Pierwsze samodzielne kroki w aptece cz. 2. Uprawnienia i obowiązki farmaceuty

Cześć, nazywam się Adriana Rojek i zapraszam na Pogadanki Farmaceutyczne. W tym odcinku serii filmów skierowanych do początkujących farmaceutów, opowiem o waszej roli w aptece oraz o różnicach w obowiązkach farmaceuty i technika farmaceutycznego. Partnerem odcinka jest Wydawnictwo Farmaceutyczne, wydawca praktycznych podręczników dostępnych na www.wydawnictwo.farm Zawód farmaceuty może wykonywać osoba posiadająca prawo wykonywania zawodu, która złożyła ślubowanie i jest wpisana do rejestru farmaceutów. Farmaceuci wraz z technikami stanowią personel fachowy apteki. Magister farmacji oraz technik farmaceutyczny, którzy ukończą staż, są samodzielnymi pracownikami apteki. Mają jednak oni różne uprawnienia, które określa ustawa Prawo Farmaceutyczne. Dotyczą one choćby realizacji recepty. Technik farmaceutyczny nie może wydawać leków, które zawierają substancje bardzo silnie działające określone w Urzędowym Wykazie Produktów Leczniczych dopuszczonych do obrotu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Nie może on również wydawać leków z substancjami odurzającymi lub psychotropowymi z grupy I-P oraz II-P Nie może również wykonywać leków robionych, które zawierają je w swoim składzie. Niezależnie od stażu pracy technik farmaceutyczny nie może zostać kierownikiem apteki. O to stanowisko może ubiegać się magister farmacji, który posiada co najmniej pięcioletni staż pracy w aptece ogólnodostępnej w pełnym wymiarze czasu pracy. Po wejściu w życie ustawy o zawodzie farmaceuty może on posiadać tylko dwuletni staż pracy, ale oprócz tego musi mieć tytuł specjalisty w dziedzinie farmacji aptecznej, klinicznej lub farmakologii. Technik farmaceutyczny nie może również podjąć się opieki nad stażystą, czy to magistrem farmacji czy innym technikiem. Opiekunem takim może być kierownik apteki lub inny farmaceuta wskazany przez kierownika, który wyrazi na to zgodę. Magister farmacji posiada również prawo do wystawiania recept. Możemy wystawiać recepty farmaceutyczne oraz pro auctore i pro familiae. Te dwa typy recept różnią się od siebie. Wystawienie recepty pro auctore lub pro familiae nie wymaga obecności farmaceuty w aptece. Receptę taką może wystawić farmaceuta posiadający prawo wykonywania zawodu w dowolnym czasie za pośrednictwem portalu gabinet.gov lub w formie papierowej. Może ona być wypisana ze stu procentową odpłatnością lub na zniżkę. Recepta farmaceutyczna natomiast może zostać wystawiona w przypadku zagrożenia zdrowia pacjenta wyłącznie w aptece lub punkcie aptecznym. Recepta taka realizowana jest za odpłatnością 100%. Recepty farmaceutyczne oraz pro auctore/pro familiae powinny być wystawiane w formie elektronicznej. W formie papierowej można wystawić je w sytuacjach wyjątkowych, jak np. brak dostępu do platformy P1. Na recepcie w postaci elektronicznej, farmaceuta może przepisać jednorazowo maksymalnie leku na okres 180 dni, a w postaci papierowej na 120. Leki antykoncepcyjne mogą być przepisywane w ramach kontynuacji zlecenia lekarskiego na e-recepcie na 180 dni, a na recepcie papierowej na 60. Na obu rodzajach recept możemy przepisywać leki z kategorii Rp. z wyłączeniem leków zawierających substancje odurzające oraz psychotropowe. Pamiętaj , że decyzję o wystawieniu recepty farmaceutycznej podejmujesz zawsze indywidualnie w każdej sytuacji. Nie należy bać się wystawiania recept farmaceutycznych, ale trzeba mieć pewność, że wystawiając ją działasz na korzyść pacjenta. Przeprowadzając z nim wywiad, w którym dopytasz o wskazanie do stosowania leku, sposób w jaki pacjent go dawkuje oraz jaka sytuacja sprawiła, że nie ma on dostępu do leku upewniasz się, że lek jest rzeczywiście potrzebny, a pacjent nie próbuje go stosować na przykład bo świetnie zadziałał u sąsiada. Należy upewnić się, że pacjent jest zaopatrzony w lek do momentu kolejnej wizyty u lekarza. Warto też zwracać uwagę pacjentów, że realizowanie recept w jednej aptece pomaga w sytuacjach awaryjnych. Farmaceuta ma wtedy możliwość na podstawie numeru PESEL prześledzić historię leków wykupionych przez pacjenta na podstawie recept i zyskać pewność, jaki lek pacjent stosuje. Obecne możliwości technologiczne takie jak internetowe konto pacjenta oraz historia leczenia w aplikacjach mobilnych prywatnych placówek, dodatkowo ułatwiają sytuację. Przeprowadzenie odpowiedniego wywiadu umożliwi Ci prawidłowe i zgodne z rzeczywistością uzupełnienie pola „przyczyna wydania”, które pojawi się w systemie w momencie wystawiania recepty farmaceutycznej. Panuje mylne przekonanie, że nie wolno na nich wypisywać antybiotyków oraz leków zawierających substancje z wykazu A. Zastanówmy się jednak dobrze czy pominięcie dawki antybiotyku u dziecka ze względu na błędne przechowywanie zawiesiny lub leku rozszerzającego oskrzela u astmatyka nie jest sytuacją zagrożenia zdrowia. Oprócz uprawnień farmaceuta ma również dodatkowe obowiązki. Należy do nich obowiązek ciągłego kształcenia. W trwającym 5 lat cyklu edukacyjnym musimy zdobyć 100 pkt. edukacyjnych, przy czym wymagane jest minimum 50 punktów twardych. Pierwszy okres edukacyjny rozpoczyna się z dniem 1 stycznia roku następnego po uzyskaniu prawa wykonywania zawodu. Istnieje wiele sposobów zdobywania punktów edukacyjnych, jak na przykład udział w kursach czy konferencjach, które mogą być organizowane fizycznie lub za pośrednictwem internetu, opublikowanie jako autor lub współautor różnego rodzaju publikacji naukowych, uzyskanie tytułu specjalisty lub stopnia doktora naukowego. Za każdą z form szkolenia przysługuje liczba punktów określana przez ministerstwo. Zdobywane punkty wpisuje się do karty szkolenia ciągłego w postaci papierowej. Wydaje ją na wniosek osoby zainteresowanej biuro Izby Aptekarskiej, do której farmaceuta należy. Ciągłe podnoszenie kwalifikacji sprzyja uaktualnianiu naszej wiedzy, która powinna być głównym czynnikiem determinującym rekomendację pacjentowi konkretnego preparatu. Podział pozostałych obowiązków w aptekach, poza tymi wynikającymi z prawa farmaceutycznego może się znacząco różnić. Dużo zależy od kierownika i predyspozycji pracownika. Dodatkowe możliwości poszerzania naszych kompetencji daje nam wchodząca w życie ustawa o zawodzie farmaceuty. Dziękuję Wam za uwagę i zapraszam na kolejne Pogadanki Farmaceutyczne.