Bilastyna

Lek przeciwhistaminowy II generacji, długo działający selektywny antagonista obwodowych receptorów histaminowych H1, bez powinowactwa do receptorów muskarynowych i bez działania uspokajającego. Stosowana doustnie w alergicznym zapaleniu błony śluzowej nosa i spojówek oraz pokrzywce, a także jako krople do oczu w alergicznym zapaleniu spojówek. Dostępna zarówno bez recepty (tabletki ulegające rozpadowi w jamie ustnej 20 mg dla dorosłych i młodzieży), jak i na receptę (roztwór doustny dla dzieci oraz krople do oczu), w preparatach jednoskładnikowych.

Działanie bilastyny

Bilastyna jest lekiem przeciwhistaminowym drugiej generacji, który wybiórczo blokuje obwodowe receptory histaminowe H1 i nie przenika w istotnym stopniu do ośrodkowego układu nerwowego, dzięki czemu nie działa uspokajająco. Nie wykazuje powinowactwa do receptorów muskarynowych, więc nie daje typowych dla starszych leków objawów cholinolitycznych.

Wyróżnia ją to, że nie jest metabolizowana i jest wydalana w postaci niezmienionej, przez co nie wchodzi w interakcje na poziomie enzymów wątrobowych, a jej wchłanianie po podaniu doustnym silnie zależy od obecności pokarmu.

Podaje się ją raz na dobę, a w postaci doustnej wyłącznie na czczo.

Farmakologia

Bilastyna jest niesedatywnym, długo działającym antagonistą histaminy o selektywnym powinowactwie do obwodowych receptorów H1, który nie wykazuje powinowactwa do receptorów muskarynowych¹. Hamuje zależne od histaminy powstawanie bąbli i zaczerwienienia skóry przez 24 godziny po przyjęciu pojedynczej dawki¹. W postaci ocznej stabilizuje komórki tuczne i zapobiega indukowanej histaminą produkcji cytokin zapalnych przez ludzkie komórki nabłonka spojówki, ograniczając świąd, rozszerzenie naczyń i obrzęk². W badaniach klinicznych nie stwierdzono klinicznie istotnego wydłużenia odstępu QTc ani innych działań na układ sercowo-naczyniowy, nawet po podaniu 200 mg na dobę, czyli dawki 10 razy większej niż kliniczna¹.

Farmakokinetyka

Bilastyna jest szybko wchłaniana po podaniu doustnym i osiąga stężenie maksymalne (C_max) w osoczu po około 1,3 godziny, a jej biodostępność wynosi średnio 61%¹. W dawkach terapeutycznych wiąże się z białkami osocza w 84–90% i jest substratem glikoproteiny P oraz transportera OATP1A2¹.

Bilastyna praktycznie nie podlega metabolizmowi i nie indukuje ani nie hamuje izoenzymów cytochromu P450. Około 95% dawki jest wydalane w postaci niezmienionej z moczem (28,3%) i kałem (66,5%), a okres półtrwania (t_½) wynosi około 14,5 godziny¹. Ponieważ lek nie jest metabolizowany, ani zaburzenia czynności nerek, ani wątroby nie zwiększają narażenia ogólnoustrojowego powyżej marginesu bezpieczeństwa i nie wymagają zmiany dawki¹.

Po podaniu do oka wchłanianie ogólnoustrojowe jest znikome, a maksymalne stężenie we krwi stanowi około 1,5% wartości uzyskiwanej po tabletce 20 mg².

Wskazania leków z bilastyną

Postacie doustne są wskazane w objawowym leczeniu alergicznego zapalenia błony śluzowej nosa i spojówek (sezonowego i całorocznego) oraz pokrzywki¹. Różni je grupa wiekowa: tabletki ulegające rozpadowi w jamie ustnej 20 mg stosuje się u dorosłych i młodzieży w wieku 12 lat i starszych¹, a roztwór doustny 2,5 mg/ml u dzieci w wieku od 2 do 11 lat o masie ciała co najmniej 15 kg³.

Krople do oczu są wskazane w leczeniu ocznych objawów sezonowego i całorocznego alergicznego zapalenia spojówek u dorosłych oraz dzieci w wieku 2 lat i starszych².

