Piracetam

Lek nootropowy, cykliczna pochodna kwasu gamma-aminomasłowego (GABA) należąca do grupy pirolidonów, o kodzie ATC N06BX03. Preparaty jednoskładnikowe opisane w tym haśle wydawane są na receptę, w kategorii dostępności Rp. Charakterystyka postaci pozajelitowej nazywa piracetam lekiem psychotropowym z podgrupy leków nootropowych, co opisuje jego działanie na ośrodkowy układ nerwowy, a nie kategorię recepturową.

Piracetam występuje w tabletkach powlekanych, w roztworze doustnym oraz w roztworach do wstrzykiwań i do infuzji. Zakres zarejestrowanych wskazań jest węższy, niż sugeruje potoczna opinia o „leku na pamięć”. Postacie doustne są wskazane w mioklonii pochodzenia korowego, w zaburzeniach dyslektycznych u dzieci w połączeniu z terapią logopedyczną oraz w zawrotach głowy pochodzenia ośrodkowego i obwodowego, a postacie pozajelitowe wyłącznie w mioklonii pochodzenia korowego.

Działanie piracetamu

Piracetam jest lekiem nootropowym o złożonym, niepoznanym do końca mechanizmie działania. Charakterystyka postaci do wstrzykiwań stwierdza wprost, że mechanizm działania piracetamu na komórki nerwowe nie został poznany¹.

Z dostępnych danych wynika, że podstawowe działanie piracetamu nie jest swoiste ani dla określonego rodzaju komórek, ani dla określonego narządu. Lek wiąże się fizycznie z polarną grupą fosfolipidów błon komórkowych i tworzy z nimi ruchome kompleksy, co prawdopodobnie poprawia stabilność błony i pozwala białkom błonowym odzyskać prawidłową strukturę przestrzenną².

Druga składowa działania dotyczy krwi. Piracetam modyfikuje jej właściwości reologiczne, zwiększa elastyczność krwinek czerwonych i zmniejsza agregację płytek krwi. Ta właśnie właściwość, a nie działanie ośrodkowe, decyduje o najważniejszych ograniczeniach w wydawaniu leku³.

Farmakologia

Grupa farmakoterapeutyczna piracetamu to leki psychostymulujące, stosowane w ADHD i nootropowe, kod ATC N06BX03. W neuronach piracetam ma różnorodne działanie na błony komórkowe, a u zwierząt wzmaga procesy przekazywania sygnałów przez neurony, przede wszystkim przez modulację gęstości i czynności receptorów postsynaptycznych².

Wpływ na krwinki czerwone opisano u chorych na niedokrwistość sierpowatokrwinkową, u których piracetam poprawia zdolność błony erytrocytów do odkształcania się, zmniejsza lepkość krwi i zapobiega zlepianiu się krwinek. U zdrowych ochotników lek zmniejszał przyleganie erytrocytów do śródbłonka naczyń i bezpośrednio pobudzał syntezę prostacykliny w niezmienionym śródbłonku³.

Wpływ na płytki krwi i krzepnięcie ma znaczenie praktyczne. W badaniach otwartych u zdrowych ochotników i osób ze zjawiskiem Raynauda leczenie wzrastającymi dawkami piracetamu, do 12 g, powodowało proporcjonalne do dawki hamowanie czynności płytek krwi bez znamiennego zmniejszenia ich liczby, a czas krwawienia się wydłużał. Piracetam w dawkach do 9,6 g zmniejszał stężenie fibrynogenu i czynników von Willebranda w osoczu o 30–40%. W innym badaniu u zdrowych ochotników nie stwierdzono istotnych statystycznie różnic między piracetamem w dawkach do 12 g dwa razy na dobę a placebo pod względem wpływu na hemostazę i czas krwawienia⁴.

