Suplementacja kwasami omega-3 to jeden z powszechnie stosowanych sposobów na wspomaganie odporności i zapobieganie chorobom układu sercowo-naczyniowego. Czy ma to uzasadnienie w najnowszych doniesieniach naukowych?
Czy w przypadku niedoboru kwasów omega-3 w diecie lepszym źródłem będzie tran, czy też inne suplementy dostępne w aptece?
Dorsz czy rekin?
Nazwa tran zastrzeżona jest wyłącznie dla ciekłego tłuszczu pozyskiwanego z wątroby dorsza atlantyckiego i innych ryb z rodziny dorszowatych. Często jest on mylony z olejem otrzymywanym z wątroby rekina, który od tranu różni się przede wszystkim składem:
Tłuszcz z wątroby dorsza
Tłuszcz z wątroby rekina
kwasy omega-3 (DHA i EPA)
alkiloglicerole
witamina D (cholekalcyferol)
skwalen
witamina A (retinol, akseroftol)
kwasy omega-3
Olej z wątroby dorsza, obok oleju lnianego i słonecznikowego, należy do jednego z bogatszych źródeł niezbędnych nienasyconych kwasów tłuszczowych (NNKT) – przede wszystkim kwasów omega-3 (a wśród nich kwasu dokozaheksaenowego – DHA i kwasu eikozapentaenowego – EPA).
Jak działają kwasy omega-3?
Możliwe korzystne działniań kwasów omega-3 obejmują wpływ na:
Układ sercowo-naczyniowy. Szereg badań klinicznych wykazał, że suplementacja kwasów omega-3 w dużych dawkach przyczynia się do prewencji chorób układu sercowo-naczyniowych. Powszechnie uważa się, że kwasy omega-3 mają zdolność do hamowania miażdżycy naczyń krwionośnych i stabilizowania już istniejących blaszek miażdżycowych, hamują agregację płytek krwi, redukują poziom triglicerydów i zmniejszają ciśnienie tętnicze krwi. Jakkolwiek istnieją badania potwierdzające, że codzienne i długotrwałe stosowanie kwasów omega-3 (zwłaszcza u osób niespożywających ryb) może zmniejszać ryzyko wystąpienia chorób układu krążenia w przyszłości, to w ostatnich latach dowody na zbawienne działanie suplementacji są poddawane w wątpliwość.1 EMA po analizie dostępnych badań opublikowała komunikat, według którego kwasy omega-3 nie są skuteczne w prewencji chorób sercowo-naczyniowych u osób po zawale.2
Układ odpornościowy. Istnieją dowody na to, że kwasy omega-3 hamują procesy zapalne. Wynika to z faktu, że produktem przemian EPA w organizmie człowieka są prostaglandyny o działaniu przeciwzapalnym. Dodatkowo niedobór kwasów omega-3 może zaostrzać stany zapalne w chorobach, takich jak reumatoidalne zapalenie stawów. Brak jest natomiast wystarczających badań na ludziach, które określałyby wpływ na wzmacnianie odporności czy skrócenie czasu rekonwalescencji po przebytej chorobie.3
Układ nerwowy. Badania sugerują, że zawartość kwasów omega-3 w diecie powyżej 1 grama dziennie może zmniejszać poziom beta-amyloidu we krwi, a co za tym idzie – redukuje ryzyko wystąpienia choroby Alzheimera w przyszłości.4 Odgrywają one również ważną rolę w rozwoju mózgu, siatkówki oka płodu i są polecane do suplementacji kobietom w ciąży. Niski poziom DHA może wiązać się ze zmianami nastroju, problemami ze wzrokiem, obniżoną koncentracją czy nadpobudliwością. Wyniki badań wskazują, że kwasy DHA/EPA mogą wykazywać działanie przeciwdepresyjne porównywalne do leków przeciwdepresyjnych.5
Tran posiada również w składzie witaminy rozpuszczalne w tłuszczach (witaminy A i D). Suplementacja witaminą D jest szczególnie wskazana w okresie jesienno-zimowym, gdy brak słońca powoduje, że nie jesteśmy w stanie pokryć dziennego zapotrzebowania. Niestety ilość witaminy D3 w tranie lub w innych preparatach z kwasami omega-3 jest niewystarczająca do zapewnienia rekomendowanego dziennego spożycia.6 Zdecydowanie lepszym rozwiązaniem są osobne suplementy z witaminą D3.
Na co zwrócić uwagę przy poleceniu preparatów z kwasami omega-3?
