Receptura płynu do dezynfekcji + kalkulator

Jak wykonać w aptece lek apteczny etanolowy roztwór antyseptyczny do stosowania na skórę, jak go wycenić i jak odważyć.

Od 24 marca 2020 możemy wykonywać na stan apteki lek apteczny do dezynfekcji skóry do wydawania pacjentom bez recepty. Właściwie możliwość wykonywania leków aptecznych mieliśmy „od zawsze” – w osobnym artykule omówiłam, czym jest lek apteczny i czym się różni od leku recepturowego. (Patrz: Lek apteczny: definicja i przepisy”.) Jednak brakowało monografii na płyn do dezynfekcji, a teraz już mamy Solutio antiseptica spirituosa ad usum dermicum. Monografię pilnie wprowadzono z powodu epidemii COVID-19, o czym pisaliśmy w opracowaniu o koronawirusie. (Patrz: Fakty na temat koronawirusa i COVID-19”.)

Do wykonania płynu wystarczy gliceryna, woda utleniona, woda destylowana i etanol.

Spirytus konsumpcyjny a farmakopealny

Niestety ten ostatni obecnie bardzo podrożał za sprawą windowania cen środków do dezynfekcji. W czasie epidemii możemy jednak użyć spirytusu konsumpcyjnego, bo wg GIF:

Wobec wprowadzenia stanu epidemii na terenie Rzeczpospolitej Polskiej oraz ze względu na duże zapotrzebowanie na środki dezynfekujące przeznaczone do stosowania na skórę, Główny Inspektor Farmaceutyczny informuje, że apteki posiadające izby recepturowe, mogą przygotowywać lek apteczny na podstawie monografii narodowej Etanolowy roztwór antyseptyczny do stosowania na skórę (Solutio antiseptica spirituosa ad usum dermicum), na bazie spirytusu konsumpcyjnego, rektyfikowanego o zawartości 95% alkoholu etylowego, który został prawidłowo, tj. legalnie wprowadzony do obrotu na terytorium RP, o udokumentowanym pochodzeniu.[1]

Oznacza to, że możecie po prostu wykorzystać „sklepowy” spirytus.

Skład płynu do dezynfekcji

Skład płynu określony został objętościowo:

Glycerolum (85 per centum) (0497) 16,7 mL
Hydrogenii peroxidum 3 per centum (0395) 41,7 mL
Ethanolum (96 per centum) (1317) 833,3 mL
Aqua purificata (0008) ad 1000,0 mL[2]

Do sporządzenia roztworu potrzebne jest więc odpowiednie przeliczenie na podstawie gęstości cieczy, bo w aptece oczywiście robimy leki i wyceniamy je wagowo, a nie objętościowo.

Przeliczanie na wagę

Gęstości według FP prezentują się tak:

  • gliceryna 85% – ok. 1,2249 g/cm3
  • woda utleniona – przyjmujemy jak dla wody ok. 1 g/cm3
  • etanol 96% – ok. 0,808 g/cm3
  • woda – 1 g/cm3

Po przeliczeniach przepis wygląda tak:

Glyceroli               20,5
3% Hydrogenii peroxidi  41,7
Ethanoli 96%            673,3
Aq. pur.                108,3
M.f. sol.

Kalkulator

Otrzymujemy tym samym 843,8 g roztworu o objętości 1 litra. W związku z tym, że w aptece wykonacie prawdopodobnie tyle roztworu ile macie spirytusu, przygotowaliśmy kalkulator, który pozwoli Wam na szybkie przeliczenie — ile płynu do dezynfekcji możecie otrzymać z dostępnej ilości spirytusu… albo w drugą stronę, ile składników potrzebujecie do wytworzenia konkretnej partii. Dajcie znać w komentarzach, czy taka forma kalkulatora Wam odpowiada i… działajcie!

Wykonanie i wycena

Wykonanie jest bardzo proste:

  1. Glicerol rozpuścić w etanolu (96%)
  2. Dodać roztworu (3%) nadtlenku wodoru
  3. Uzupełnić wodą
  4. Zmieszać

W osobnym artykule opisałam jak wycenić i wprowadzić na stan lek apteczny. (Patrz: Lek apteczny: wycena w programie Kamsoft”.)

mgr farm. Paulina Front

Absolwentka Wydziału Farmaceutycznego Ślaskiego Uniwersytetu Medycznego w Katowicach. Na co dzień obserwuje i komentuje zmiany na rynku aptecznym, szczególnie te związane z e-receptą. Szczególnie interesuje się recepturą apteczną.

[artykuły]

Źródła
  1. Komunikat GIF pełny tekst .pdf
  2. Monografia Solutio antiseptica spirituosa ad usum dermicum pełny tekst .pdf

Podziel się:
Share on facebook
Share on twitter
Share on linkedin
Share on whatsapp
Share on email
Subskrybuj
Powiadom o
17 komentarzy
Inline Feedbacks
View all comments

Przyjęta gęstość etanolu 96 trochę za niska. Monografia z FP XI podaje od 0,805 do 0,812 (LINK)
Stąd też w obliczeniach powinniśmy otrzymać ok 15 g etanolu więcej.