Farmakokinetyka

Piracetam wchłania się szybko i w dużym stopniu po podaniu doustnym, a jego biodostępność bezwzględna z postaci doustnych jest bliska 100%³. Charakterystyka tabletek podaje, że posiłek nie wpływa na wchłanianie, choć zmniejsza wartości stężenia maksymalnego w osoczu (C_max) i zwiększa t_max, a największe stężenie w osoczu jest osiągane w ciągu 30–60 minut po podaniu doustnym². Dla roztworu doustnego podano to liczbowo. Lek przyjęty na czczo osiąga największe stężenie po godzinie, posiłek zmniejsza C_max o 17% i zwiększa t_max z 1 do 1,5 godziny, a stężenie maksymalne wynosi zazwyczaj 84 µg/ml po pojedynczej dawce 3,2 g i 115 µg/ml po wielokrotnym podaniu 3,2 g trzy razy na dobę³.

Dane o wiązaniu z białkami osocza różnią się między charakterystykami. Charakterystyka Lucetamu podaje, że lek w około 15% wiąże się z białkami osocza², natomiast charakterystyki Nootropilu 20% i Memotropilu 20% stwierdzają, że piracetam nie wiąże się z białkami osocza^3,4.

Objętość dystrybucji wynosi około 0,6 l/kg. Piracetam przenika przez barierę krew-mózg, co potwierdza wykrywanie leku w płynie mózgowo-rdzeniowym po podaniu dożylnym, gdzie t_max wynosi około 5 godzin, a okres półtrwania około 8,5 godziny. Lek przenika do wszystkich tkanek z wyjątkiem tkanki tłuszczowej oraz przez barierę łożyskową⁵. Charakterystyka tabletek podaje, że maksymalne stężenie w płynie mózgowo-rdzeniowym obserwuje się po 2–8 godzinach od przyjęcia leku, a piracetam kumuluje się w korze mózgowej, korze móżdżku, jądrze ogoniastym, hipokampie, ciałach kolankowatych bocznych i splocie naczyniówkowym².

Piracetam nie ulega metabolizmowi w organizmie. Dowodem braku przemian jest znacznie wydłużony okres półtrwania w osoczu u pacjentów z bezmoczem oraz wykrywanie większości przyjętej dawki w moczu³.

Okres półtrwania (t_½) w osoczu u osób dorosłych wynosi około 5 godzin, jednakowo po podaniu doustnym i dożylnym, i wydłuża się u osób w podeszłym wieku, głównie z powodu zmniejszenia klirensu nerkowego, oraz u osób z zaburzeniami czynności nerek. Stężenie odpowiadające stanowi stacjonarnemu lek osiąga w ciągu 3 dni od rozpoczęcia podawania³. Charakterystyka tabletek podaje okres półtrwania w osoczu 4–5 godzin, a w płynie mózgowo-rdzeniowym 6–8 godzin².

Wydalanie odbywa się głównie z moczem, w postaci niezmienionej, w procesie przesączania kłębuszkowego i obejmuje 80–100% dawki, przy całkowitym klirensie ustrojowym 80–90 ml/min. Klirens piracetamu jest skorelowany z klirensem kreatyniny, dlatego u pacjentów z zaburzeniami czynności nerek dawkę dobową trzeba modyfikować. U osób z bezmoczem w schyłkowym okresie niewydolności nerek okres półtrwania wydłuża się do 59 godzin, a podczas typowej czterogodzinnej dializy usuwane jest 50–60% piracetamu{{ChPL Nootropil 20% (piracetam), 200 mg/ml, roztwór doustny. Advanz Pharma}}. Po podaniu pojedynczej dawki doustnej 90–100% leku jest usuwane z organizmu w ciągu 24–30 godzin6.

Farmakokinetyka piracetamu jest liniowa w zakresie dawek od 0,8 do 12 g, a okres półtrwania i klirens nie zmieniają się wraz z dawką ani czasem leczenia. W badaniu biorównoważności różnych postaci leku w dawce 2,4 g wartości C_max i AUC były o około 30% większe u kobiet niż u mężczyzn, przy porównywalnym klirensie po uwzględnieniu różnic masy ciała. Badań farmakokinetyki u dzieci nie przeprowadzono³.

