możliwe niedobory pokarmowe mogą obniżać odporność i utrudniać wyleczenie kurzajek.

Problem lekowy                                                           

Problem lekowy: Brak leczenia  | Występowanie: Rzeczywisty

U córki pacjentki występują nawracające kurzajki, które ze względu na umiejscowienie na podeszwie stopy powodują ból w trakcie chodzenia. Ich występowanie zazwyczaj związane jest z obniżeniem odporności organizmu bądź nieprawidłowym przestrzeganiem higieny osobistej w miejscach publicznych. Trudność wyleczenia może wynikać również z tego, że dziecko może być rezerwuarem przenoszenia wirusa HPV. Kurzajki na stopach są trudne do leczenia i wymagają stosowania specjalistycznych preparatów.

Nawroty kurzajek u dzieci

Brodawki skórne występują u około 10% dorosłych i młodzieży. Największą zachorowalność odnotowuje się u młodzieży między 12. a 16. rokiem życia. Nawracające występowanie kurzajek może być związane z:

• nieprzestrzeganiem prawidłowej higieny osobistej w miejscach publicznych (chodzenie boso w szatni w szkole, pożyczanie butów bądź klapek od rówieśników),
• osłabioną odpornością, co może być związane z niedoborem witaminy D₃^[1],
• nieprawidłową dietą, co w konsekwencji może spowodować niedobór witaminy B₁₂^[2].

Odróżnienie kurzajki od mięczaka zakaźnego

Kurzajki początkowo mogą przypominać odcisk, co jest związane ze wzmożonym procesem wytwarzania keratynocytów, komórek biorących udział w procesie rogowacenia naskórka. Z czasem w wyniku namnażania się wirusa dochodzi do powiększania się kurzajki i wytworzenia wypukłej grudki pokrytej zrogowaciałym naskórkiem. Kurzajki występują najczęściej na stopach, palcach oraz dłoniach. Rzadziej na innych częściach ciała, takich jak: przedramiona, twarz czy łokcie. U około 40% dzieci brodawki znikają samoistnie po 2 latach bez leczenia. Jednak w zależności od ich umiejscowienia mogą być bolesne, do takich miejsc należą podeszwy stóp czy okolice paznokci (Rocky Bacelieri i in., 2005).

Mięczak zakaźny objawia się twardymi zaokrąglonymi grudkami, różowymi bądź w kolorze skóry. Dodatkowo na środku zmiany występuje błyszczące białe wgłębienie. Nakłucie guzka spowoduje wypłynięcie „kaszkowatej” wydzieliny. Z reguły zmiany te znikają samoistnie po około 6–9 tygodniach^[3].

Interwencja

Pacjentkę wsparto w następujący sposób:

• Przekazanie informacji ustnej. Poinformowano matkę pacjentki o tym, że kurzajki są często przypadłością u młodzieży, a monoterapia z reguły nie jest skuteczną metodą leczenia. Ponadto nawracające kurzajki mogą być związane z obniżonym poziomem odporności, który może występować u jej córki ze względu na częste infekcje. Może to wynikać z niedoborów witaminy D₃. Dodatkowo ze względu na ubogą dietę u córki pacjentki mogą występować niedobory witaminy B₁₂. Warto więc zbadać stężenia tych witamin i w razie niedoborów wprowadzić suplementację.
• Przekazanie zalecenia niefarmakologicznego. Matce pacjentki zalecono również przedstawienie córce odpowiednich zasad higieny w miejscach publicznych, gdyż chodzenie boso na terenie basenu bądź używanie cudzych klapek może powodować powstawanie kurzajek.
• Rekomendacja preparatu bez recepty. Zalecono, aby pacjentka spróbowała innych metod leczenia kurzajek niż stosowana wcześniej krioterapia. Zaproponowano dostępny bez recepty preparat z kwasem salicylowym, który ma za zadanie niszczyć zakażony naskórek. Dodatkowo poinformowano o silnym działaniu substancji czynnej i konieczności zabezpieczenia miejsca znajdującego się wokół kurzajki, może być to krem z dużą zawartością mocznika, najlepiej 30-procentową bądź wazeliną kosmetyczną.
• Skierowanie do lekarza. W przypadku nieskuteczności podanych metod należy udać się do lekarza, w celu zastosowania preparatu z większą zawartością kwasu salicylowego, który dostępny jest już tylko na receptę.