Dawkowanie bilastyny

Postać i grupa	Dawka	Uwagi
Tabletki ODT 20 mg – dorośli i młodzież od 12 lat	20 mg raz na dobę	na czczo, godzinę przed lub 2 godziny po posiłku lub soku owocowym
Roztwór doustny 2,5 mg/ml – dzieci od 2 do 11 lat, masa ciała ≥15 kg	10 mg (4 ml) raz na dobę	na czczo, godzinę przed lub 2 godziny po posiłku lub soku owocowym
Krople do oczu 6 mg/ml – dorośli i dzieci od 2 lat	1 kropla do worka spojówkowego chorego oka raz na dobę	nie dłużej niż 8 tygodni bez porady lekarza
Dzieci poniżej 2 lat lub o masie ciała poniżej 15 kg (postacie doustne)	nie stosować	–

Tabletkę ulegającą rozpadowi w jamie ustnej umieszcza się w jamie ustnej, gdzie rozpuszcza się w ślinie, albo rozpuszcza w wodzie, ale nie w soku owocowym¹. Roztwór doustny odmierza się dołączoną miarką z oznaczeniem dawki 4 ml³. U dorosłych i młodzieży powyżej 12 lat właściwą postacią doustną są tabletki 20 mg³.

Istotne przeciwwskazania do stosowania bilastyny

Charakterystyki produktów leczniczych nie wymieniają istotnych przeciwwskazań poza nadwrażliwością na bilastynę lub którąkolwiek substancję pomocniczą preparatu. Ograniczenia wiekowe oraz zasady stosowania przy zaburzeniach czynności nerek i wątroby opisano w dawkowaniu i środkach ostrożności^1,2.

Środki ostrożności przy wydawaniu bilastyny

Przyjmowanie postaci doustnych na czczo

Tabletki i roztwór doustny należy przyjmować na czczo, godzinę przed lub dwie godziny po posiłku albo spożyciu soku owocowego, ponieważ pokarm i soki owocowe zmniejszają wchłanianie bilastyny o około 30%¹.

Zaburzenia czynności nerek i jednoczesne inhibitory glikoproteiny P

U pacjentów z umiarkowanymi lub ciężkimi zaburzeniami czynności nerek należy unikać jednoczesnego podawania bilastyny z inhibitorami glikoproteiny P (ketokonazol, erytromycyna, cyklosporyna, rytonawir, diltiazem), ponieważ może to zwiększać jej stężenie w osoczu i ryzyko działań niepożądanych¹.

Wydłużenie odstępu QT i ryzyko arytmii

Notowano przypadki wydłużenia odstępu QT u pacjentów stosujących bilastynę, dlatego należy zachować ostrożność u osób ze zwiększonym ryzykiem wydłużenia odstępu QT/QTc, to jest z zaburzeniami rytmu serca w wywiadzie, hipokaliemią, hipomagnezemią, hipokalcemią, stwierdzonym wydłużeniem QT lub znaczną bradykardią oraz przyjmujących inne leki wydłużające odstęp QT/QTc¹.

Dzieci poniżej 2 lat lub o masie ciała poniżej 15 kg

Nie ustalono skuteczności i bezpieczeństwa stosowania bilastyny u dzieci w wieku poniżej 2 lat i o masie ciała mniejszej niż 15 kg, dlatego nie należy jej w tych grupach stosować¹.

Przemijające zaburzenia widzenia po wkropleniu

Po wkropleniu kropli do oczu ostrość widzenia może się pogorszyć na kilka minut z powodu tworzenia się smug, a w razie podrażnienia, bólu, zaczerwienienia lub pogorszenia stanu oka należy rozważyć przerwanie leczenia².

Wpływ na prowadzenie pojazdów

Bilastyna w dawce doustnej 20 mg nie wpływa na zdolność prowadzenia pojazdów, jednak indywidualna reakcja może się różnić, dlatego przed prowadzeniem pojazdu należy sprawdzić własną reakcję na lek¹. Po zastosowaniu kropli do oczu przemijające niewyraźne widzenie może wpływać na prowadzenie pojazdów, dlatego należy poczekać na powrót ostrości widzenia².

Interakcje bilastyny

Pokarm i sok grejpfrutowy + bilastyna

Pokarm zmniejsza biodostępność bilastyny po podaniu doustnym o około 30%, a sok grejpfrutowy o około 30% poprzez hamowanie transportera OATP1A2, dla którego bilastyna jest substratem. Podobnie mogą działać inne soki owocowe oraz leki będące substratami lub inhibitorami OATP1A2, takie jak rytonawir i ryfampicyna¹.

Ketokonazol i erytromycyna + bilastyna

Jednoczesne podanie bilastyny z ketokonazolem lub erytromycyną zwiększa jej ekspozycję (AUC) dwukrotnie, a stężenie maksymalne dwu- do trzykrotnie, ponieważ bilastyna jest substratem glikoproteiny P. Podobnie może działać cyklosporyna, choć zmiany te nie wpływały na profil bezpieczeństwa¹.

