Kwasy omega-3 (estry etylowe)

Preparat wielonienasyconych kwasów tłuszczowych z grupy omega-3 w postaci estrów etylowych, zawierający kwas eikozapentaenowy (EPA) i dokozaheksaenowy (DHA), zaliczany do leków zmniejszających stężenie lipidów (kod ATC C10AX06). Dostępny wyłącznie na receptę, w preparacie jednoskładnikowym (kapsułki miękkie 1000 mg). Stosowany w leczeniu hipertriglicerydemii jako uzupełnienie diety.

Działanie kwasów omega-3 (estry etylowe)

Estry etylowe kwasów omega-3 zawierają dwa niezbędne wielonienasycone kwasy tłuszczowe – kwas eikozapentaenowy (EPA) i dokozaheksaenowy (DHA) – które obniżają stężenie triglicerydów we krwi. Efekt wynika głównie ze zmniejszenia stężenia lipoprotein o bardzo niskiej gęstości (VLDL), a substancja wpływa dodatkowo na hemostazę i ciśnienie tętnicze.

W odróżnieniu od statyn, które działają przede wszystkim na cholesterol LDL, kwasy omega-3 obniżają przede wszystkim triglicerydy i mogą być kojarzone ze statyną, gdy samo jej działanie na triglicerydy jest niewystarczające.

Farmakologia

Kwasy omega-3 obniżają syntezę triglicerydów w wątrobie, ponieważ EPA i DHA są słabo wykorzystywanymi substratami enzymów odpowiedzialnych za syntezę triglicerydów i hamują estryfikację innych kwasów tłuszczowych. Wzrost zawartości peroksysomów powstających w procesie beta-oksydacji kwasów tłuszczowych w wątrobie zmniejsza pulę wolnych kwasów tłuszczowych dostępnych do syntezy triglicerydów, a zahamowanie tej syntezy prowadzi do obniżenia stężenia VLDL¹.

U niektórych pacjentów z hipertriglicerydemią lek podwyższa stężenie cholesterolu LDL, a zwiększenie stężenia cholesterolu HDL jest niewielkie, znacznie mniejsze niż po fibratach i zmienne. Długoterminowe działanie obniżające stężenie lipidów (po ponad roku leczenia) nie jest znane i brak jednoznacznych dowodów, że obniżenie stężenia triglicerydów zmniejsza ryzyko rozwoju choroby niedokrwiennej serca¹.

W trakcie leczenia dochodzi do zmniejszenia wytwarzania tromboksanu A2 oraz do niewielkiego wydłużenia czasu krwawienia, bez istotnego wpływu na inne czynniki krzepnięcia¹.

Farmakokinetyka

Po podaniu doustnym dochodzi do pełnej hydrolizy estru etylowego, z dobrym poziomem wchłaniania EPA i DHA oraz ich wbudowywaniem w fosfolipidy osocza i estry cholesterolu. Stężenie EPA i DHA w fosfolipidach osocza odpowiada stężeniu tych kwasów wbudowanych w błony komórkowe¹.

Metabolizm kwasów tłuszczowych omega-3 przebiega trzema głównymi drogami: transportem do wątroby i wbudowaniem w lipoproteiny kierowane do obwodowych zapasów lipidów, zastąpieniem fosfolipidów błony komórkowej fosfolipidami lipoproteinowymi, w wyniku czego kwasy tłuszczowe mogą pełnić rolę prekursorów eikozanoidów, oraz oksydacją zaspokajającą zapotrzebowanie organizmu na energię¹.

Wskazania leków z kwasami omega-3 (estry etylowe)

Preparaty na receptę (kapsułki miękkie 1000 mg) stosuje się w endogennej hipertriglicerydemii jako uzupełnienie diety, gdy stosowanie wyłącznie diety nie wystarcza do uzyskania wystarczającej odpowiedzi terapeutycznej. W hipertriglicerydemii typu IV lek podaje się w monoterapii, a w typie IIb/III w skojarzeniu ze statynami, o ile obniżenie stężenia triglicerydów jest niewystarczające¹.

Dawkowanie kwasów omega-3 (estry etylowe)

Grupa	Dawka początkowa	Maksymalnie na dobę
Dorośli, hipertriglicerydemia	2 kapsułki na dobę (2000 mg)	4 kapsułki na dobę (4000 mg)
Osoby powyżej 70 lat	ograniczone dane, zachować ostrożność	4 kapsułki na dobę
Niewydolność nerek	ograniczone dane, zachować ostrożność	4 kapsułki na dobę
Niewydolność wątroby	brak danych	–
Dzieci i młodzież	nie stosować	–

Początkowo podaje się dwie kapsułki na dobę, a przy niewystarczającej odpowiedzi terapeutycznej dawkę można zwiększyć do czterech kapsułek na dobę. Kapsułki można przyjmować z pożywieniem, aby uniknąć dolegliwości ze strony przewodu pokarmowego¹.

Istotne przeciwwskazania do stosowania kwasów omega-3 (estry etylowe)

Uczulenie na soję lub orzeszki ziemne

Preparat zawiera olej sojowy, dlatego nie należy go stosować u pacjentów uczulonych na orzeszki ziemne lub soję¹.

