Toniki witaminowe to płynne preparaty dostępne głównie jako suplementy diety, rzadziej jako tradycyjne produkty lecznicze roślinne. Stosowane są przede wszystkim w celu uzupełniania witamin i minerałów, wspomagania odporności, pamięci i koncentracji, a także jako środki wzmacniające w okresach zmęczenia, rekonwalescencji czy zwiększonego wysiłku.
O substancji czynnej
Toniki witaminowe dostępne w aptece to preparaty wieloskładnikowe, najczęściej w postaci płynów, które łączą witaminy, minerały, czasem aminokwasy lub wyciągi roślinne. Ich podstawowym założeniem jest uzupełnianie niedoborów i wspomaganie organizmu w stanach zmęczenia, osłabienia czy rekonwalescencji. Mechanizm działania toników zależy od składu. Witaminy z grupy B uczestniczą w metabolizmie energetycznym i przewodnictwie nerwowym, natomiast witamina C pełni funkcję antyoksydacyjną i bierze udział w syntezie kolagenu. Istotną cechą toników jest ich postać płynna, która może ułatwiać przyjmowanie u osób starszych czy dzieci.
Substancje dodatkowe
W tonikach witaminowych oprócz witamin bardzo często występują substancje dodatkowe takie jak:
- Ekstrakt z owoców głogu – może wspierać czynność serca, poprawiać ukrwienie mięśnia sercowego, działać lekko przeciwarytmicznie i uspokajająco.
- Ekstrakt z liści melisy – może działać uspokajająco, łagodzić napięcie nerwowe i ułatwiać zasypianie.
- Ekstrakt z liści rozmarynu – może wspierać trawienie, działać antyoksydacyjnie i lekko pobudzająco na krążenie.
- Ekstrakt z korzenia kozłka lekarskiego – tradycyjnie stosowany jako łagodny środek uspokajający i ułatwiający zasypianie.
- Wyciąg z liści Bacopa monniera – może wspierać pamięć, koncentrację i procesy poznawcze.
- Wyciąg z ziela wąkroty azjatyckiej – może działać neuroprotekcyjnie, wspierać mikrokrążenie i regenerację skóry oraz tkanki łącznej.
- Wyciąg z liści miłorzębu japońskiego – może poprawiać krążenie mózgowe, wspierać pamięć i funkcje poznawcze.
- Ekstrakt ze skórek winogron – źródło polifenoli (m.in. resweratrolu), działa antyoksydacyjnie i kardioprotekcyjnie.
- Koncentrat z czerwonego wina – źródło polifenoli, może wspierać serce i układ krążenia.
- Ekstrakt z żeń-szenia – adaptogen, może poprawiać odporność na stres, wspierać witalność i koncentrację.
- Wyciąg z marchwi – źródło karotenoidów i antyoksydantów, wspiera wzrok i odporność.
- Wyciąg z liści pokrzywy – może wspierać gospodarkę mineralną (żelazo, krzem), działa lekko moczopędnie i krwiotwórczo.
- Wyciąg z korzenia perzu – tradycyjnie stosowany w zaburzeniach dróg moczowych, działa lekko moczopędnie.
- Wyciąg z owocu kopru włoskiego – może wspierać trawienie i działać wiatropędnie.
- Ekstrakt z alg morskich – źródło jodu i minerałów, może wspierać metabolizm i funkcjonowanie tarczycy.
- Kwiat malwy afrykańskiej – tradycyjnie stosowany jako środek powlekający i łagodzący podrażnienia gardła.
- Żelazo – podstawowy składnik hemoglobiny, niezbędny do transportu tlenu i pracy układu krwiotwórczego.
Substancje pomocnicze
Preparaty różnią się zawartością substancji pomocniczych. Poniżej przedstawiono szczegółowe omówienie substancji pomocniczych o znanym działaniu:
- sacharoza – problematyczna u diabetyków, zwiększa ryzyko próchnicy, może być przeciwwskazana u osób z nietolerancją cukrów
- etanol – niezalecany u małych dzieci, osób wrażliwych i pacjentów z chorobami wątroby; może działać drażniąco na układ pokarmowy i ośrodkowy układ nerwowy
Wnioski z porównania
Na podstawie analizy tabeli wyciągamy następujące wnioski:
- warto zwrócić szczególną uwagę na nazwy toników, ponieważ produkty o bardzo podobnej nazwie mogą różnić się kategorią dostępności, np. Doppelherz Energovital Tonik K to lek roślinny, a Doppelherz Aktiv Vital Tonik to suplement diety
- osobom oczekującym produktu o statusie leku poleć Doppelherz Energovital Tonik K, który jest tradycyjnym produktem leczniczym roślinnym, a nie suplementem diety lub Vita Buerlecithin, który jest lekiem OTC
- pacjentom z cukrzycą lub unikającym cukru poleć toniki bez dodatku cukrów prostych takie jak Biovital Zdrowie Plus, Biovital Pamięć, Doppelherz Vital Tonik, Floradix, Zdrovital, natomiast nie rekomenduj Vigor Cardio, ze względu na obecność sacharozy.