Uzasadnienie interwencji

Kurzajki są trudne do leczenia. Żadna pojedyncza terapia nie okazała się skuteczna w osiągnięciu całkowitej remisji u pacjentów. Występują najczęściej u młodzieży w wieku od 12 do 16 lat. Jest to związane z nieprzestrzeganiem higieny w miejscach publicznych lub zaburzeniami odporności. W przeprowadzonych dotąd badaniach stwierdzono, że kurzajki mogą być spowodowane niedoborem witaminy D₃ bądź witaminy B₁₂, które odgrywają istotną rolę w procesach immunologicznych organizmu.

 Z uwagi na małą inwazyjność i bezpieczeństwo stosowania witaminy D₃ oraz witaminy B₁₂ warto rekomendować dołączenie ich do podstawowej terapii.

Podstawowymi metodami leczenia kurzajek są:

• terapia kwasem salicylowym, który ma za zadanie powoli niszczyć naskórek zakażony wirusem HPV. Dotychczas przeprowadzone badania wykazują, że jest to bezpieczna i skuteczna metoda leczenia. Preparaty zawierające kwas salicylowy są dostępne zarówno bez recepty, jak i na receptę. Różnią się procentową zawartością kwasu salicylowego (około 17% w preparatach bez recepty, 40–80% w preparatach na receptę). Wadą tej terapii jest długi czas oczekiwania na wyleczenie, a także możliwość podrażnienia zdrowej skóry wokół kurzajki,
• krioterapia to potraktowanie kurzajek ciekłym azotem, co w konsekwencji powoduje wyzwolenie stanu zapalnego indukującego odpowiedź immunologiczną organizmu^[4]. Jest to jednak metoda bardziej inwazyjna. Pacjenci często skarżą się po zabiegu na powstawanie pęcherzy, blizn i podrażnień skóry^[5].

Kolejną dość nietypową metodą jest użycie na kurzajkę plastra bez opatrunku. Terapia ta polega na nakładaniu na kurzajkę co 4–7 dni plastra bez opatrunku, a następnie oczyszczeniu mydłem i usunięciu pilnikiem martwego naskórka. Proces ten powtarza się po 12 godzinach. Taki cykl do uzyskania pełnego efektu powinien trwać przez 4 do 6 tygodni^[6].

Do tradycyjnych, ale również skutecznych metod leczenia zalicza się zastosowanie olejku z drzewa herbacianego, który posiada potwierdzoną skuteczność w leczeniu wirusa opryszczki. Ze względu na podobną budowę wirusa HPV rozpoczęto stosowanie olejku z drzewa herbacianego na kurzajki. Terapia ta okazała się skuteczna. Jej wadą może być jednak występowanie alergii kontaktowej u części leczonych pacjentów^[7].

Piśmiennictwo

1. Aktaş, H., Ergin, C., Demir, B., & Ekiz, Ö. (2016). Intralesional Vitamin D Injection May Be an Effective Treatment Option for Warts. Journal of cutaneous medicine and surgery, 20(2), 118–122. https://doi.org/10.1177/1203475415602841⬏
2. Viral S.,Olan H., Kontrol G., Kıyasla D. Düşük V. Lower Levels of Vitamin B12 Among Patients with Viral Warts Compared with Control Subjects: A Retrospective Study. Duzce Med J, 2022;24(1):74-77. https://doi: 10.18678/dtfd.1053249⬏
3. Meza-Romero, R., Navarrete-Dechent, C., & Downey, C. (2019). Molluscum contagiosum: an update and review of new perspectives in etiology, diagnosis, and treatment. Clinical, cosmetic and investigational dermatology, 12, 373–381. https://doi.org/10.2147/CCID.S187224⬏
4. Lipke M. M. (2006). An armamentarium of wart treatments. Clinical medicine & research, 4(4), 273–293. https://doi.org/10.3121/cmr.4.4.273⬏
5. Bruggink, S. C., Gussekloo, J., Berger, M. Y., Zaaijer, K., Assendelft, W. J., de Waal, M. W., Bavinck, J. N., Koes, B. W., & Eekhof, J. A. (2010). Cryotherapy with liquid nitrogen versus topical salicylic acid application for cutaneous warts in primary care: randomized controlled trial. CMAJ : Canadian Medical Association journal = journal de l’Association medicale canadienne, 182(15), 1624–1630. https://doi.org/10.1503/cmaj.092194⬏
6. Goldman R. D. (2019). Duct tape for warts in children: Should nature take its course?. Canadian family physician Medecin de famille canadien, 65(5), 337–338.⬏
7. Millar, B. C., & Moore, J. E. (2008). Successful topical treatment of hand warts in a paediatric patient with tea tree oil (Melaleuca alternifolia). Complementary therapies in clinical practice, 14(4), 225–227. https://doi.org/10.1016/j.ctcp.2008.05.003⬏