Wskazania leków z piracetamem

Wszystkie postacie piracetamu wydawane są na receptę, a zakres wskazań zależy od drogi podania. Tabletki powlekane są wskazane w leczeniu mioklonii pochodzenia korowego, zaburzeń dyslektycznych u dzieci w połączeniu z terapią logopedyczną oraz zawrotów głowy pochodzenia ośrodkowego i obwodowego². Identyczny zakres wskazań ma roztwór doustny³.

Postacie pozajelitowe mają jedno wskazanie, którym jest leczenie mioklonii pochodzenia korowego. Roztwór do wstrzykiwań i roztwór do infuzji stosuje się wtedy, gdy podanie doustne nie jest możliwe, na przykład przy trudnościach z połykaniem lub utracie przytomności, a leczenie można następnie kontynuować piracetamem w tabletkach^4,1.

Charakterystyka roztworu doustnego dopuszcza w mioklonii zamianę drogi podania bez zmiany dawki. Jeżeli konieczne jest podanie pozajelitowe, można zastosować piracetam dożylnie w tej samej zalecanej dawce³.

Dawkowanie piracetamu

Dawki piracetamu podaje się w gramach na dobę i różnią się one wielokrotnie między wskazaniami. W mioklonii są bardzo duże i zwiększane stopniowo, w zawrotach głowy i dysleksji pozostają umiarkowane. Tabletki i roztwór doustny można przyjmować z posiłkiem lub niezależnie od posiłku, a dawkę dobową dzieli się na kilka porcji.

Wskazanie i postać	Dawka dobowa	Uwagi
Mioklonia pochodzenia korowego, tabletki powlekane (dorośli)	początkowo 7,2 g, zwiększanie o 4,8 g co 3 lub 4 dni do maksymalnie 24 g, w 2 lub 3 dawkach podzielonych	leczenie tak długo, jak utrzymuje się choroba mózgu, z próbą zmniejszenia dawki lub odstawienia co 6 miesięcy7
Mioklonia pochodzenia korowego, roztwór doustny (dorośli)	początkowo 7,2 g, zwiększanie o 4,8 g co 3 lub 4 dni do maksymalnie 24 g, w 2 lub 3 dawkach podzielonych	dawki innych leków przeciwmioklonicznych utrzymuje się w zalecanych dawkach terapeutycznych3
Mioklonia pochodzenia korowego, roztwór do wstrzykiwań (dorośli)	początkowo 7,2 g, zwiększanie o 4,8 g co 3 lub 4 dni do maksymalnie 24 g, w 2 lub 3 dawkach podzielonych	podanie dożylne we wstrzyknięciu trwającym kilka minut1
Mioklonia pochodzenia korowego, roztwór do infuzji (dorośli)	początkowo 7,2 g, zwiększanie o 4,8 g co 3 lub 4 dni do maksymalnie 24 g	całą dawkę dobową podaje się w infuzji ciągłej przez 24 godziny4
Zawroty głowy pochodzenia ośrodkowego i obwodowego, tabletki powlekane (dorośli)	2,4–4,8 g w 2 lub 3 dawkach podzielonych	charakterystyka tabletek nie określa czasu leczenia2
Zawroty głowy pochodzenia ośrodkowego i obwodowego, roztwór doustny (dorośli)	2,4 g w 3 dawkach podzielonych po 0,8 g	leczenie przez 8 tygodni3
Zaburzenia dyslektyczne, tabletki powlekane (dzieci i młodzież od 8. roku życia)	około 3,2 g w 2 dawkach podzielonych	wyłącznie w połączeniu z terapią logopedyczną8
Zaburzenia dyslektyczne, roztwór doustny (dzieci od 8. do 13. roku życia)	3,2 g w 2 dawkach podzielonych	wyłącznie w połączeniu z terapią logopedyczną3

Odrębna tabela w charakterystykach określa dawkę dobową zależnie od czynności nerek. Klirens kreatyniny w ml/min wylicza się ze wzoru uwzględniającego wiek, masę ciała i stężenie kreatyniny w surowicy, ze współczynnikiem 0,85 dla kobiet.