Polecając preparat z kwasami omega-3 zwróć uwagę na:
zawartość i dawki kwasów DHA i EPA,
zawartość witamin (zwłaszcza D3),
postać (kapsułki, tran butelkowany),
pochodzenie i świeżość produktu.
Preparaty płynne z kwasami omega-3
W poniższej tabeli znajdziesz porównanie przykładowych preparatów zawierających kwasy omega-3 w postaci płynnej dostępnych w aptekach (zawartości w przeliczeniu na 5 mL).
Preparat
DHA (mg)
EPA (mg)
Wit. D (µg)
Wit. A (µg)
Wit. E (mg)
Moller’s Tran Norweski
550
400
10
250
10
Tran islandzki LYSI
460
345
4,6
230
4,6
Tran Sanostol
400
300
10
250
2
Tran skandynawski Aflofarm
400
350
7,5
599
–
Omacor (dostępny na receptę)
380
460
Vibovit Tran Norweski o smaku cytrynowym
600
400
10
140
7,4
Tran Tradycyjny z Islandii Domowa Apteczka
550
825
10
800
12
EYE Q płyn dla dzieci
58
186
–
–
–
Lenvitol – producent nie udostępnia informacji na temat zawartości kwasów DHA i EPA. W przeliczeniu na 5 ml preparatu: kwas linolenowy 2,7 g, kwas linolowy 0,7 g.
Preparaty z kwasami omega-3 w kapsułkach
W tabeli poniżej umieszczono przykładowe preparaty z kwasami omega-3 w postaci kapsułek (zawartości podano w przeliczeniu na jedną kapsułkę).
Preparat
Op.
Status
DHA (mg)
EPA (mg)
Wit. D3 (µg)
Wit. A (µg)
Wit. E (mg)
ALA (mg)
OA (mg)
LA (mg)
Tran HASCO
60 kaps.
lek OTC
30 – 90
35 – 80
0,75 – 3,1
90 – 375
–
–
–
–
Möller’s Forte z tranem
30/60/112 kaps.
suplement diety
108
119.5
5
–
5
–
–
–
Gold Omega 3 OLIMP
60 kaps.
suplement diety
220
330
–
–
12
–
–
–
Omega 3-6-9 SOLGAR
60 kaps.
suplement diety
74
115
–
–
–
195
108
200
Omega 3 SOLGAR
60 kaps.
suplement diety
100
160
–
–
–
–
–
–
Pełne Spektrum Omega SOLGAR
120 kaps.
suplement diety
90
101
2.5
–
–
–
192
24
Omega-3 Naturell
120 kaps.
suplement diety
60
90
–
–
–
–
–
–
Centrum Special Tran
120 kaps.
suplement diety
40
32
0.95
87.5
–
–
–
–
Omacor
28 kaps.
lek Rp
380
460
Omecardin
60 kaps.
suplement diety
270
380
Naturell Omega-3
120 kaps.
suplement diety
60
90
Naturell Omega-3 1000
60 kaps.
suplement diety
220
330
EYE Q
400 kaps.
suplement diety
29
93
–
–
–
10
Źródła
Bowen KJ, Harris WS, Kris-Etherton PM. Omega-3 Fatty Acids and Cardiovascular Disease: Are There Benefits? Curr Treat Options Cardiovasc Med. 2016 Nov;18(11):69.abstrakt↩
EMA: Meeting highlights from the Committee for Medicinal Products for Human Use (CHMP) 10-13 December 2018 [dostęp: 9.01.2019] link↩
Mayoclinic.org. Fish oil. [dostęp 14.11.2016] pełny tekst↩
Gu Y, Schupf N, Cosentino SA, Luchsinger JA, Scarmeas N. Nutrient intake and plasma β-amyloid. Neurology. 2012 Jun 5;78(23):1832-40. abstrakt↩
RJT Mocking, I Harmsen, J Assies, MWJ Koeter, HG Ruhé and AH Schene: Meta-analysis and meta-regression of omega-3 polyunsaturated fatty acid supplementation for major depressive disorder. Transl Psychiatry (2016) 6, e756; doi:10.1038/tp.2016.29 pełny tekst .pdf↩
Płudowski P et al: Practical guidelines for the supplementation of vitamin D and the treatment of deficits in Central Europe – recommended vitamin D intakes in the general population and groups at risk of vitamin D deficiency. Endokrynol Pol. 2013;64(4):319-27. abstrakt ↩
Czytasz fragment
Zaloguj się, aby czytać dalej
Pełne opracowania opieka.farm – w tym materiały Rx – są dostępne dla zalogowanych. Załóż bezpłatne konto zawodowe: zajmuje minutę i odblokowuje całą bazę wiedzy.