Środki ostrożności przy wydawaniu kwasów omega-3 (estry etylowe)

Migotanie przedsionków

Przeglądy systematyczne i metaanalizy randomizowanych badań wykazały zależne od dawki zwiększone, w porównaniu do placebo, ryzyko migotania przedsionków u pacjentów z rozpoznanymi chorobami układu krążenia lub czynnikami ich ryzyka, leczonych estrami etylowymi kwasów omega-3. Ryzyko jest największe po dawce 4 g na dobę, a jeśli migotanie przedsionków się rozwinie, leczenie należy trwale zakończyć¹.

Wydłużenie czasu krwawienia i leki przeciwzakrzepowe

Ze względu na umiarkowane wydłużenie czasu krwawienia przy dużych dawkach (4 kapsułki) u pacjentów przyjmujących leki przeciwzakrzepowe należy wykonywać regularne badania kontrolne i w razie potrzeby korygować dawkowanie. Możliwość wydłużenia czasu krwawienia trzeba uwzględnić także u pacjentów z grupy podwyższonego ryzyka krwotoków, na przykład z powodu ciężkich urazów lub zabiegów chirurgicznych¹.

Kontrola prób wątrobowych

U niektórych pacjentów odnotowano mały, ale znaczący wzrost aktywności aminotransferaz AspAT i AlAT w zakresie wartości prawidłowych. U pacjentów z jakimikolwiek objawami niewydolności wątroby należy regularnie kontrolować aktywność aminotransferaz, zwłaszcza w przypadku stosowania dużych dawek (4 kapsułki)¹.

Nadwrażliwość lub alergia na ryby

Lek należy stosować z ostrożnością u pacjentów ze znaną nadwrażliwością lub alergią na ryby¹.

Ograniczenia stosowania w wybranych grupach

Ze względu na brak odpowiednich danych dotyczących skuteczności i bezpieczeństwa nie zaleca się stosowania leku u dzieci, a dane dotyczące pacjentów powyżej 70 lat oraz z niewydolnością nerek są ograniczone¹.

Postać hipertriglicerydemii

Lek nie jest wskazany w egzogennej hipertriglicerydemii (hiperchylomikronemii typu 1), a doświadczenie z jego stosowaniem we wtórnej endogennej hipertriglicerydemii, zwłaszcza w przebiegu niekontrolowanej cukrzycy, oraz w skojarzeniu z fibratami jest ograniczone lub brak go całkowicie¹.

Wpływ na prowadzenie pojazdów

Nie badano wpływu leku na zdolność prowadzenia pojazdów i obsługiwania maszyn, jednak spodziewany jest brak wpływu lub wpływ nieistotny¹.

Interakcje kwasów omega-3 (estry etylowe)

Doustne leki przeciwzakrzepowe (warfaryna) + kwasy omega-3

Gdy lek podawano równocześnie z warfaryną, nie wystąpiły powikłania krwotoczne. W razie stosowania takiego skojarzenia lub odstawienia leku należy jednak kontrolować czas protrombinowy, a ze względu na wydłużenie czasu krwawienia przy dużych dawkach u pacjentów przyjmujących leki przeciwzakrzepowe konieczne są regularne badania kontrolne i w razie potrzeby korekta dawki¹.

Działania niepożądane kwasów omega-3 (estry etylowe)

Zaburzenia żołądkowo-jelitowe

Zaburzenia żołądkowo-jelitowe, w tym wzdęcia, ból brzucha, zaparcie, biegunka, niestrawność, wzdęcia z oddawaniem gazów, odbijanie, refluks żołądkowo-przełykowy, nudności i wymioty, występują często ()¹.

⚠ Migotanie przedsionków

Migotanie przedsionków jest działaniem częstym (), z ryzykiem zależnym od dawki i największym po podaniu 4 g na dobę¹.

⚠ Krwawienia

Krwawienia w obrębie przewodu pokarmowego oraz krwawienie z nosa występują niezbyt często ()¹.

Zaburzenia czynności wątroby

Zaburzenia czynności wątroby, w tym zwiększenie aktywności aminotransferaz oraz aminotransferazy alaninowej i asparaginianowej, występują rzadko ()¹.

Zaburzenia metaboliczne

Hiperglikemia i dna moczanowa są działaniem niezbyt częstym ()¹.

Zaburzenia układu nerwowego i niedociśnienie

Zawroty głowy, zaburzenia smaku i bóle głowy występują niezbyt często (), podobnie jak niedociśnienie niezbyt często ()¹.

Reakcje nadwrażliwości i skórne

Nadwrażliwość występuje rzadko (), wysypka jest działaniem niezbyt częstym (), pokrzywka występuje rzadko (), a świąd ma nieznaną częstość ()¹.

Pełną listę działań niepożądanych zawiera ChPL każdego preparatu, punkt 4.8.

Ciąża a kwasy omega-3 (estry etylowe)

Zgodnie z charakterystyką produktu leczniczego nie ma dostatecznej ilości danych na temat stosowania leku u kobiet w ciąży, a potencjalne ryzyko u ludzi jest nieznane. Lek nie powinien być stosowany podczas ciąży, o ile nie jest to bezwzględnie konieczne¹.

Karmienie piersią a kwasy omega-3 (estry etylowe)

Zgodnie z charakterystyką produktu leczniczego brak jest danych na temat przenikania leku do mleka matek u zwierząt i u ludzi, dlatego leku nie należy stosować w czasie laktacji¹.

Produkty handlowe z kwasami omega-3 (estry etylowe)

Preparat	Postać	Kategoria dostępności
Omacor	kapsułki miękkie 1000 mg	Rp