Czynność nerek	Klirens kreatyniny	Dawka dobowa
prawidłowa	powyżej 80 ml/min	zwykła dawka dobowa, w 2–4 dawkach podzielonych2
łagodne zaburzenie	50–79 ml/min	2/3 zwykłej dawki dobowej, w 2 lub 3 dawkach podzielonych2
umiarkowane zaburzenie	30–49 ml/min	1/3 zwykłej dawki dobowej, w 2 dawkach podzielonych2
ciężkie zaburzenie	poniżej 30 ml/min	1/6 zwykłej dawki dobowej, w pojedynczej dawce2
schyłkowa choroba nerek	nie podano	stosowanie przeciwwskazane2

Ten sam podział na frakcje dawki obowiązuje dla postaci pozajelitowych. Charakterystyka roztworu do wstrzykiwań przy ciężkim zaburzeniu czynności nerek zaleca podawanie zmniejszonej dawki raz na dobę¹, a charakterystyka roztworu do infuzji podaje same frakcje zwykłej dawki dobowej, bez dzielenia na porcje, ponieważ całość jest podawana w infuzji dobowej⁴.

U pacjentów z zaburzeniami czynności samej wątroby modyfikacja dawki nie jest potrzebna. Gdy niewydolność wątroby współistnieje z niewydolnością nerek, dawkę ustala się według tabeli nerkowej².

U osób w podeszłym wieku leczonych długotrwale konieczne jest regularne oznaczanie klirensu kreatyniny i dostosowywanie dawki do jego wartości³.

Przy próbie odstawienia leku w mioklonii dawkę zmniejsza się o 1,2 g co 2 dni, a w zespole Lance’a-Adamsa co 3 lub 4 dni, aby zapobiec nagłemu nawrotowi choroby lub drgawkom z odstawienia⁷.

Istotne przeciwwskazania do stosowania piracetamu

Krwawienie śródmózgowe

Piracetam jest przeciwwskazany u osób z krwawieniem śródmózgowym. Przeciwwskazanie to wynika z wpływu leku na agregację płytek krwi i obowiązuje dla wszystkich postaci^2,3.

Schyłkowa niewydolność nerek

Piracetam jest wydalany przez nerki w postaci niezmienionej, dlatego schyłkowa choroba nerek stanowi przeciwwskazanie do jego stosowania. Charakterystyki postaci doustnych podają samo rozpoznanie, bez wartości liczbowej^2,3, natomiast charakterystyki postaci pozajelitowych określają ją jako nerkowy klirens kreatyniny mniejszy niż 20 ml/min^4,5.

Pląsawica Huntingtona

Wszystkie charakterystyki piracetamu wymieniają pląsawicę Huntingtona jako przeciwwskazanie, bez podania warunków, w których lek mógłby być zastosowany^2,4.

Pobudzenie psychoruchowe znacznego stopnia

To przeciwwskazanie dotyczy wyłącznie roztworu do wstrzykiwań. Charakterystyki tabletek, roztworu doustnego i roztworu do infuzji go nie zawierają, dlatego nie należy go przenosić na pozostałe postacie^1,5.

Środki ostrożności przy wydawaniu piracetamu

Wpływ na agregację płytek krwi i ryzyko krwawienia

To najważniejsza ostrożność przy wydawaniu piracetamu, bo dotyczy także pacjentów przyjmujących małe dawki kwasu acetylosalicylowego. Ze względu na wpływ leku na agregację płytek krwi ostrożność zalecana jest u pacjentów z silnym krwawieniem, z ryzykiem krwawienia, na przykład z wrzodem żołądka lub jelit, z zaburzeniami hemostazy, z incydentem naczyniowo-mózgowym w wywiadzie, u pacjentów poddawanych poważnym zabiegom chirurgicznym, w tym stomatologicznym, oraz u pacjentów stosujących leki przeciwkrzepliwe lub hamujące agregację płytek krwi, w tym małe dawki kwasu acetylosalicylowego^2,4.

Zaburzenia czynności nerek i kontrola klirensu kreatyniny

Piracetam jest wydalany przez nerki, więc każde zaburzenie ich czynności wymaga zmniejszenia dawki dobowej według tabeli klirensu, a schyłkowa niewydolność nerek wyklucza leczenie. Przy wydawaniu dużych dawek stosowanych w mioklonii warto ustalić, czy dawka została dobrana do aktualnej czynności nerek³.

