Pyrantel jest lekiem przeciwpasożytniczym będącym pochodną pirymidyny.
Jak działa pyrantel?
Pyrantel w niewielkim stopniu wchłania się z przewodu pokarmowego. Działa poprzez zablokowanie przewodnictwa nerwowo-mięśniowego pasożytów znajdujących się w świetle przewodu pokarmowego. Unieruchomione pasożyty zostają usunięte z jelita wskutek ruchów perystaltycznych.
Kiedy i jak wprowadzono do obrotu pyrantel?
Pyrantel został po raz pierwszy opisany w 1965 przez naukowców firmy Pfizer, poszukujących leków przeciwpasożytniczych o odpowiednich właściwościach farmakokinetycznych. Pyrantel w preparatach weterynaryjnych jest zarejestrowany jako lek przeciwpasożytniczy w leczeniu kotów, psów, koni, kucyków i świń.
Komu można polecić pyrantel?
Preparaty z pyrantelem możesz polecić:
- dzieciom i dorosłym zakażonym owsikiem, u których wystąpią charakterystyczne objawy, takie jak: świąd odbytu, utrata łaknienia, drażliwość czy też wtórne zakażenia bateryjne skóry wokół odbytu,
- rodzicom dzieci zakażonych owsikiem,
- osobom mieszkającym wspólnie z zakażonymi owsikiem.
Pyrantel, może być skuteczny także w przypadku glistnicy i zakażeń tęgoryjcem, jest to jednak zastosowanie off label.
Czy pyrantel można polecić ciężarnej lub karmiącej?
ChPL produktów z pyrantelem podają, że nie zaleca się jego stosowania w ciąży i u kobiet karmiących.
Od jakiego wieku można zarekomendować pyrantel?
Zawiesina z pyrantelem (Pyrantelum Owix) może być rekomendowana od 2. r.ż. u dzieci o masie ciała powyżej 11 kg, tabletki (Pyrantelum Owix) można polecać od 6. r.ż.
Jak dobrać postać i moc?
Zawiesina dostępna jest w stężeniu 250 mg/5 ml, może być stosowana u dzieci i dorosłych, jeżeli postać tabletek nie jest akceptowalna. Tabletki są dostępne w dawce 250 mg, mogą być rekomendowane od 6. r.ż.
Zawiesina z pyrantelem ma morelowy smak, tabletki są podzielne i mają smak i zapach pomarańczowy.
Jak dawkować pyrantel?
Dawka leku przeliczana jest na kilogram m.c. Stosuje się jednorazową dawkę 11 mg/kg m.c. Dawkowanie zawiesiny i tabletek zostało przedstawione w tabelach 1 i 2.
Tabela 41 Dawkowanie zawiesiny z pyrantelem
| Masa ciała | Dawka jednorazowa [ml] | Dawka jednorazowa [mg] |
|---|---|---|
| Dzieci o m.c. < 11 kg lub w wieku poniżej 2 lat | Jedynie pod nadzorem lekarza | |
| 11-16 kg | 2,5 | 125 |
| 17-28 kg | 5,0 | 250 |
| 29-39 kg | 7,5 | 375 |
| 40-50 kg | 10,0 | 500 |
| 51-62 kg | 12,5 | 625 |
| 63-75 kg | 15,0 | 750 |
| Dorośli o m.c. >75 kg | 20,0 | 1000 |
Tabela 42 Dawkowanie tabletek z pyrantelem
| Masa ciała | Dawka jednorazowa | Dawka jednorazowa [mg] |
|---|---|---|
| 17-28 kg | 1 tabletka | 250 |
| 29-39 kg | 11/2 tabletki | 375 |
| 40-50 kg | 2 tabletki | 500 |
| 51-62 kg | 21/2 tabletki | 625 |
| 63-75 kg | 3 tabletki | 750 |
| Dorośli o m.c. >75 kg | 4 tabletki | 1000 |
Dawkę leku podaje się jednorazowo, a następnie powtarza po dwóch lub trzech tygodniach.
Jak długo można stosować pyrantel?
