Etanol wchodzi w interakcje z wieloma lekami. Które leki przeciwbólowe można bezpiecznie polecić przy bólu głowy wywołanym spożyciem alkoholu?
Bezpieczne wydaje się zastosowanie paracetamolu lub ibuprofenu w dawkach niewiększych niż zalecane, czyli do 4 g na dobę dla paracetamolu i do 1200 mg na dobę dla ibuprofenu.
Jak organizm metabolizuje alkohol?
Etanol metabolizowany jest głównie w wątrobie przez kilka enzymów, z których najważniejsze to dehydrogenaza aldehydowa (ADH) i izoforma CYP2E1 enzymu P450. U osób spożywających alkohol sporadycznie CYP2E1 metabolizuje tylko niewielką część spożytego alkoholu. Natomiast przy przewlekłym nadużywaniu alkoholu aktywność CYP2E1 wzrasta nawet 10-krotnie, przez co większy udział ma wtedy CYP2E1 niż ADH. Dlatego interakcja alkoholu z lekiem może być bardzo różna w zależności od spożycia alkoholu.
Czy paracetamol jest bezpieczny na kaca?
Interakcja etanolu z paracetamolem
Interakcja między etanolem i paracetamolem jest złożona, przewlekłe i sporadyczne przyjmowanie alkoholu ma odmienne skutki. Etanol indukuje enzym CYP2E1, co zwiększa stężenie we krwi N-acetylo-p-benzochinonoiminy (NAPQI), która jest hepatotoksycznym metabolitem paracetamolu. Jednak większość badań nie wykazała zwiększonej toksyczności paracetamolu u alkoholików. Etanol może konkurować z paracetamolem o ścieżki metaboliczne, a nawet hamować jego metabolizm, co sprawia, że alkoholicy mogą być bardziej narażeni na toksyczne działanie paracetamolu podczas odstawiania alkoholu. Podobnie łączne spożycie paracetamolu i dużych ilości alkoholu może prawdopodobnie chronić przed uszkodzeniem wątroby, ponieważ szlak metaboliczny prowadzący do powstania NAPQI będzie hamowany.1Badania farmakokinetyczne wykazały, że przy stężeniu alkoholu we krwi wynoszącym 100 mg/dl, hamowanie produkcji NAPQI ustępuje po 8 godzinach od ostatniego zażycia alkoholu.2
Przyjmowanie zalecanych dawek paracetamolu przy umiarkowanym i okazjonalnym piciu alkoholu nie wydaje się ryzykowne u zdrowych osób, podobnie jak zażycie paracetamolu „na kaca” w dopuszczalnej dawce do 4 g na dzień.3,4
Czy NLPZ są bezpieczne na kaca?
Interakcja etanolu z NLPZ
Jednoczesne stosowanie aspiryny i innych niesteroidowych leków przeciwzapalnych z etanolem może zwiększać ryzyko krwawienia z przewodu pokarmowego. Mechanizm polega na addytywnym lub synergistycznym działaniu niszczącym śluzówkę żołądka zarówno miejscowo, jak i przez hamowanie syntezy gastroprotekcyjnych prostaglandyn (Preston, 2019).
Badanie kliniczno-kontrolne z 1999 roku wykazało znaczący wzrost ryzyka krwawienia z przewodu pokarmowego u osób regularnie przyjmujących NLPZ i spożywających duże ilości alkoholu (powyżej 21 drinków tygodniowo), dlatego niezalecane jest przewlekłe stosowanie NLPZ u osób nadużywających alkoholu. Natomiast nie wykazano addytywnego działania gastrotoksycznego aspiryny i alkoholu u osób spożywających alkohol sporadycznie.5
Dostępne dane wskazują, że spośród nieselektywnych NPLZ najmniejsze ryzyko działań niepożądanych ze strony przewodu pokarmowego daje ibuprofen.6 Dlatego przyjęcie zalecanych dawek ibuprofenu po okazjonalnym wypiciu alkoholu wydaje się bezpieczne u osób ze zdrowym przewodem pokarmowym.
Źródła
- Prescott L. F. (2000). Paracetamol, alcohol and the liver. British journal of clinical pharmacology, 49(4), 291–301. https://doi.org/10.1046/j.1365-2125.2000.00167.x ↩
- Thummel, K. E., Slattery, J. T., Ro, H., Chien, J. Y., Nelson, S. D., Lown, K. E., Watkins, P. B. (2000). Ethanol and production of the hepatotoxic metabolite of acetaminophen in healthy adults. Clinical pharmacology and therapeutics, 67(6), 591–599. https://doi.org/10.1067/mcp.2000.106574 ↩
- Preston, C. L. (red.). (2019). Stockley’s Drug Interactions. Twelfth edition. Pharmaceutical Press. ↩
- Thummel, K. E., Slattery, J. T., Ro, H., Chien, J. Y., Nelson, S. D., Lown, K. E., Watkins, P. B. (2000). Ethanol and production of the hepatotoxic metabolite of acetaminophen in healthy adults. Clinical pharmacology and therapeutics, 67(6), 591–599. https://doi.org/10.1067/mcp.2000.106574 ↩
- Kaufman, D. W., Kelly, J. P., Wiholm, B. E., Laszlo, A., Sheehan, J. E., Koff, R. S., Shapiro, S. (1999). The risk of acute major upper gastrointestinal bleeding among users of aspirin and ibuprofen at various levels of alcohol consumption. The American journal of gastroenterology, 94(11), 3189–3196. https://doi.org/10.1111/j.1572-0241.1999.01517.x ↩
- Castellsague, J., Riera-Guardia, N., Calingaert, B., Varas-Lorenzo, C., Fourrier-Reglat, A., Nicotra, F., Sturkenboom, M., Perez-Gutthann, S., & Safety of Non-Steroidal Anti-Inflammatory Drugs (SOS) Project (2012). Individual NSAIDs and upper gastrointestinal complications: a systematic review and meta-analysis of observational studies (the SOS project). Drug safety, 35(12), 1127–1146. https://doi.org/10.2165/11633470-000000000-00000 ↩