Diltiazem + bilastyna

Jednoczesne podanie diltiazemu zwiększa stężenie maksymalne bilastyny o około 50%, bez wpływu na profil bezpieczeństwa¹.

Alkohol i lorazepam + bilastyna

Bilastyna w dawce 20 mg nie nasilała wpływu alkoholu na sprawność psychomotoryczną ani depresyjnego działania lorazepamu na ośrodkowy układ nerwowy¹.

Inne krople i soczewki kontaktowe + bilastyna do oczu

W przypadku bilastyny w kroplach do oczu nie oczekuje się istotnych interakcji ze względu na znikome wchłanianie ogólnoustrojowe. Między aplikacją kolejnych kropli do oczu należy zachować 5-minutowy odstęp, a maści do oczu podawać jako ostatnie. Soczewki kontaktowe można nosić podczas leczenia².

Działania niepożądane bilastyny

Ból głowy, senność i zawroty głowy

Po podaniu doustnym ból głowy i senność występują często (), a zawroty głowy pochodzenia ośrodkowego niezbyt często (). Ich częstość była zbliżona do obserwowanej po placebo¹.

Zmęczenie i inne objawy ogólne

Zmęczenie występuje niezbyt często (), podobnie jak wzmożone pragnienie, gorączka i osłabienie¹.

⚠ Wydłużenie odstępu QT i zaburzenia serca

Wydłużenie odstępu QT w elektrokardiogramie oraz inne nieprawidłowości w zapisie EKG, blok prawej odnogi pęczka Hisa i arytmia zatokowa występują niezbyt często ()¹.

Zaburzenia żołądkowo-jelitowe

Ból w nadbrzuszu i brzucha, nudności, biegunka, dyskomfort w jamie brzusznej, suchość w jamie ustnej, niestrawność oraz zapalenie błony śluzowej żołądka występują niezbyt często ()¹.

Zwiększenie masy ciała, łaknienia oraz aktywności enzymów wątrobowych

Niezbyt często () obserwowano zwiększenie masy ciała i łaknienia oraz zwiększenie aktywności gamma-glutamylotransferazy, aminotransferaz i stężenia kreatyniny we krwi¹.

⚠ Reakcje nadwrażliwości, kołatanie serca i częstoskurcz

Po wprowadzeniu leku do obrotu z nieznaną częstością () zgłaszano kołatanie serca, częstoskurcz oraz reakcje nadwrażliwości, w tym reakcję anafilaktyczną, obrzęk naczynioruchowy, duszność, wysypkę, miejscowy obrzęk i rumień¹.

Miejscowe działania kropli do oczu

Po podaniu do oka niezbyt często () występują zespół suchego oka, wydzielina z oka, podrażnienie oka, zwiększone łzawienie i dyskomfort w oku, a także zaburzenia smaku i ból głowy².

Pełną listę działań niepożądanych zawiera ChPL każdego preparatu, punkt 4.8.

Ciąża a bilastyna

Zgodnie z charakterystykami produktów leczniczych dane dotyczące stosowania bilastyny u kobiet w ciąży są ograniczone, a badania na zwierzętach wykazały toksyczny wpływ na reprodukcję jedynie przy narażeniu wielokrotnie przekraczającym maksymalne narażenie u ludzi. W przypadku postaci doustnych w celu zachowania ostrożności zaleca się unikanie stosowania bilastyny w okresie ciąży¹. Krople do oczu mogą być stosowane w okresie ciąży, ponieważ ogólnoustrojowe narażenie po podaniu do oka jest znikome².

Karmienie piersią a bilastyna

Zgodnie z charakterystykami produktów leczniczych nie badano przenikania bilastyny do mleka kobiecego, a u zwierząt lek przenika do mleka. Przy postaciach doustnych należy podjąć decyzję o przerwaniu karmienia piersią albo leczenia, uwzględniając korzyści z karmienia dla dziecka i korzyści z leczenia dla matki¹. Krople do oczu mogą być stosowane w okresie karmienia piersią ze względu na znikome wchłanianie ogólnoustrojowe².

Produkty handlowe z bilastyną

Preparat	Postać	Kategoria dostępności
Clatra	krople do oczu 6 mg/ml	Rp
Clatra	roztwór doustny 2,5 mg/ml	Rp
Clatra Allergy Fast	tabletki ulegające rozpadowi w jamie ustnej 20 mg	OTC