Należy również pamiętać o przeliczaniu gęstości względnej, która jest podawana w FP, na gęstość bezwzględną. Dopiero po przeliczeniu możemy stosować standardowy wzór na masę m=d*V.

Mógłby mi ktoś podpowiedzieć w jaki sposób rozliczyć ten spirytus? Wprowadzam go na stan? Czy np traktuję jako koszty i np uwzględniam to przy ustalaniu ceny plynu?

Też mam ten problem…

Też się zastanawiałam, czy nikt nie będzie miał problemu jeśli wprowadze sobie na stan spirytus od dostawcy “Społem” 😉

Do składu płynu antyseptycznego, zamieszczonego w tym opracowaniu, wkradła się mała nieścisłość. Dotyczy to ostatniej pozycji.
Powinno być :
“Aqua purificata (0008) ad 1000,0 ml”
Poza tym trochę się gubię w tych pojęciach “antyseptyka”, “dezynfekcja”. Czy w chwili obecnej to jeden pies? Zadałam to pytanie na innym portalu i nie otrzymałam odpowiedzi. Ludzie tym płynem dezynfekują powierzchnie nieożywione i skarżą się na jego lepiące właściwości, a przecież monografia wyraźnie mówi, że płyn przeznaczony jest to antyseptyki skóry.

Konrad Tuszyński

Antyseptyka to odkażanie skóry i ran, a dezynfekcja – powierzchni i przedmiotów martwych. Podział ten już raczej odszedł do lamusa, bo nikt go nie stosował (może poza autorami farmakopei). 🙂 To trochę jak z zakażaniem i zarażaniem – podręcznikowo zakażamy się wirusem czy bakterią, a zarażamy pasożytem. Co do dezynfekcji pomieszczeń, to jest dość proste. Te do powierzchni zawierają etanol i izopropanol (czasem też inne dodatki), a te na skórę etanol, izopropanol i glicerol. Płyny na skórę można stosować do powierzchni, nie jest to odradzane w charakterystykach, ale są droższe i się “lepią”, więc to bez sensu. Na przykład Trisept… Czytaj więcej »

Dziękuję 🙂

Hej! Co daje dodatek wody utlenionej? Jaki ma ona wpływ na stabilność r-ru?

Doczytałem, że ma wzmacniać efekt dezynfekujący, ale że woda utleniona słabo odkaża, dodatkowe rozwadnianie tłumi jej właściwości jeszcze bardziej. Według mnie umieszczenie tego w składzie nie ma żadnej zasadności.

Agnieszka Żur

Dlaczego słabo odkaża? Jest powszechnie stosowanym środkiem do dezynfekcji.

Słabo odkaża, ponieważ badania na to wskazują: https://www.woundsresearch.com/article/1586 . A to że coś jest powszechnie robione, nie oznacza, że koniecznie musi być to uzasadnione. Woda utleniona czasem może przynieść więcej szkody niż pożytku – działa hemolitycznie i prowadzi do oddzielania się strupa od rany.
Sam nigdy nie rozumiałem fenomenu tego środka.

Konrad Tuszyński

O wodzie utlenionej już wieki temu pisaliśmy. 🙂
https://opieka.farm/rany/abc-odkazania-ran-cz-1-jod-woda-ulteniona-spirytus/
Ale nadal utarte jest niestety przekonanie, że to “stary dobry antyseptyk”.
Natomiast nadal jest to bardzo powszechnie stosowany i skuteczny środek odkażający do powierzchni:
https://www.cdc.gov/infectioncontrol/guidelines/disinfection/disinfection-methods/chemical.html

Trisept MAX do skóry, Trisept MIX do dezynfekcji powierzchni, w tym szyb. Sprawdzone empirycznie, opis składu i przeznaczenia kiepski: słabo czytelny i chyba niepełny (albo trzeba mieć mocne okulary). Trzeba sobie podpisać pojemniki, bo łatwo pomylić przez różnicę tylko jednej litery.

A co ze spirytusem 96% skażonym??

Agnieszka Żur

Skażonym? chodzi o etanol z chloroheksydyną?

Pogadanki Farmaceutyczne

Ostatnie komentarze:

Aktualności i doniesienia

Wiedza i praktyka

Czytaj też:

17
0
Wyraź swoje zdanie i dodaj komentarz :)x
()
x

Oświadczenie

Portal opieka.farm przeznaczony jest dla farmaceutów oraz osób uprawnionych do wystawiania recept lub prowadzących obrót produktami leczniczymi.

Klikając “Potwierdzam i przechodzę do portalu” oświadczasz, że jesteś taką osobą.

Zaloguj się

Portal dedykowany jest osobom związanym z ochroną zdrowia. Prosimy o zalogowanie się lub rejestrację.