Pacjenci w podeszłym wieku

U osób w podeszłym wieku leczonych długotrwale niezbędne jest regularne oznaczanie klirensu kreatyniny, aby w razie potrzeby dostosować dawkę. Powodem jest zmniejszona czynność nerek w tej grupie i wydłużony okres półtrwania piracetamu².

Zakaz nagłego odstawienia leku w mioklonii

U pacjentów leczonych z powodu mioklonii nie wolno nagle odstawiać piracetamu, ponieważ może to doprowadzić do nawrotu mioklonii lub do drgawek z odstawienia. Zmniejszanie dawki prowadzi się stopniowo, o 1,2 g co 2 dni, a w zespole Lance’a-Adamsa co 3 lub 4 dni^2,1.

Bardzo niskie ciśnienie tętnicze krwi

Charakterystyka roztworu do wstrzykiwań zaleca ostrożność u pacjentów z bardzo niskim ciśnieniem tętniczym krwi. Pozostałe charakterystyki tego ostrzeżenia nie zawierają¹.

Substancje pomocnicze roztworu doustnego

Roztwór doustny zawiera parahydroksybenzoesan metylu i propylu, które mogą wywoływać reakcje alergiczne, w tym reakcje typu późnego, oraz glicerol, który może powodować ból głowy, zaburzenia żołądkowe i biegunkę. Maksymalna dawka dobowa 24 g piracetamu zawiera 0,13 mg alkoholu benzylowego mogącego wywołać reakcje alergiczne, a kobiety w ciąży i karmiące piersią powinny przed zastosowaniem leku skontaktować się z lekarzem, ponieważ duża ilość alkoholu benzylowego może gromadzić się w organizmie i wywołać kwasicę metaboliczną. Maksymalna dawka dobowa dostarcza też 80,4 mg sodu, co odpowiada 4,02% zalecanej przez WHO maksymalnej dobowej dawki sodu u osób dorosłych, co ma znaczenie przy diecie ubogosodowej³.

Zawartość sodu w postaciach pozajelitowych

Roztwór do infuzji zawiera 0,25 mg sodu w 1 ml, czyli 15 mg sodu w pojemniku 60 ml, co odpowiada 0,75% zalecanej przez WHO maksymalnej dobowej dawki sodu u osób dorosłych⁴. Roztwór do wstrzykiwań zawiera mniej niż 1 mmol, czyli 23 mg sodu na ampułkę, i jest uznawany za wolny od sodu⁵.

Wpływ na prowadzenie pojazdów

Piracetam może wpływać na zdolność prowadzenia pojazdów i obsługiwania maszyn, dlatego pacjenta trzeba o tym poinformować. Charakterystyka postaci pozajelitowych wymienia wprost działania niepożądane ze strony ośrodkowego układu nerwowego, które o tym decydują, czyli senność, nerwowość, hiperkinezję i depresję⁴. Charakterystyki postaci doustnych formułują to ostrożniej, wskazując, że wpływ leku jest możliwy i powinien być brany pod uwagę^2,3.

Interakcje piracetamu

Hormony tarczycy + piracetam

Podczas jednoczesnego stosowania piracetamu i hormonów tarczycy opisywano splątanie, rozdrażnienie i zaburzenia snu². Charakterystyka roztworu do wstrzykiwań idzie dalej i stwierdza, że piracetam może nasilać działanie hormonów tarczycy¹.

Acenokumarol + piracetam

Piracetam w dawce 9,6 g na dobę nie zmieniał dawki acenokumarolu potrzebnej do utrzymania wskaźnika INR na poziomie 2,5–3,5 u pacjentów z ciężką nawracającą zakrzepicą żylną. Dodanie piracetamu prowadziło jednak do istotnego zmniejszenia agregacji płytek, zmniejszenia uwalniania beta-tromboglobuliny, stężenia fibrynogenu i czynników von Willebranda oraz zmniejszenia lepkości krwi pełnej i osocza, czyli do nasilenia efektu przeciwzakrzepowego niewidocznego w wartości INR³.