Bez konsultacji z lekarzem pacjent może przyjąć jednorazowe dawki obliczone zgodnie ze swoją wagą, maksymalnie 1 g pyrantelu i powtórzyć dawkę po upływie dwóch lub trzech tygodni.
Po jakim czasie pacjent odczuje, że pyrantel działa?
Pyrantel działa na formy dojrzałe i pasożyty we wczesnym stadium rozwoju, natomiast nie działa na larwy. Z tego względu do pełnego działania leku konieczne jest zażycie dwóch dawek w odstępie dwóch lub trzech tygodni. Podanie drugiej dawki pozwala na eliminacje pasożytów. Po dwóch tygodniach od zakończenia leczenia zaleca się wykonanie kontrolnego badania parazytologicznego.
Komu stanowczo odradzić stosowanie preparatów zawierających pyrantel?
Odradź stosowanie pyrantelu pacjentom:
- chorującym na miastenię.Pacjenci ci stosują leki z grupy inhibitorów acetylocholinoesterazy, na przykład pirydostygminę (Mestinon).
Jakie przewagi ma pyrantel nad innymi lekami o tym samym wskazaniu?
Pyrantel jest jedynym dostępnym bez recepty lekiem stosowanym w leczeniu owsicy.
Według przeglądu systematycznego z metaanalizą porównującego skuteczność leków przeciwpasożytniczych w przypadku glistnicy, pyrantel jest równie skuteczny co mebendazol (Veromox) czy albendazol (Zentel), jednak jego zastosowanie w preparatach OTC ogranicza się jedynie do zakażeń owsikiem[1].
W badaniu porównującym skuteczność pyrantelu,albendazolu i mebendazolu w zakażeniach owsikiem ludzkim, również zaobserwowano podobną skuteczność wszystkich trzech leków i potwierdzono niskie ryzyko występowania działań niepożądanych po zastosowaniu każdego z nich[2].
Jakie działania niepożądane ma pyrantel?
Stosowanie pyrantelu obarczone jest niskim ryzykiem działań niepożądanych. Jeżeli występują, to z reguły dotyczą przewodu pokarmowego i są przemijające. U pacjenta mogą pojawić się nudności, wymioty, zaburzenia łaknienia, bóle i zawroty głowy.
W jakie istotne interakcje z innymi lekami wchodzi pyrantel?
Pyrantel nie wchodzi w istotne interakcje z innymi lekami. Przy jednoczesnym stosowaniu teofiliny (Theovent, Euphyllin long, Theospirex) może dojść do zwiększenia stężenia teofiliny we krwi, jednak jest to interakcja mało istotna klinicznie.
Jakie produkty komplementarne można polecić pacjentom stosującym pyrantel?
Wydając pacjentowi lek z pyrantelem należy poinformować go o konieczności przestrzegania restrykcyjnych zasad higieny w trakcie leczenia a także poinformować o konieczności leczenia wszystkich domowników w tym samym czasie.
Zaleć pacjentowi następujące postępowanie:
- wypranie w gorącej wodzie i uprasowanie bielizny osobistej oraz pościeli,
- poranny prysznic, kąpiel bądź podmywanie okolic odbytu ciepłą wodą z mydłem, co znacznie ograniczy możliwość autoinwazji,
- dokładne sprzątanie mieszkania, ponieważ jaja owsika w ciepłych i suchych miejscach pozostają zakaźne do 2 dni.
Nie ma konieczności stosowania leków przeczyszczających przed i w trakcie kuracji pyrantelem.
Piśmiennictwo
- Keiser, J., Utzinger, J. (2008). Efficacy of current drugs against soil-transmitted helminth infections: systematic review and meta-analysis. Jama, 299(16), 1937-1948.⬏
- Wang, B. R., Wang, H. C., Li, L. W., Zhang, X. L., Yue, J. Q., Wang, G. X., … Xiao, F. R. (1987). Comparative efficacy of thienpydin, pyrantel pamoate, mebendazole and albendazole in treating ascariasis and enterobiasis. Chinese Medical Journal, 100(11), 928-930.⬏