- pacjentom wrażliwym na alkohol nie polecaj Doppelherz Energovital Tonik K oraz Vigor Cardio, ponieważ zawierają etanol
- osobom z niedoborem żelaza lub zwiększonym zapotrzebowaniem na żelazo (ciąża, dieta roślinna, okres wzrostu) poleć preparaty z jego dodatkiem takie jak Floradix, Biovital Zdrowie Plus, Doppelherz Vital Tonik, Zdrovital
- pacjentom z problemami pamięci i koncentracji można polecić suplement diety Biovital Pamięć zawierający wyciąg z miłorzębu, Bacopa monniera oraz wąkroty azjatyckiej
- pacjentom z chorobami układu sercowo-naczyniowego poleć tonik Doppelherz Energovital Tonik K, który nie jest suplementem diety tylko lekiem
Toniki witaminowe dostępne w obrocie aptecznym
Toniki witaminowe zestawiono w Tabeli poniżej:
| Nazwa handlowa | Status | Skład | Brak cukru | Brak alkoholu | Dawkowanie | Zastosowanie | Okres przydatności po pierwszym użyciu |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Biovital Zdrowie Plus | Suplement diety | · Witaminy: kwas foliowy, tiamina, ryboflawina, niacyna, witamina B6, witamina E, witamina C · Inne: gęsty ekstrakt z owoców głogu, żelazo, | + | + | Dorośli: 30 ml (2 łyżki stołowe) dziennie | Zalecany szczególnie osobom przepracowanym, przemęczonym, chcącym zachować zdrowie, odporność, energię i dobrą kondycję organizmu niezależnie od wieku | 1 miesiąc |
| Biovital Pamięć | Suplement diety | · Witaminy: witamina E, witamina B6, ryboflawina, witamina B12, kwas pantotenowy, niacyna · Inne: wyciąg z liści Bacopa monniera, wyciąg z ziela wąkroty azjatyckiej, wyciąg z liści miłorzębu japońskiego, | + | + | Dorośli: 30 ml co odpowiada 2 łyżkom stołowym | Zalecany szczególnie osobom chcącym zachować dobrą kondycję umysłu niezależnie od wieku | 1 miesiąc |
| Doppelherz Energovital Tonik K | Tradycyjny produkt leczniczy roślinny | Wyciąg płynny z owoców głogu, liści melisy, rozmarynu, korzenia kozłka lekarskiego | – | – | Dorośli: po 20 ml podczas posiłków i przed snem | Lek wspomagający czynność serca i układu krążenia, w szczególności w stanach napięcia nerwowego | Brak informacji |
| Floradix żelazo i witaminy | Suplement diety | · Witaminy: B1, B2, B6, B12, C, niacyna, kwas pantotenowy, kwas foliowy · Inne składniki: wyciąg z marchwi, liści pokrzywy, korzenia perzu, owocu kopru włoskiego, algi oceanicznej, kwiatu malwy afrykańskiej | + | + | · Dorośli i dzieci powyżej 12 roku życia: 10 ml dwa razy dziennie 30 min. przed porannym i wieczornym posiłkiem. · Dzieci między 6 – 12 rokiem życia: 10 ml raz dziennie · Dzieci między 3 – 5 rokiem życia: 5 ml raz dziennie | Dla osób, które chcą utrzymać prawidłowy poziom żelaza we krwi. Polecany w stanach zwiększonego zapotrzebowania organizmu na żelazo – w momentach intensywnego wzrostu organizmu (dzieci), w czasie ciąży, karmienia piersią, a także przy diecie, która zawiera małą ilość tego składnika (np. wegetariańskiej) | 4 tygodnie |
| Doppelherz Aktiv Vital Tonik | Suplement diety | · Witaminy: B1, B2, B6 , B12 , C, niacyna, kwas pantotenowy, kwas foliowy · Inne: wyciągi z owoców głogu, liści melisy, skórek winogron, koncentrat z czerwonego wina, żelazo. | + | + | Dorośli: 3 razy dziennie po 20 ml (2 łyżki stołowe) preparatu po posiłku | Zalecany dla osób, które powinny szczególnie zadbać o swoje serce, w tym: narażonych na stres, mało aktywnych fizycznie, w sile wieku | 2 miesiące |
| Vigor Cardio | Suplement diety | · Witaminy: B1, B2, B3, B5, B6, B12, E · Inne: wyciąg z owoców głogu, żelazo | – | + | Dorośli: 60 ml (4 łyżki stołowe dziennie) | Pomaga w prawidłowym funkcjonowaniu układu nerwowego i serca | Brak informacji |
| Vita Buerlecithin | Lek OTC | · Witaminy: B2, B6, B12, D-pantotenian sodowy, nikotynamid · Inne: lecytyna sojowa | – | – | Dorośli i dzieci od 12 lat: 20 ml 3 razy na dobę. W razie znacznego osłabienia organizmu dawkę dobową można podwoić | Lek wzmacniający, poprawiający ogólną kondycję organizmu, który dostarcza energii do codziennych zajęć, dodaje sił w natłoku obowiązków, pomaga zachować dobrą pamięć | 12 tygodni |
| Zdrovital | Suplement diety | · Witaminy: C, B6, B12, biotyna, tiamina, ryboflawina, niacyna, kwas foliowy i pantotenowy. · Inne: żelazo, ekstrakt z żeń-szenia. | + | + | 2 razy dziennie po jednej łyżce stołowej (15 ml) rozcieńczonej w 100 ml wody, herbaty, soku lub innego płynu | Preparat wzmacniający. Utrzymuje sprawne funkcjonowanie organizmu. | Brak informacji |