Leki pobudzające ośrodkowy układ nerwowy + piracetam

Charakterystyka roztworu do wstrzykiwań podaje, że piracetam może nasilać działanie leków pobudzających ośrodkowy układ nerwowy. Charakterystyki postaci doustnych i roztworu do infuzji tej interakcji nie wymieniają¹.

Neuroleptyki + piracetam

Charakterystyka roztworu do wstrzykiwań wskazuje, że piracetam może wykazywać nieswoiste interakcje z neuroleptykami, bez określenia ich kierunku i znaczenia klinicznego⁵.

Leki przeciwpadaczkowe + piracetam

Piracetam w dawce dobowej 20 g podawany przez 4 tygodnie nie zmieniał największych ani najmniejszych stężeń karbamazepiny, fenytoiny, fenobarbitalu i walproinianu w surowicy u chorych na padaczkę otrzymujących stałe dawki tych leków, dlatego skojarzenie nie wymaga korekty dawek leków przeciwpadaczkowych².

Alkohol + piracetam

Równoczesne podawanie alkoholu nie miało wpływu na stężenie piracetamu w surowicy, a doustna dawka 1,6 g piracetamu nie zmieniała stężenia alkoholu. Charakterystyki nie opisują innego rodzaju interakcji z alkoholem³.

Leki metabolizowane przez cytochrom P450 + piracetam

Interakcje metaboliczne piracetamu są mało prawdopodobne, ponieważ około 90% dawki wydala się z moczem w postaci niezmienionej. W warunkach in vitro piracetam w stężeniach 142, 426 i 1422 µg/ml nie hamował izoform CYP 1A2, 2B6, 2C8, 2C9, 2C19, 2D6, 2E1 ani 4A9/11, a przy stężeniu 1422 µg/ml obserwowano tylko niewielkie hamowanie CYP 2A6 i CYP 3A4/5².

Działania niepożądane piracetamu

Profil bezpieczeństwa piracetamu opisano na podstawie badań kontrolowanych placebo obejmujących ponad 3000 pacjentów przyjmujących lek w różnych wskazaniach, postaciach i dawkach dobowych. Żadnemu działaniu nie przypisano w nich dwóch skrajnych kategorii częstości, a znaczna część zdarzeń pochodzi z okresu po wprowadzeniu leku do obrotu i nie ma określonej częstości. Postacie pozajelitowe mają dodatkowo działania związane z drogą podania.

Nerwowość i depresja

Nerwowość występuje często (), a depresja niezbyt często (). Oba działania wymieniają wszystkie charakterystyki piracetamu, niezależnie od postaci^2,3,1.

Pobudzenie, lęk, splątanie i omamy

Pobudzenie, lęk, splątanie i omamy zgłaszano z nieznaną częstością (), głównie w okresie po wprowadzeniu leku do obrotu. Charakterystyka tabletek używa w tym miejscu określenia halucynacje², a pozostałe określenia omamy^3,4.

Hiperkinezja i senność

Hiperkinezja, czyli nadmierna ruchliwość, występuje często (), a senność niezbyt często ()^2,5. Oba działania są wymieniane wśród przyczyn możliwego wpływu leku na prowadzenie pojazdów⁴.

⚠ Nasilenie padaczki, ataksja i zaburzenia równowagi

Nasilenie padaczki, ataksja i zaburzenia równowagi mają nieznaną częstość () i w tej samej kategorii wymieniane są bóle głowy oraz bezsenność³. Charakterystyka tabletek opisuje to działanie jako zaostrzenie padaczki². Nagłe przerwanie leczenia piracetamem u pacjenta z mioklonią samo grozi nawrotem choroby lub napadem drgawek⁴.

Zawroty głowy

Zawroty głowy zgłaszano z nieznaną częstością () jako zaburzenie ucha i błędnika. Zawroty głowy pochodzenia ośrodkowego i obwodowego pozostają jednocześnie zarejestrowanym wskazaniem postaci doustnych^2,3.

