Niekorzystne warunki do snu, nadmierna ilość bodźców, światło niebieskie, nocny tryb życia – wszystko to może się przyczyniać do problemów z bezsennością. Niestety, niektórzy pacjenci, mimo zachowania odpowiedniej higieny snu zmagają się z tym problemem. Okazuje się, że przyczyną bezsenności mogą być przyjmowane przez nich leki.
O problemie bezsenności
Bezsenność to subiektywne odczucie trudności w zasypianiu i utrzymaniu snu oraz niezadowalająca jego jakość, mimo odpowiednich warunków do snu. Jest to poważny problem młodych ludzi oraz osób starszych. Badania z 2022 roku wskazują, że na bezsenność może cierpieć nawet do 60 % społeczeństwa.[1]
Leki, które mogą wywołać bezsenność
Według metaanalizy z 2016 roku 19 z 88 badanych leków może wywoływać problemy ze snem. Należą do nich leki zebrane w tabeli poniżej.[2]
| Grupa leków | Nazwa substancji czynnej | Leczona jednostka chorobowa |
|---|---|---|
| agoniści receptora DOPA | ropinirol pramipeksol rotygotyna lewodopa | choroba Parkinsona zespół niespokojnych nóg |
| inhibitory acetylocholinoesterazy | rywastygmina galantamina donepezil | choroba Alzheimera |
| SSRI | fluoksetyna sertralina fluwoksamina | np. depresja |
| SNRI | wenlafaksyna | np. depresja |
| antagoniści receptora opioidowego | naltrekson | leczenie uzależnień |
| glikokortykosteroidy | prednizon | np. RZS, toczeń rumieniowy układowy |
Analiza z 2022 roku wskazuje na lewotyroksynę, duloksetynę i pregabalinę jako jedne z najczęstszych substancji wywołujących bezsenność.[3] Przegląd kliniczny obejmujący lata 2000 – 2010 wymienia również leki obniżające ciśnienie krwi, np. beta – blokery, blokery kanału wapniowego, leki obniżające poziom cholesterolu, np. simwastatyna, lowastatyna i leki rozszerzające oskrzela, np. ipratropium, salmeterol jako leki wywołujące bezsenność.[4]
Problem bezsenności jest bardzo złożony i obejmuje wiele różnych klas leków. Mechanizm jej powstawania nie jest do końca poznany. Potrzeba dodatkowych badań klinicznych, aby jednoznacznie stwierdzić, które leki wywołują bezsenność.
Zaleć wizytę u lekarza pacjentowi leczonemu lekami przeciwdepresyjnymi skarżącemu się na bezsenność w celu rozważenia zmiany dawkowania lub zmiany leku.
Piśmiennictwo
- Ahmed, N. J., & Khan, M. F. (2022). Drug‑inducedinsomnia: Descriptiveanalysis of FDA Adverse Event Reporting System. Asian Journal of Pharmaceutics (AJP), 16(3). https://doi.org/10.22377/ajp.v16i3.4489⬏
- Doufas, A. G., Panagiotou, O. A., Panousis, P., Wong, S. S., &Ioannidis, J. P. A. (2017). Insomnia from drugtreatments: Evidence from meta-analyses of randomizedtrials and concordance with prescribinginformation. Mayo ClinicProceedings, 92(1), 72–87. https://doi.org/10.1016/j.mayocp.2016.09.005⬏
- Ahmed, N. J., & Khan, M. F. (2022). Drug‑inducedinsomnia: Descriptiveanalysis of FDA Adverse Event Reporting System. Asian Journal of Pharmaceutics (AJP), 16(3). https://doi.org/10.22377/ajp.v16i3.4489}}. Warto zwrócić uwagę, że wiele leków przeciwdepresyjnych wpływa na sen – może powodować nadmierną senność lub bezsenność w zależności od zastosowanej dawki. Lekami wywołującymi senność u pacjentów jest, np. trazodon i agomelatyna, a bezsenność wywołują, np. duloksetyna, bupropion, wenlafaksyna, sertralina, citalopram, fluoksetyna, paroksetyna i escitalopram.{{ Zhou, S., Li, P., Lv, X., Lai, X., Liu, Z., Zhou, J., Liu, F., Tao, Y., Zhang, M., Yu, X., Tian, J., & Sun, F. (2023). Adverseeffects of 21 antidepressants on sleepduringacute‑phase treatment in major depressivedisorder: A systematicreview and dose‑effect network meta‑analysis. Sleep, 46(10), zsad177. https://doi.org/10.1093/sleep/zsad177⬏
- Foral, P., Knezevich, J., Dewan, N., &Maleske, M. (2011). Medication-inducedsleepdisturbances. U.S. Pharmacist, 36(6), HS8–HS15.⬏