⚠ Zaburzenia krwotoczne

Zaburzenia krwotoczne wymieniane są z nieznaną częstością () i są klinicznym odpowiednikiem opisanego w charakterystykach hamowania agregacji płytek oraz wydłużenia czasu krwawienia. Dotyczą wszystkich postaci leku^2,1.

⚠ Reakcje anafilaktoidalne, nadwrażliwość i zmiany skórne

Reakcje anafilaktoidalne i nadwrażliwość mają nieznaną częstość ()³. W tej samej kategorii wymieniane są obrzęk naczynioruchowy, zapalenie skóry, świąd i pokrzywka^2,4.

Zaburzenia żołądkowo-jelitowe

Bóle w obrębie jamy brzusznej, bóle w nadbrzuszu, biegunka, nudności i wymioty mają nieznaną częstość () i występują we wszystkich postaciach^2,3. Przy roztworze doustnym część takich dolegliwości może wynikać z glicerolu zawartego w preparacie³.

Osłabienie

Osłabienie występuje niezbyt często (). Charakterystyki roztworu doustnego i postaci pozajelitowych używają w tym miejscu terminu astenia^3,1, a charakterystyka tabletek terminu osłabienie².

Zwiększenie masy ciała

Zwiększenie masy ciała jest działaniem częstym () i wymieniane jest w badaniach diagnostycznych, a nie w zaburzeniach metabolizmu^2,3.

Działania związane z podaniem pozajelitowym

Charakterystyki roztworu do wstrzykiwań i roztworu do infuzji wymieniają działania nieobecne w charakterystykach postaci doustnych. Zakrzepowe zapalenie żył i hipotensja występują rzadko (), podobnie jak ból w miejscu wstrzyknięcia i gorączka^1,4.

Pełną listę działań niepożądanych zawiera ChPL każdego preparatu, punkt 4.8.

Ciąża a piracetam

Zgodnie z charakterystykami produktów leczniczych nie ma wystarczających danych dotyczących stosowania piracetamu u kobiet w ciąży, a badania na zwierzętach nie wskazują na bezpośrednie ani pośrednie szkodliwe działanie leku na ciążę, rozwój zarodka i płodu, przebieg porodu oraz rozwój po urodzeniu. Piracetam przenika przez barierę łożyskową, a jego stężenie we krwi noworodka wynosi około 70–90% stężenia u matki. Leku nie należy podawać kobietom w ciąży, chyba że jest to bezwzględnie konieczne, korzyści przewyższają ryzyko, a stan kliniczny pacjentki wymaga leczenia piracetamem^2,3.

Charakterystyka roztworu do wstrzykiwań dodaje, że piracetam podawany królikom, szczurom i myszom nie działał teratogennie ani nie wpływał na płodność¹.

Kobieta w ciąży, która ma otrzymać roztwór doustny, powinna wcześniej skontaktować się z lekarzem ze względu na zawartość alkoholu benzylowego³.

Karmienie piersią a piracetam

Zgodnie z charakterystykami produktów leczniczych piracetam przenika do mleka kobiet karmiących, dlatego w okresie karmienia piersią należy unikać jego stosowania albo przerwać karmienie na czas leczenia. Decyzję, czy przerwać karmienie, czy przerwać leczenie piracetamem, podejmuje się z uwzględnieniem korzyści z karmienia dla dziecka i korzyści z leczenia dla matki^2,3.

Charakterystyka roztworu do wstrzykiwań uzasadnia to ryzykiem wystąpienia działań niepożądanych u karmionych niemowląt⁵.

Produkty handlowe z piracetamem

Preparat	Postać	Kategoria dostępności
Lucetam	tabletki powlekane 400 mg, 800 mg, 1200 mg	Rp
Memotropil 20%	roztwór do infuzji 12 g/60 ml	Rp
Memotropil 20%	roztwór do wstrzykiwań 200 mg/ml, ampułki 1 g/5 ml i 3 g/15 ml	Rp
Nootropil 20%	roztwór doustny 200 mg/ml	Rp